Fiscaal jurist Yves Gassler is van mening dat de staat jaarlijks naar schatting honderden miljoenen euro’s misloopt in de overdrachtsbelasting. De huidige wettekst biedt namelijk veel mogelijkheden om via aandelen onbelast een belang in vastgoed te verkrijgen.

Gassler meent dat de overdrachtsbelasting moet worden afgeschaft. Een gedegen rechtsgrond voor de heffing ontbreekt en de wettekst komt niet overeen met de bedoelingen van de wetgever.  Maar in de veronderstelling afschaffing voorlopig toch  niet aan de orde is, onderzocht Gassler in hoeverre deze evenwichtig wordt geheven. Op woensdag 22 feburari promoveert hij op dit onderwerp.

Gelegaliseerde diefstal

De koper van vastgoed – grond, een woning of bedrijfsvastgoed – is bij rechtstreekse verkrijging 6% overdrachtsbelasting verschuldigd. Dit is bepaald in de Wet op Belastingen van Rechtsverkeer (Wet BvR). De wet biedt weliswaar de mogelijkheid overdrachtsbelasting te heffen, maar een rechtsgrond voor het instandhouden van die wet ontbreekt, constateert Gassler. De heffing van belasting zonder aanwezige rechtsgrond is in de fiscaliteit herhaaldelijk gekenschetst als gelegaliseerde diefstal. Afschaffing van de overdrachtsbelasting ligt dus voor de hand. Toch verwacht Gassler dat de overdrachtsbelasting in Nederland voorlopig blijft bestaan, omdat de overgang naar een alternatieve financiering van de overheidsuitgaven een verschuiving van de belastingdruk tot gevolg zal hebben.

Aandelen
Om deze reden onderzocht Gassler of en, zo ja, in hoeverre de overdrachtsbelasting op evenwichtige wijze wordt geheven. Daarbij stelde hij de vraag centraal of de wet voldoet aan de bedoeling van de wetgever. De bedoeling is om de rechtstreekse verkrijging van vastgoed onder voorwaarden op gelijke wijze te belasten als de indirecte verkrijging, dat wil zeggen de verkrijging van aandelen in een vennootschap met vastgoed. De verwerving van aandelen in een vennootschap met vastgoed blijkt echter een vaak toegepaste manier om de overdrachtsbelasting te ontgaan. De aandeelhouder verwerft via aandelen wel een belang in het vastgoed, maar hij verkrijgt het vastgoed niet rechtstreeks. Hoewel de wetgever aandelen onder voorwaarden bij fictie aanmerkt als vastgoed, biedt de huidige wettekst veel mogelijkheden om via aandelen onbelast een belang in vastgoed te verkrijgen.

Onevenwichtigheden

Gassler signaleert 74 onevenwichtigheden in de Wet BvR die tot gevolg hebben dat de heffing van overdrachtsbelasting niet aansluit bij de primaire doelstelling van de wetgever om economisch gelijke gevallen op gelijke wijze te behandelen. Voornamelijk door de gebrekkig geformuleerde cumulatieve voorwaarden waaraan moet zijn voldaan voordat de verkrijging van aandelen in de heffing kan worden betrokken, vinden de grotere vastgoedtransacties vrij van overdrachtsbelasting plaats. Volgens Gassler loopt de staat hierdoor honderden miljoenen euro mis. Hij vindt de tijd rijp om de Wet BvR verder onder de loep te nemen.

Yves Gassler is als parttime universitair docent verbonden aan de afdeling Belastingrecht van de Universiteit Leiden. Daarnaast is hij belastingadviseur bij Deloitte.

Mr. Y.E. Gassler

De verkrijging van aandelen in de overdrachtsbelasting

Uitgeverij Kluwer b.v., 2006. ISBN 90 130 3396 2

Paperback, 333 pagina’s, € 45,-

21 februari 2006/SH