Nederland als voorbeeldige natie

Onder redactie van Wim van Noort en
Rob Wiche
Uitgeverij Verloren te Hilversum, 2006, ISBN 90-6550-894-5 ingenaaid, 141 blz. €15,00

Voortrekkersrol
Nederland vervult sinds de negentiende eeuw in een aantal opzichten een voortrekkersrol. Daar laat ons land zich althans op voorstaan. Men wijst dan op onze traditie van vredelievendheid en tolerantie. Ook onze betrokkenheid bij de verbetering van de internationale samenwerking speelt een belangrijke rol en niet te vergeten onze vredesbeweging. Daarnaast zouden de vreedzame en harmonieuze binnenlandse verhoudingen aan de andere landen tot voorbeeld strekken.

Zwarte bladzijden
Maar in hoeverre is ons land daadwerkelijk een voorbeeld? Kennen wij niet ook zwarte bladzijden in onze geschiedenis, zoals onze slavenhandel en ons koloniale verleden? En stellen die Nederlandse vredelievendheid en tolerantie, en dat Nederlandse poldermodel, anno 2006 uiteindelijk nog wel zoveel voor? Verschillende specialisten gaan in de bundel Nederland als voorbeeldige natie op zoek naar antwoorden.

Lezingenserie
Het boek is gebaseerd op een lezingenserie van het Studium Generale van de Universiteit Leiden in het najaar van 2004. De redactie is in handen van dr. Wim van Noort en dr.ir. Rob Wiche.

Het boek bestaat uit negen bijdragen:

  • Zachtmoedigheid & wilsvrijheid. Voorbeeldige kenmerken van Erasmus’ humanisme door dr.ir. Rob Wiche;
  • Tolerantie. Het gedoogbeleid in de zestiende eeuw door dr. Anton van der Lem;
  • Nederland als leerling. De buitenlandse invloeden op de opkomst en neergang van de Nederlandse slavenhandel en slavernij door prof.dr. P.C. Emmer;
  • Nederland en het einde van de Belle Époque. Internationaal recht als instrument van vredeshandhaving door prof.dr. Alain Wijffels;
  • Nederland als bezettende mogendheid 1648-2001 door prof.dr. C.J. Lammers;
  • De voorbeeldige buitenlandse politiek van Nederland door prof.dr. Rob de Wijk;
  • Nederland als het meest progressieve land ter wereld door prof.dr. James Kennedy;
  • De verlokkingen van de theepot. Vrouwenarbeid in Nederland ter discussie door dr. Anneke Ribberink;
  • Het Nederlandse poldermodel: achterhaald of eigentijds door dr. Wim van Noort.

Conclusie
Er is wel enige reden om aan te nemen dat vrijheid en verdraagzaamheid sinds de Tachtigjarige Oorlog belangrijke waarden in Nederland zijn. Eigenbelang speelt daarbij een belangrijke rol. In de binnenlandse verhoudingen was de Republiek in de Gouden Eeuw althans naar internationale maatstaven ook een vredelievend land. Het Koninkrijk der Nederlanden pretendeerde ook internationaal vredelievend te zijn, maar in dit geval lijkt vooral van de onmacht een deugd gemaakt te zijn.

(14 maart 2006)