Leidse universiteit versterkt intercultureel karakter

Halal broodjes serveren in de kantine, een elektronische grammaticacursus op internet zetten en intensiever gaan werven op gemengde scholen. De Universiteit Leiden wil een universiteit zijn waar studenten uit verschillende culturen zich thuis voelen én talent aanboren in culturele groepen die nu nog ondervertegenwoordigd zijn. Een panel van allochtone studenten kijkt mee.

Ondervertegenwoordigd
Gaandeweg is de studentenpopulatie van de Leidse universiteit steeds intercultureler geworden. Ongeveer 1 op de 5 van de eerstejaarsstudenten is allochtoon. Het begrip is ruim gedefinieerd: ten minste één ouder van deze studenten is niet in Nederland geboren. De groep omvat ook West-Europese studenten maar het grootste gedeelte is van Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of Antilliaanse afkomst. Dat neemt niet weg dat nog lang niet al het allochtone talent gevonden is: allochtone studenten zijn in het hoger onderwijs sterk ondervertegenwoordigd.

Eerste studiejaren
Eenmaal op de universiteit aangeland is de race voor deze studenten nog niet gelopen. In vergelijking met hun autochtone medestudenten verlaat een hoger percentage de universiteit zonder diploma. Het verschil is 7%. De oorzaak hiervoor moet vooral in de eerste studiejaren worden gezocht: percentueel gezien halen meer autochtone dan allochtone studenten de propedeuse binnen twee jaar. Dit verschil is 10%. De Leidse universiteit wil dit percentage wegwerken of op zijn minst verkleinen.

Kiezen voor Talent
In beleidstermen heeft de universiteit zich voorgenomen de instroom van talentvolle allochtone studenten te vergroten, de doorstroom te bevorderen en de uitval te verkleinen. Dit streven is een uitvloeisel van de strategische koers van de universiteit, neergelegd in Kiezen voor Talent.

Wat betreft het spotten van méér allochtoon talent: op enkele gemengde scholen in de regio gaat de universiteit proberen meer studenten te interesseren voor het Aansluitingsprogramma vwo-wo. Via dit project worden vwo-scholieren al tijdens de middelbare school in contact gebracht met de universiteit om hen daarvoor warm te maken. Dat gebeurt bijvoorbeeld door middel van gastcolleges bij of van de universiteit, proeflessen en aansluitingsmodules.

Een ander idee is aan allochtone hbo-studenten die een master overwegen een Leidse masterstudent te koppelen die kan dienen als vraagbaak en met wie de hbo-student een keer kan meelopen.

Zo'n mensa-maaltijd vind je niet meer in de universitaire restaurants. Maar nog is er niet voor elk wat wils.

SMART
Op de universiteit zelf gaat het er vooral om de voorzieningen meer aan te passen aan de allochtone studenten en om bestaande voorzieningen laagdrempeliger te maken. Halal voedsel introduceren in de restaurants van de universiteit, zichtbaar maken waar stilteruimtes zijn en de informatievoorziening aanpassen. Bijvoorbeeld: wat te doen als de studie moet worden gecombineerd met de zorg voor een ziek familielid. Verder wordt SMART uitgebreid, dat is de StudieManagement & Academische Resultaten Test. SMART is een programma op de universitaire studentensite waarmee een student de eigen sterke en zwakke punten in het studeren kan opsporen. Meer dan nu het geval is worden er studietips en workshops aan gekoppeld.

Grammatica
Op het internet komt voorts een programma te staan waarmee de grammatica Nederlands kan worden verbeterd. Deze lastige grammatica is een struikelblok voor heel veel studenten, ook voor autochtone studenten.

Met hun collegekaart krijgen alle studenten met ingang van volgend academisch jaar de gids Welkom bij de Universiteit Leiden uitgereikt, waarin alle voorzieningen op een rij staan zodat studenten weten waar ze indien nodig een beroep op kunnen doen.

