Hauer en Backus ontdekkers van het jaar

 
 Ellen Backus
De ontdekkers van het jaar, Arnaud Hauer en Ellen Backus, werden maandag 9 januari door rector magnifus Douwe Breimer bekend gemaakt tijdens de zeer goed bezochte Nieuwjaarsreceptie van de faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen (W&N). De winnaars kregen de C.J. Kokprijs, groot 2500 euro. Acht jonge wetenschappers waren genomineerd.

Stemming
Backus kreeg de juryprijs vanwege het wetenschappelijke én maatschappelijke belang van haar onderzoek naar de dynamiek van moleculen. Aangezien ze zelf niet aanwezig kon zijn, liet ze zich bij de prijsuitreiking vervangen.

Wie de publieksprijs kreeg was vastgesteld op basis van een stemming onder de studenten en medewerkers van W&N. Decaan Frans Saris benadrukte dat de stemming dit jaar eerlijk was verlopen. Dit in tegenstelling tot vorig jaar toen de stemming volledig open was: iedereen - ook niet-W&N-ers - kon stemmen en nog meerdere keren ook. Saris zei wel dat de nieuwe stemmethode ten koste was gegaan van het aantal stemmers.

 

Vergeten
Tijdens de receptie was daarvoor een mogelijke verklaring te horen: de stemgerechtigden dienden van hun ULCN-account gebruik te maken. Van de medewerkers maakt echter bijna iedereen gebruik van het werkplek-account en het ooit uitgereikte ULCN-wachtwoord was door veel mensen vergeten.

Rondgang
De Nieuwsbrief maakte een rondgang over de receptie en vroeg aan deze en gene op wie men had gestemd en waarom.

Gijs van Puijvelde (aio Biofarmacie): 'Natuurlijk heb ik op Arnaud gestemd! Ik zit bij hem op de kamer. Het is echt baanbrekend onderzoek waar hij mee bezig is. Wat ik zelf doe? Net als Arnaud ben ik ook bezig met onderzoek dat uiteindelijk zou kunnen leiden naar medicatie voor atherosclerose. Het vaccin van Arnaud grijpt in op het proces van ontsteking in de aderen, ik richt me op het aanpakken van de slechte vetten, misschien via een oraal medicijn, een pil tegen atherosclerose dus.'

Dr. Johan Kuiper (medewerker afdeling Biofarmacie) stemde ook op Arnaud Hauer. Kuiper: 'Ik sta hier niet voor niets te stralen. Ik ben de begeleider van het onderzoek van Arnaud en ik ben héél erg, plaatsvervangend trots!' 

Willem te Beest (vice-voorzitter van het College van Bestuur): 'Ik heb op Ellen Backus gestemd. Ik vond haar onderzoek het leukste. Voor ik bij de Universiteit Leiden kwam heb ik bij een technische universiteit gewerkt. Vanuit die achtergrond spreekt haar onderzoek mij het meeste aan. Vaststellen hoe koolstofmoleculen over een platinaoppervlak bewegen, dat is toch prachtig!'

Reint Boer Iwema (student): 'Ik heb op Ellen Backus gestemd. In mijn eerste jaar heb ik stage gelopen bij Ellen. Ik wist dus al wat van haar onderzoek af. Het is erg interessant onderzoek, dat echt tot de verbeelding spreekt. Het schijnt binnenkort trouwens in Klokhuis te komen, daar blijkt ook al uit dat het mensen aanspreekt wat zij doet.'

Jos Disselhorst (research assistent): 'Ik heb niet gestemd. Waarom niet? Tja, je moest je ULCN-code invoeren om te kunnen stemmen en die ben ik al een hele tijd kwijt. Als ik wel had kunnen stemmen, zou het op Ellen Backus zijn. Die gun ik het gewoon. Omdat ze een vrouw is, inderdaad. Vrouwen die in dit soort vakken uitblinken, die moet je gewoon steunen. Dat verdienen ze!'

Martje Kruk (Lorentz Center): 'Ik heb gestemd op Ellen Backus. Ze gaf een geweldig goede presentatie in 'This weeks' discovery'. Ik moet zeggen dat ik niet alle presentaties van de genomineerden heb bijgewoond. Maar Ellen wist haar ingewikkelde onderwerp heel inzichtelijk te presenteren en ook goed te visualiseren. En ze is een vrouw. Dat was niet doorslaggevend maar het kwam erbij.'

Tonny Regensburg, docente (biologie): 'Ik heb gestemd op Paul Bundock. Ik ken zijn onderzoek goed omdat ik zelf ook in die hoek zit. Ik weet hoeveel effort en energie in dat onderzoek is gestoken. Bovendien: hij heeft een verrassende vondst gedaan en voor elkaar gekregen dat hij de vrijheid kreeg daarop door te gaan.'

