Wetenschappelijke vibratie tijdens Honours Classes

Dit jaar startten vier nieuwe Honours Classes, speciaal georganiseerd voor de beste en meest gemotiveerde studenten. Hoe ligt de verhouding tussen de sharia en nationale wetgeving, en wat is de stand van de techniek in het onderzoek aan mummies?

'It is a path'

Bowen: 'De sharia is niet rechtstreeks af te leiden uit de koran.'

Dr. W.K. Taconis (AMC) toont foto's van diermummies en röntgenopnamen van de skeletten.

Dr. W.K. Taconis (r) in gesprek met prof. D. Brothwell (University of York).

De studenten maakten een programmaboekje voor de Mummy workshop, met van elke spreker een kort c.v. en een foto.

Aandachtig luisteren de studenten van de Honours Class Sharia and National Law in the Muslim World op 11 mei in een zaaltje in het Kamerlingh Onnes Gebouw naar John Bowen die het verschil uitlegt tussen de sharia en de westerse wetgeving. 'It is a path', zal hij een aantal keren zeggen. Bowen is Dunbar-Van Cleve Professor in Arts & Sciences aan de Washington University in St. Louis. Van huis uit antropoloog bestudeert hij problemen van pluralisme, recht en religie. Na uitvoerig onderzoek te hebben gedaan naar de sharia in Indonesië, heeft hij nu de blik op de islam in Frankrijk gericht.

Meerdere bronnen
Bowen begint zijn class met het uit de weg ruimen van een wijdverbreid misverstand: de sharia is geen 'recht' zoals ons recht, met vaststaande regels, en het is ook niet rechtstreeks af te leiden uit de koran. Nee. De Koran is maar één van de bronnen. Daarnaast zijn er andere bepalende factoren, waaronder de omgeving, variërend van het geldend gewoonterecht tot de internationale mensenrechten. De sharia kan er dus in Indonesië heel anders uit zien dan in Saudi Arabië. Het is zoeken en tasten. 'It is a path - a space for public debate and reasoning.'

Ondertussen staat professor Jan Michiel Otto, begeleider van deze Honours Class, zo nu en dan op om de lijn van het betoog, waarin regelmatig een Arabisch woord valt, in trefwoorden op het whiteboard te schrijven. De studenten schrijven en onderbreken Bowens meeslepende betoog om vragen te stellen. Ze komen eruit in vlot Engels.

'Host'
De studenten hebben de class voorbereid door artikelen van Bowen te lezen. Elke student krijgt een keer de rol van host van de docent. Hij/zij haalt een een buitenlandse gast van Schiphol, brengt hem naar zijn hotel, begeleidt hem de volgende dag naar de class en heeft tot taak de class voor te zitten en als 'discussiant' op de lezing te reageren en vragen te formuleren. Vandaag is dat Hilde Bos, studente én student-assistent. Ze leidt haar eerste vraag uitgebreid in, haar Engels is onberispelijk.

In het geval van deze Honours Class ging aan de bijeenkomst een Public Lecture vooraf. Hierbij waren, naast de studenten ook onderzoekers, docenten, genodigden en geïnteresseerden bij aanwezig. Na de lunch met de spreker, gingen de Honours Class-studenten in besloten gezelschap de diepte in .

Toeristische route
Romeo Kadir, host van de vorige gastdocent, Harvardprofessor Frank Vogel, haalde deze met de auto van Schiphol en reed via een toeristische route naar Leiden. 'Dat vond hij leuk.' Violet Mantel is onder de indruk van het enthousiasme van de gastdocenten. 'En allemaal kennen ze Snouck Hurgronje, die wordt beschouwd als de grondlegger van de kennis die Nederland over de sharia heeft.'

Alle Honours classes staan open voor studenten van alle faculteiten. Maar in de Honours Class over de sharia is alleen Bernard Willems, Semitische talen en culturen, van buiten de faculteit. 'Mijn opleiding is erg op taal gericht, zoiets als een 'semitische cultuur' bestaat eigenlijk niet. Deze collegeserie is voor mij een mooie kans om dat aspect uit te diepen.'

Het Honours Programme Honours Classes worden aan de Leidse universiteit sinds 1995 georganiseerd. Het Honours Programme - met dit jaar 13 classes - is inmiddels uitgegroeid tot dé kans voor goede en gemotiveerde studenten om hun wetenschappelijk blik te verruimen en in contact te komen met eminente wetenschappers uit binnen- en buitenland. Een Honours Class wordt in het Engels gegeven en bestaat - in principe - uit twaalf wekelijkse colleges rond een bepaald, vaak ruim geformuleerd onderwerp. Studenten kunnen zich voor Honours Class van een andere faculteit of opleiding aanmelden, tenzij specialistische basiskennis is vereist. Een Honours class kan open staan voor bachelor- of masterstudenten of voor beide. De studenten (maximaal twaalf per class) worden geselecteerd op basis van een motivatiebrief en hun cijferlijst. Alle studenten treden een keer op als host: ze ontvangen en begeleiden een gastdocent en bereiden zijn/haar college in het bijzonder voor. Studenten krijgen geen studiepunten voor de deelname van een Honours Class, wel een diploma.

