Bomvol bij diesdebat

In de bomvolle grote collegezaal van het Kamerlingh Onnes Gebouw vond zaterdag 11 februari het diesdebat 'Honger en vetzucht' voor alumni plaats. Aanleiding was de oratie in september van Louise Fresco, dit jaar Cleveringa-hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Fresco is adjunct-directeur-generaal landbouw van de FAO, de voedsel-en landbouworganisatie van de Verenigde Naties.

Tweedeling
Fresco hekelde de tweedeling in de wereld die is ontstaan is tussen mensen die omkomen van de honger en mensen die leven in voedselovervloed. Haar oratie mondde uit in een pleidooi voor nieuwe spijswetten. Ze bedoelde dit niet al te letterlijk, maar als pleidooi voor bewustwording van wat er op tafel komt (of juist niet) hier en in hongerende landen. En als aanzet tot een contract voor


V.l.n.r.:
Eenhoorn, Byrnes, Van Dam en Fresco

een meer gelijkmatige voedselvoorziening.
Fresco deed zaterdag de aftrap met een korte samenvatting van haar oratie. Daarna formuleerden de panelleden een eigen spijswet.

'Dikke van Dam'
Johannes van Dam, culinair journalist en momenteel met zijn boek 'De Dikke van Dam' lijstaanvoerder van enkele non-fictie boekentoptienen, reageerde het eerst. Zoals te verwachten pleitte hij voor de bereiding van 'zuiver' voedsel waarin de onderscheidenlijke smaken nog te herkennen zijn, en zonder additieven.

Alumnus Hugo Byrines, adviseur van supermarkten onder meer op het gebied van voedselveiligheid, schetste het dilemma waar supermarkten mee kampen: ze willen graag goed voedsel verkopen en meevechten in de strijd tegen de westerse vetzucht maar het verkopen op zich komt op de eerste plaats. En dan blijkt er veel (financiële) muziek te zitten in allerlei vormen van (voor)bewerkt, vaak erg vet, gemaksvoedsel. Slechts een deel van de consumenten eet bewust en gezond. Byrnes wil een betere opvoeding van kinderen op het gebied van voedsel.
 

Honger de wereld uit
Hans Eenhoorn is voormalig topman van Unilever en lid van de VN-taskforce on Hunger. Eenhoorn stond bij Unilever aan de wieg van zowel het calorierijke Magnumijsje ('Valt wel mee, je kunt er best drie in de week van eten') als van Becel pro-actief (dieetproduct tegen een hoog cholesterolgehalte).


Bomvolle zaal

De VN-taskforce is in het leven geroepen om de honger in stappen de wereld uit te krijgen. In Afrika heeft Eenhoorn mensen letterlijk zien omvallen en sterven van de honger en dat beeld heeft hem niet meer losgelaten. Zijn spijswet was dat elk mens 'iets' doet om de honger in de wereld te verminderen.

Toen het publiek het woord kreeg verbreedde het onderwerp zich snel met zeer diverse aspecten als overbevolking, genetische modificatie, het maatschappelijke kwaad van ongezond leven en dictatoriale regimes die honger in de hand werken. Maar een echt debat wilde het niet worden. Slechts zo nu en dan kreeg een panellid iets tegengeworpen, zoals het verleiden van kinderen in supermarkten met veel ongezonde zoetigheid.

Paradox
En Eenhoorn viel uit over een opmerking over overbevolking. 'Het lijkt wel of het mensen die zich druk maken over de overbevolking niet kan schelen dat er in Afrika mensen door honger sterven', zei hij. De zaal protesteerde hiertegen.

Het afsluitende rondje door de panelleden leverde aardige wetenswaardigheden op. Zo is de beste remedie tegen overbevolking het opleiden van vrouwen: hoe hoger opgeleid, hoe minder kinderen. Verder kwam naar voren dat een hoge kindersterfte een hoog geboortecijfer oplevert. Dit leidt tot de paradox dat de strijd tegen kindersterfte ook een strijd tegen overbevolking is.

Stabilisatie wereldbevolking
Fresco wist te melden dat de explosie van de wereldbevolking zoals die zich in de tweede helft van de vorige eeuw manifesteerde - een verdrievoudiging, van ruim 2 naar ruim 6 miljard mensen - uitzonderlijk is. De verwachting is dat er, na een groei naar 11 miljard wereldbewoners in het midden van deze eeuw, een stabilisatie op 9 miljard optreedt.

Voorzitter Frans Saris, decaan van wiskunde en natuurwetenschappen, sloot het debat af met het vertonen van het gedicht Vrede is eten met muziek van Lucebert, waarvan hier de eerste strofe.

Vrede is eten met muziek

Vredig eten is goed eten
Want lekker eten doet men alleen in rust en vrede
Voor een goede spijsvertering is het een vereiste
Dat men elk hapje minstens vijftienmaal kauwt
Daarom eet men met muziek ook beter
Want onder vrolijke tonen bewegen de kaken vanzelf
Harmonieus en met de kaken ook de slokdarm
En later zelfs de overige dertig meter
Lange darmen in de buik

Fotoreportage van de diesviering voor alumni

14 februari 2006/CH