Anna Baas (studente natuurkunde): 'Ik heb 'Waar wij trots op zijn' helemaal gelezen maar niet gestemd. Ik vond alle ontdekkingen geweldig, maar kon niet beoordelen welke nou eigenlijk de beste was. Dat vond ik gewoon te moeilijk. Ik vraag me ook af of zo'n jaarlijkse frequentie niet te hoog is. Zijn het echt allemaal heel goede kandidaten? Bij het uitreiken van de onderwijsprijs voor een vernieuwende docent is wel eens een jaar overgeslagen omdat de enige die in aanmerking kwam al een prijs voor de vernieuwingen had gehad.'

Frans Saris (decaan, fysicus): 'Ik heb voor Paul Bundock gekozen. Hij heeft gevonden hoe je een gen in een cel kunt veranderen, met zékerheid kunt veranderen en dat is een geweldige doorbraak. Komt bij dat hij dat per ongeluk heeft gevonden. Dat doet niet af aan de verdienste, dat is juist typisch wetenschap: geen oogkleppen op hebben maar oog hebben voor al het opvallende wat zich voordoet. Bundock heeft heel precies gevonden hoe bepaalde genen in interactie zijn met hun omgeving. Dat is ook nog eens een onderwerp waar ik erg in geïnteresseerd ben.'

De genomineerden

 

Ellen Backus (LIC). Dronken moleculen zwalken op de trap
Koolstofmonoxide-moleculen blijken veel sneller over een platinaoppervlak te bewegen dan gedacht, en bovendien op een andere manier. Ze zwalken als dronkemannen over het katalysatoroppervlak.
   
  Theo van de Bogaart (MI). De perfecte schoonheid van gelijkvormigheid
Theo van den Bogaart doet onderzoek naar de isomorfie van bepaalde klassen moduliruimten. Die ruimten zijn zelf ook weer meetkundige objecten, zodat ermee kan worden
gerekend. Zelfs bij de meeste wiskundigen gaat er geen lichtje branden als over dit onderwerp wordt gesproken. Specialisten worden echter deze lyrisch van deze vorm van perfecte wiskunde.
   
  Paul Bundock (IBL). Plant heeft springend gen getemd
Transposons hebben een slechte naam. De eigenzinnige stukjes DNA springen rond, en kunnen daardoor de functie belemmeren van de genen waarin ze terechtkomen. Paul Bundock vond echter een transposon dat zich verdienstelijk maakt voor de plant waarin hij zit.
   
  Arnaud Hauer (LACDR). Vaccin voorkomt aderver-kalking
Aderverkalking is wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak. Leidse onderzoekers ontwikkelden een revolutionair vaccin, gericht tegen een lichaamseigen eiwit, dat het ontstaan van
aderverkalking sterk remt.
   
  Siegfried Nijssen (LIACS). Spitten in een mijn vol molecuulmodellen
Of moleculen kankerverwekkend zijn, zou wel eens kunnen afhangen van bepaalde molecuulfragmenten, vermoedden onderzoekers van het Leiden-Amsterdam Centre for Drug Research. Informaticus Siegfried Nijssen, gespecialiseerd in data-mining, schreef het algoritme dat op een intelligente manier hun enorme database met molecuulmodellen doorzocht op bewijzen voor dit vermoeden. Binnenkort worden de resultaten gepubliceerd.
   
  Wil Tamis (NHN). Flora onder de loep
De Nederlandse flora is niet meer wat zij geweest is. Dat concludeerde onderzoeker Wil Tamis van het Centrum voor Milieuwetenschappen. De effecten van vermesting zijn het sterkst, zo luidt zijn conclusie. Uitheemse soorten zijn daarentegen nauwelijks van invloed.
   
  Glenn van de Ven (STRW). Gestript door de Melkweg
Het sterrencluster omega Centauri lijkt op het eerste gezicht een gewone bolvormige sterrenhoop te zijn. Leidse sterrenkundigen ontdekten het tegendeel. Het cluster is wellicht het overblijfsel van een dwergsterrenstelsel: een kleine uitvoering van onze Melkweg.
   
  Jasper van Wezel (LION). Nieuwe kink in de kabel voor quantumcomputer
De qubit, de informatie-eenheid van de quantumcomputer, kan zijn informatie niet onbeperkt vasthouden. De informatie lekt langzaam weg, niet alleen naar buiten toe maar ook binnenin de qubit. Deze Leidse ontdekking betekent slecht nieuws voor de ontwikkeling van de quantumcomputer.

(CH/DH/W&N/10-01-06)