Om de class heen zijn de dagen van met name de buitenlandse gasten goed gevuld want de faculteiten laten zich de buitenkans van een coryfee in hun midden niet ontgaan. Andere opzet Archeologie heeft voor de Honours Class Arts and Archaeology meet Sciences een andere opzet gekozen. Op het programma van de mummy workshop op 12 mei staan maar liefst zes lezingen van wetenschappers uit binnenland (LUMC, AMC en het Drents Plateau) en buitenland (universiteiten van York en Bradford in Engeland). Het is een bont gezelschap dat samenkomt in zaal 12 van het Academiegebouw. Niet alleen zijn alle sprekers van de dag al aanwezig, ook een aantal stafleden is aangeschoven en bovendien zijn enkele extra studenten, die zich specialiseren in mummie-onderzoek, uitgenodigd voor deze dag. Initiatief van CAAS Deze Honours Class is een initiatief van CAAS, het Centre of Art and Archaeological Sciences, waarin Leiden en Delft op het gebied van archeologische onderzoekstechnieken samenwerken. Zo studeert Joke Westra, een van de hosts van de dag, materiaalkunde in Delft. Ze is een van de drie Delftse studenten in de class. Die bevat verder ook studenten natuurkunde en zelfs een van de opleiding Aerospace Engineering. Precies wat een Honours Class moet zijn, zegt dr. Thijs van Kolfschoten van Archeologie, begeleider van de class, in zijn welkomstwoord voldaan. Een class moet studenten immers uitnodigen om over de grenzen van hun vakgebied heen te kijken.

Boekje
Joke Westra en Margot Kuitems zijn de dag ervoor met professor Brothwell (Universiteit van York) gaan eten in de Grote Beer. Aansluitend waren alle gasten uitgenodigd om gezamenlijk te borrelen. 'Die wetenschappers kennen elkaar allemaal', zegt Kuitems met enige verwondering in haar stem. Zij heeft een paper van vier pagina's over Brothwell geschreven en zich in het cv en de bibliografie van deze emeritus hoogleraar verdiept. De studenten hebben een Engelstalig boekje gemaakt waarin het programma van de dag staat met korte cv's en een foto van alle sprekers. Verder willen ze een boekje uitbrengen met interviews met de wetenschappers. De interviews worden tijdens het verblijf in Nederland afgenomen.

Graven
Professor George Maat (LUMC) opent de dag. Hij doet verslag van onderzoek aan skeletten in een Hellenistische nederzetting  - een garnizoensplaats - in de woestijn van Koeweit. Daar werden diverse graven gevonden, variërend van eenpersoonsgraven waarin de lichamen netjes waren neergelegd tot mini-massagraven waarin een aantal doden duidelijk oneerbiedig was gedumpt. Dankzij de royale bijdrage van de Koeweiti's, kon met een elektromicroscoop minutieus onderzoek worden gedaan in en op de botten.

'Gunholes'
Een bijzonder aspect waren de kogelronde 'gunholes' die in de skeletten werden aangetroffen. Een curiositeit want van enige 'gun' was in de Hellenistische tijd nog geen sprake. Het bleken vraatgangen te zijn van onder de grond levende insecten. Het onderzoek leverde ook veel informatie op over de ziektes waar de Hellenistische mens aan leed. Het verhaal van de (van oorsprong) geneeskundige Maat toont aan dat hij van veel markten thuis is. Hij is een schoolvoorbeeld van een interdisciplinaire wetenschapper. En dan zet hij zich in de pauze ook nog aan het uitschenken van de koffie.

Excursies
De andersoortige inrichting van de Honours class van archeologie komt ook uit de aard van het vakgebied: het programma bevat excursies. Zo zijn de studenten naar het Rijksmuseum voor Oudheden geweest om daar de mummies te bekijken en zich er uitvoerig over te laten onderwijzen. Ook staat nog een bezoek aan het Leuvens Centre of Archeologic Science op het programma.

'De studenten nemen het vanaf hier helemaal over', zegt Thijs van Kolfschoten in de koffiepauze. 'Ik trek me terug naar de achtergrond.'

Het Leidse Honours Programme van 2006

Het Honours Programme  2007 staat vanaf september open voor inschrijving. 

(16 mei 2006/CH)