Oratie prof.dr. W.H. Willems

Titel: Verplaatsing als opdracht. Naar een meerstemmige stadsgeschiedenis

Dinsdag 16 mei, 16.15 uur.
Academiegebouw, Rapenburg 73

Prof.dr. W.H. (Wim) Willems (1951) is per 1 november 2005 benoemd tot hoogleraar in de Faculteit der Letteren om werkzaam te zijn op het vakgebied van de sociale geschiedenis, in het bijzonder in Den Haag.

Wim Willems is in 1951 in Zwolle geboren. Na zijn afstuderen in 1983 bewerkte hij zijn scriptie - geschreven samen met de Leidse historicus Annemarie Cottaar - tot een manuscript, dat in boekvorm verscheen bij uitgeverij Moesson. De stof vormde ook de basis voor een aantal journalistieke stukken over het onderwerp en een wetenschappelijk artikel. Daarmee won hij de 2^e Verwey-Jonkerprijs.

De jaren daarna werkte Willems als freelancer, met opdrachten voor journalistieke artikelen bij de Volkskrant, redactioneel werk voor uitgeverijen en onderzoeksrapportages voor een aantal ministeries - in het bijzonder op het terrein van minderheden. Ook later is hij altijd recensies en beschouwingen blijven schrijven voor migrantenbladen, zoals het Buitenlanders Bulletin, later Contrast. Op verzoek van de hoofdredacteur van Psychologie Magazine schreef hij in 2001 en 2002 recensies van literaire werken.

Eind 1986 kreeg Willems een tijdelijk contract bij het Centrum voor Onderzoek van Maatschappelijke Tegenstellingen (COMT) aan de Rijksuniversiteit Leiden, waar hij in de loop van de jaren sociaal-wetenschappelijk onderzoek naar minderheden en historisch gerichte migratieprojecten uitvoerde. Hij begon in 1989 met een studie naar de wijze waarop migranten denken over Nederlanders en de Nederlandse samenleving Het beeld van Nederland. Dit boek zorgde destijds voor de nodige opschudding, en beleefde drie drukken.

Na een paar kleinere opdrachten besloot Willems samen met Annemarie Cottaar en Leo Lucassen een groot project op te zetten naar de sociale geschiedenis van ambulante groepen, beter bekend als zigeuners en woonwagenbewoners. Dat heeft geleid tot drie dissertaties en een reeks (inter)nationale publicaties. Zelf promoveerde hij als historicus aan de Rijksuniversiteit Leiden op 1 februari 1995 op het proefschrift In search of the true gypsy, from enlightenment to final solution. Om de wetenschappelijk vergaarde kennis voor het voetlicht te brengen van een breed publiek nam hij het initiatief tot een dubbeltentoonstelling Mensen van de reis in het Museon en het Openluchtmuseum. Ook schreef hij een lesboek voor het Katholiek Pedagogisch Centrum in 's-Hertogenbosch.

Eind 1995 stapte Willems over naar het multidisciplinaire Instituut voor Migratie- en Etnische Studies (IMES) aan de Universiteit van Amsterdam. In deze functie coördineerde hij de interuniversitaire Stichting Centrum voor de Geschiedenis van Migranten en een postdocstudie naar de postkoloniale geschiedenis van Indische Nederlanders. Het terrein van de Indische geschiedschrijving is altijd een zwaartepunt in Willems' belangstelling geweest en gebleven.

Verder publiceerde Willems tussen 2001 en 2004 in de Haagsche Courant een paar series persoonlijke verhalen over het sociale leven in naoorlogs Den Haag, die later in boekvorm zijn uitgegeven. De duizenden lezersreacties gaven een aanzet tot het vastleggen van de lokale geschiedenis door (oud-)stadsbewoners zelf.

(9 mei 2006)