Criminaliteit en onveiligheidsbeleving
Gabry Vanderveen
|Interpreting Fear, Crime, Risk and Unsafty
Uitgeverij Boom juridische uitgevers, 2006. ISBN 90 5454 660 3
Paperback, 424 pagina’s, € 49,-

Veel onderzoek en beleid op het gebied van onveiligheidsbeleving is gebaseerd op drijfzand. Dankzij verbeterde en nieuwe instrumenten voor het meten van onveiligheidsbeleving kan nu gebruik worden gemaakt van argumenten die wel gefundeerd zijn. Gabry Vanderveen ontwikkelde deze meetinstrumenten.

Roofoverval
Vanderveen concentreerde zich in haar onderzoek op conceptualisering (‘wat is het’) en operationalise-

ring (‘hoe meet je het’) van onveiligheidsbeleving. Zij bewijst dat wie naar één enkel aspect van onveiligheidsbeleving kijkt, tot andere bevindingen komt dan iemand die naar meer aspecten kijkt. Mensen kunnen best beseffen dat ze weinig kans lopen slachtoffer te worden van een gewelddadige roofoverval, maar er toch bang voor zijn: het zal toch maar net jou overkomen. Net als bij een loterij: je weet dat de kans te winnen heel klein is, maar je zal hem maar winnen.

Inschatting
Volgens Vanderveen blijkt er nog veel te verbeteren. Onveiligheidsbeleving heeft verschillende aspecten en het meten van één aspect is niet hetzelfde als het meten van meer aspecten. Politici drukken onveiligheidsbeleving graag uit in één enkel percentage, zoals het percentage mensen dat zich ’s avonds onveilig voelt op straat. Vanderveen toont aan dat dit geen recht doet aan de complexiteit van het fenomeen.

De belangrijkste aspecten van onveiligheidsbeleving die onderscheiden moeten worden zijn de angst dat iemands naaste iets naars overkomt, de angst zelf slachtoffer te worden, de inschatting van de ernst of omvang van de mogelijke gevolgen, de inschatting van de kans dat er echt iets naars gebeurt en ten slotte de veiligheidsgevoelens ’s nachts.

Slachtofferenquêtes
Vanderveen plaatst de ontwikkeling van het begrip en de verschillende meetinstrumenten in hun historische en sociale context. Zij laat zien dat de instrumentele en politieke rol die statistieken en de slachtofferenquêtes vervullen, een goede begripsomschrijving en meting van onveiligheidsbeleving in de weg hebben gestaan. Ten onrechte denken Nederlandse politici en beleidsmakers dat het makkelijker is onveiligheidsbeleving te beïnvloeden dan om criminaliteit te verminderen. Ze nemen aan dat wanneer de criminaliteit maar wordt aangepakt, de onveiligheidsbeleving vanzelf verbetert. De verbeterde en nieuwe meetinstrumenten die Vanderveen heeft ontwikkeld, geven politici en beleidsmakers de mogelijkheid hun criminaliteits- en veiligheidsbeleid te baseren op gefundeerde argumenten in plaats van op vage persoonlijke voorkeuren.