Rondreizend koudecircus krijgt Mr. K.J. Cath-prijs 2006

Louwrens van Dellen en Jelmer Renema (voorzitter Rino), doen een proef in de Pieterskerk.

Kun je met een banaan een spijker in een plank slaan? De studenten van de stichting Rino bewijzen dat het kan. Rino kreeg op
4 september bij de opening van het Acade-misch Jaar de Mr. K.J. Cath-prijs 2006 uitgereikt. 

Spektakel
Rino bestaat uit ongeveer veertig studenten (voornamelijk natuurkunde) die overal in Nederland, en soms in het buitenland, laten zien hoe leuk de natuurkunde is. Dat doen ze met hun kleine rondreizende show Freezing Physics, waarin het draait om vloeibare stikstof van -196 graden C. Rino gaat langs scholen maar staat soms ook in een bibliotheek of op een natuurwetenschappelijke evenement. En altijd is daar de stikstof. Volgens Rinostudent Jasper Woudenberg, tweedejaars natuurkunde, is vloeibare stikstof uitermate geschikt om allerlei natuurkundige wetten mee te demonstreren. Bovendien geeft het werken met deze stof een hoop spektakel.

Yoghurt/vruchtenijs
Dat was te zien toen Rino na het in ontvangst nemen van de Mr. K.J. Cath-prijs in de Pieterskerk een paar van zijn kunsten demonstreerde. Bijvoorbeeld: laat onder druk staande stikstof ontsnappen en er ontstaat een meters hoge pluim van verdampende stikstof. En een banaan die enkele minuten in de ijskoude vloeistof ondergedompeld is geweest, is zo hard geworden dat je er een spijker mee in een plank kunt slaan. Andere, normaal harde, materialen worden bij een zeer lage temperatuur juist zo broos dat ze uit elkaar vallen, zo is op site van Rino te lezen. Ook kan supergeleiding worden aangetoond met vloeibare stikstof en is er razendsnel yoghurt/vruchtenijs te maken met de stof, dat nog eetbaar is ook.

De Mr. K.J. Cath-prijs wordt om de twee jaar uitgereikt aan een persoon of groep binnen de Leidse universiteit, die de Universiteit Leiden op positieve wijze naar buiten brengt. De prijs is in 1988 ingesteld bij het afscheid van mr. K.J. Cath als voorzitter van het College van Bestuur en bestaat uit een oorkonde en een bedrag van € 2.500.
Model studentenvereniging
De stichting heeft in het bestuur naast de gebruikelijke functies een lid intern en een lid extern. Het lid extern handelt de aanvragen af, het lid intern doet de planning van de school- en andere bezoeken en is verantwoordelijk voor de logistiek. Ook valt onder dit laatste lid het bedenken en ontwikkelen van nieuwe proeven en het bijschaven van de show.

Derdejaars natuurkunde Anna Baas is ook zo’n enthousiaste deelnemer aan Rino. ‘Ik vind het hartstikke leuk om die proefjes aan scholieren te laten zien. En met stikstof werken is natuurlijk heel gaaf.’

Veiligheidsvoorschriften
Enthousiaste spreekbuis is ook Gijs Hijmans, lid intern. Hij vertelt dat Rino qua professionaliteit in Nederland en zelfs binnen Europa op vrij eenzame hoogte staat. ‘Dat komt omdat we goed georganiseerd zijn’, zegt hij stellig. ‘Als je dat bent loopt álles beter, vloeiender.’ Niet alleen staat er een goede bestuursstructuur, ook de beheerskant is goed geregeld. Rino werkt met uitgebreide veiligheidsvoorschriften waaraan eenieder is gehouden en nieuwe vrijwilligers krijgen een gedegen training. Het is dan ook niet voor niets dat Rino dit jaar werd uitgenodigd om deel te nemen aan de Deense wetenschapsweek. ‘We stonden met onze proeven in het Centraal Station van Kopenhagen’, vertel Hijmans.

Vreemde eend
Een wat vreemde eend in de bijt is Anton Hunsucker, student Informatica. Hij is momenteel penningmeester. Hij werd gegrepen door het enthousiasme van Rino en vroeg in een ‘ludiek’ moment of hij niet ook actief kon worden. Dat kon. Hij mag ondertussen ook proeven uitvoeren en weet de vragen van scholieren te beantwoorden. ‘Als een docent te diep doorvraagt weet ik het niet meer’, zegt Hunsucker, ‘maar dan is er altijd wel iemand anders die het wél weet.’

Rector magificus Douwe Breimer reikt onder toeziend oog van de pedel de bij de prijs behorende oorkonde uit aan aan Rinovoorzitter Jelmer Renema

Goede ondersteuning
Rino krijgt inkomsten uit de shows; een dag met drie shows van drie kwartier kost momenteel 210 euro. Verder wordt de stichting via de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen (W&N) gefinancierd door WO-Sprint, een subsidieprogramma van het ministerie van Onderwijs ter bevordering van de bètastudies, vertelt Rinovoorzitter Jelmer Renema. ‘De faculteit steunt ons ook materieel heel goed. We mogen het facultaire busje gebruiken om naar de scholen te rijden en we kunnen een beroep doen op de technische medewer-kers van de faculteit. De technische werkplaats van W&N is een van de beste van Nederland.’ Om het belang van Rino te onderstrepen zijn voor de bestuursfuncties van Rino bestuursbeurzen beschikbaar.

Plezier
Wat Rino met de 2500 euro gaat doen weet de stichting nog niet. Wellicht een deel van de workshop bekostigen die binnenkort gegeven wordt ten behoeve van gelijksoortige initiatieven in Nederland. Die kunnen immers van de tienjarige
Rino leren. Inmiddels is er ook een Europese koepel van bètashows opgericht: EuroPhysicsFun. Rino is hier lid van.

Rinovoorzitter Jelmer Renema is zeer verguld met de prijs. Rino laat nog steeds een stijgende lijn zien: in een paar jaar verdubbelde het aantal toeschouwers van een Rinoshow tot 13.500 nu. Het streven is dit jaar de 15.000 toeschouwers te bereiken. Renema: ‘Het mooie van Rino is dat we, vooral aan scholieren, laten zien hoe leuk de natuurkunde is en hebben plezier in het contact met de klassen. Dat plezier is onze belangrijkste drijfveer.’

Link

(5 september 2006/CH)