ECHO is een landelijk expertisecentrum dat werkt aan de implemen-tatie en uitvoering van diversiteitsbeleid van onderwijsinstellingen, overheidsinstanties en bedrijven, door training, advies en projectmanage-ment. Het wordt gesub-sidieerd door het mini-sterie van Onderwijs en het bedrijfsleven. ECHO biedt ook beurzen aan en reikt jaarlijks de ECHO Award uit aan een talent-volle allochtone student.

De Leidse student cultu-rele antropologie en ont-wikkelingssociologie Ali al Hadaui won in 2005 de vijfde ECHO Award voor veelbelovende wo-studen-ten. ECHO heeft deze prijs in 2000 ingesteld voor allochtone studenten die zich onderscheiden door hun studieprestaties en hun maatschappelijke bijdrage in en buiten het hoger onderwijs. Al Hada-ui kreeg een summer course aan the ULCA.

Intercultureel communiceren
Voor docenten en andere medewerkers die veel met studenten te maken hebben wordt een cursus Intercultureel communiceren opgezet waarin zij leren hun wijze van communiceren aan te passen aan de student die ze voor zich hebben.
Verder komt er een fonds waaruit faculteiten eigen projecten kunnen financieren.
Allochtone studenten die er belangstelling voor hebben om mee te denken over het aanpassen van voorzieningen aan hun situatie en behoeften kunnen, zich aanmelden voor het studentenpanel dat over alle maatregelen adviseert. Zie de oproep onderaan dit artikel.

Weerstand
Uit het geheel van de plannen blijkt dat niet is gekozen voor positieve discriminatie. Die benadering roept weerstand op bij allochtone studenten en de universiteit wil stigmatisering voorkomen. Daarom is gekeken hoe de voorzieningen zodanig kunnen worden aangevuld en aangepast dat álle studenten die de universiteit in haar gelederen heeft zich erin kunnen herkennen en er gebruik van willen maken.

Het ministerie van Onderwijs heeft een ECHO-subsidie van 170.000 euro toegekend om alle plannen uit te voeren. Dit bedrag maakt deel uit van een totaalbedrag van 4,5 miljoen euro dat staatssecretaris Marc Rutte heeft uitgetrokken om meer allochtone studenten de kans te geven hun talenten optimaal te benutten in het hoger onderwijs.

Los Angeles
Projectleiders Eveline Weenink (beleidsmedewerker Bestuursbureau) en Sabina Beijne (coördinator studie- en studentenondersteuning) maakten in maart, samen met ECHO en medewerkers van andere universiteiten en hogescholen, een studiereis naar de University of California Los Angeles (UCLA) die al lange tijd ervaring heeft met het aantrekken van allochtone studenten. Het gaat daar vooral om kinderen van immigranten uit Latijns-Amerika en Azië. Hoewel positieve discriminatie in Amerika beter geaccepteerd is dan in Nederland, heeft ook de UCLA gekozen voor een hoog voorzieningenniveau, dit in combinatie met hoge verwachtingen en eisen.

Te vaak worden deze studenten geconfronteerd met onderschatting van hun talent door zichzelf en door anderen. De onderwijsfilosofie van UCLA straalt een andere boodschap uit: verwacht en eis veel van studenten, vertrouw op hun talent en spreek hen daarop aan, geef hen de kans en de mogelijkheid te excelleren. UCLA biedt studenten de mogelijkheid hiaten in hun vaardigheden weg te werken, terwijl hen intensieve begeleiding aangeboden wordt.

Ook de Universiteit Leiden kiest ervoor zodanige voorwaarden te scheppen dat het talent van studenten met een niet-Nederlandse achtergrond tot volle wasdom komt. 

Oproep Is tenminste één van je ouders geboren in het buitenland en heb je belangstelling om mee te praten over betere voorzieningen voor alle studenten? Meld je aan bij Sabina Beijne: s.beijne@ics.leidenuniv.nl

(2 mei 2006/CH)