Taalkundige hersengymnastiek

Zaterdag 11 februari werd de zesde Taalkunde Olympiade in Leiden gehouden. De deelnemende scholieren komen uit Leiden en omstreken, maar ook uit Reduzum (Friesland), Brunssum (Zuid-Limburg) en Den Helder. Sommigen zijn alleen gekomen, maar velen worden door hun ouders tot aan de deur van de collegezaal in het Lipsius gebracht. Een lerares uit Nijmegen waagt zich - buiten mededinging - met haar leerlingen aan de opgaven.

Traditie
Het evenement dat in 2000 van start ging op initiatief van professor Sasha Lubotsky, Vergelijkende Indo-Europese Taalwetenschap, is uitgegroeid tot een ware traditie. De Leidse Taalkunde Olympiade, dient sinds 2003 ook als voorronde voor de Internationale Taalkunde Olympiade die 's zomers wordt gehouden: de Nederlandse winnaars vormen de afvaardiging naar dit evenement, dit jaar gehouden in Tartu in Estland.

Jeuk
Om 12.30 uur buigen de 73 deelnemers zich na een welkomstwoord door Jef Jacobs, directeur onderwijs van letteren, over de eerste drie van de zes opgaven.

In de eerste opgave moeten de deelnemers systematische klankwetten tussen drie Semitische talen herkennen, waarna ze rijtjes woorden in die talen moeten aanvullen. De tweede opgave gaat over Chinese karakters. Het gaat om het herkennen van structuren; de scholieren moeten zelf bedenken hoe het karakter voor 'jeuk' met de uitspraak yǎng eruit ziet. In de derde opgave krijgen de deelnemers een aantal zinnetjes voorgeschoteld in het Veps. Dat is een aan het Fins en Ests verwante taal die in de buurt van Sint-Petersburg wordt gesproken. Daarna moeten ze zelf Nederlandse zinnetjes in het Veps vertalen.

Pauze
Na de pauze gaat de vierde opgave over het Nederlands. In deze opgave moeten de deelnemers hun gedachten laten gaan over de verschillen tussen bedrijvende en lijdende zinnen. De vijfde opgave gaat over Albanees: gevraagd wordt om een analyse van de verschillen in gebruik tussen constructies voor 'er zijn' en 'hebben'. De laatste opgave is ook weer een invuloefening, dit keer over het Lepcha een taal uit de Himalaya.

Wiskundig inzicht
De reacties zijn erg verschillend. De opgaven Chinees en Lepcha worden het moeilijkst gevonden, die over het Veps het leukst. Het hangt van de talenten van de scholier af welke opgaven moeilijk of juist makkelijk gaan. Voor opgave 2 is bijvoorbeeld wiskundig inzicht belangrijk. Voor opgave 4 (Nederlands) kun je als moedertaalspreker terugvallen op je taalgevoel, aldus Michiel de Vaan, docent bij Indo-Europees en een van de organisatoren.

Prijsuitreiking
De uitslag wordt zaterdag 11 maart in het Lipsius-gebouw bekendgemaakt. Ook wordt dan de uitwerking van iedere vraag door de maker ervan gepresenteerd, waarna de prijsuitreiking plaatsvindt. De prijzen bestaan uit diverse boeken op het gebied van taalkunde; de hoofdprijs is de Dikke van Dale.

Na de prijsuitreiking zijn de goede antwoorden op de website te raadplegen.

 

 

 

 

 

14 februari 2006/SH


Tse-Yan Man (18 - 6 vwo) en Suki Man (18 - 6 vwo), Atlas College in Hoorn

Tse-Yan kreeg de brief met een aanmeldformulier thuis gestuurd. Suki wilde eigenlijk vorig jaar al mee-doen maar nu doen ze samen mee. Ze vonden de proefopgaven moeilijk. Ze doen dan ook vooral mee voor de lol en hebben geen hoge verwach-tingen over hun positie op de eind-ranglijst. 

 
Leerlingen van het Corderiuscollege in Amersfoort:Daan Brinkman (15- 4 vwo), Bas Lamoree (15 - 4 vwo), Saskia Lensink (16 - 5 vwo), Joske Ubels (13 - 4 vwo) en docente Leonieke Boogaard

Joske is de jongste deel-neemster van dit jaar, ze is in december 13 geworden. Leonieke Boogaard is docente biologie, en tevens coördinator 'compacten en verrijken'. Voor getalenteerde bovenbouw-leerlingen zoekt ze extra uitdagin-gen, bijvoorbeeld de Taalkunde Olympiade. Dit is voor alle scholieren de eerste keer dat ze meedoen. Ze hebben enkele proefopgaven gemaakt en hebben er wel vertrouwen in. Daan: 'Ik ben goed in wiskunde dus dat soort opgaven vind ik niet bijzonder moeilijk.' Ook Joske vond de proefopgaven goed gaan.

  
Miriam Mieremet (17 - 6 vwo), Bonaventura College in Leiden

Ik doe dit jaar voor het eerst mee. Ik ben de enige uit mijn klas. Iedereen verklaart me voor gek dat ik dit op mijn vrije zaterdag doe, maar ik vind het geweldig. Ik heb ook al een Natuurkunde en Biologie Olympiade gedaan. Het puzzelen vind ik leuk. Ik heb overal wel iets ingevuld en heb er wel een goed gevoel over. Maar ik kan niet inschatten hoe goed de andere deelnemers zijn. De opgaven Nederlands en Lepcha vond ik het lastigst.