‘Ô bloem der steden’

 ‘Ô bloem der steden’
Bilderdijk en Leiden
Rick Honings, met een woord vooraf van Peter van Zonneveld
Universiteitsblibliotheek Leiden, 2006, ISSN 0921-9293, deel 73.
Catalogus bij de tentoonstelling ter herdenking van Bilderdijks tweehonderdvijftigste geboortejaar op 7 september 2006.
Voor € 15,- verkrijgbaar bij de balie van de UB.

Uit het voorwoord
“Willem Bilderdijk, een der merkwaardigste figuren uit onze cultuurgeschiedenis, heeft altijd veel van Leiden gehouden. Hoewel ‘de grote ongenietbare’, zoals Huizinga hem noemde, altijd wel iets te klagen had, heeft hij zich over de Sleutelstad (bijna) nooit in negatieve zin uitgelaten. Hier werd hij voor het eerst als dichter gewaardeerd, hier bracht hij een gelukkige studententijd door, en hier vond hij op oudere leeftijd een kleine schare toegewijde leerlingen. Toen hij na jarenlange ballingschap terugkeerde in het vaderland, ging hij in Leiden wonen. Dat de stad kort daarop getroffen werd door een der grootste rampen uit haar geschiedenis – de ontploffing van het kruitschip in 1807 – heeft de band alleen maar versterkt. Bilderdijk was een onvoorstelbare hypochonder; hij meende echter dat de Leidse lucht weldadig was voor zijn gezondheid.

Hoe zonderling hij als mens ook geweest mag zijn, als dichter, schrijver en geleerde heeft hij, meer dan wie ook, een stempel op zijn tijd gedrukt. Zijn kwaliteiten als poëet hebben nooit ter discussie gestaan, maar zijn scherpe kritiek op van alles en nog wat riep veel weerstanden op. Dat heeft echter ook stimulerend gewerkt. Met zijn verzet tegen de geest der eeuw werd deze conservatieve romanticus een factor van betekenis. Wie zich bezighoudt met de negentiende eeuw, kan niet om Bilderdijk heen.”

Catalogus
Rick Honings, vierdejaars student aan de opleiding Nederlands, heeft samen met dr. André Bouwman, conservator Westerse handschriften van de bibliotheek, een expositie samengesteld.
Het boek dat Honings als begeleiding bij de tentoonstelling heeft geschreven, is meer dan alleen een catalogus. Het laat ook zien hoe bijzonder Bilderdijk te midden van zijn tijdgenoten is geweest. Om dat te bereiken heeft Honings feitelijke informatie afgewisseld met sprekende anekdotes en goedgekozen citaten. ‘Zo is een leesbare Bilderdijk-voor-beginners ontstaan, waarin ook vakgenoten nog

Rick Honings (links) biedt het eerste exemplaar aan aan Joris van Eijnatten.

nieuwe facetten zullen ontdekken, en waaraan vele geïnteresseerden genoegen kunnen beleven’, aldus Peter van Zonneveld, docent bij de opleiding Nederlands.

Bloemenhulde
Op donderdag 7 september, precies op de tweehonderdvijftigste geboortedag van Willem Bilderdijk, was er voorafgaand aan de opening van de tentoonstelling een bijeenkomst waar het boek van Honings ten doop werd gehouden. Honings bood het eerste exemplaar van zijn boek aan aan Joris van Eijnatten, biograaf van Willem Bilderdijk. Vervolgens werd ter ere van Bilderdijk een bloemenhulde gebracht bij Rapenburg 37; de dichter woonde op dat adres van 1819 tot 1823. Peter van Zonneveld droeg bij wijze van hulde zijn sonnet Een dichter op het Rapenburg voor.

Een dichter op het Rapenburg

O Bilderdijk, zo dwars, zo ontevreden,
in Leiden heeft u nog het liefst gewoond.
Uw eerste dichtwerk zag u hier bekroond,
privaatdocent in eigenzinnigheden.

Verbannen wegens trouw aan uw verleden,
verguisd, beschimpt, bespot en weggehoond,
door volgelingen met hun vlijt beloond,
heeft u de geest der eeuw steeds scherp bestreden.

Soms lijkt het of hij nog door Leiden gaat,
al strompelend, met stok en horrelvoet,
en steunend op zijn zoon en toeverlaat.

Dan trekt hij weer ten strijde tegen ’t kwaad,
met kniebroek, staatsierok, driekante hoed,
gekwelde bard van tegenspoed en haat.

Peter van Zonneveld

(12 september 2006/SH)