Digitale databank van proefschriften

 

1 januari 2006 verandert er het een en ander op het gebied van het aanleveren van proefschriften. Vanaf deze datum moeten promovendi naast een aantal gedrukte exemplaren voor de lees- en oppositie­commissie en het archief van de Universiteitsbibliotheek (UB), ook een digitale versie van het proefschrift aan de UB leveren.

Verder begint de Leiden University Press met het aanbieden van printing-on-demand van proefschriften.

Repositorium
De Leidse proefschriften, jaarlijks zo’n 250 à 300, worden bij de UB opgenomen in het zogenoemde in­stitutioneel repositorium (IR), een digitale data­bank. Op deze manier kan de wetenschap­pe­lijke informatie uit de proef­schriften een zo breed en groot mogelijk publiek be­rei­ken. In 2005 is de UB al begonnen met het opzetten van IR. Dit betekende een nieuwe manier van verspreiding van wetenschappelijke inzichten. Het repositorium (Latijn voor bewaarplaats) heeft veel voordelen:

  • het proefschrift is na de promotie meteen wereldwijd beschikbaar;
  • de zichtbaarheid is veel groter doordat het proefschrift wordt opgenomen in verschillende zoek­machi­nes;
  • de promovendus kan eventueel het hele proefschrift of een deel­ ervan onder een tijdelijk embargo plaatsen;
  • door samenwerking tussen de UB en het e-Depot van de Ko­ninklijke Bibliotheek blijft de digitale versie van het proefschrift ook op lange termijn toegankelijk;
  • de universiteit kan haar onderzoeksactiviteiten goed pro­fi­leren.

Vergoeding
Met ingang van komend jaar moet iedere promovendus de universiteit bovendien een licentie voor niet-exclusieve openbaar­ma­king van het proef­schrift in digitale vorm verlenen. De vergoeding voor pro­movendi om via het ruil­verkeer van de UB exem­pla­ren van het proefschrift aan andere bibliotheken te leveren, vervalt. Maar daar staat tegenover dat de promovendus van de universiteit een een­malige ver­goe­ding van € 500,- krijgt voor de licentie en de kosten van de beno­digde gedrukte exemplaren van het proef­schrift.

Tijdelijk embargo
De promovendus heeft de mogelijkheid van een tijde­lijk embargo op het hele proefschrift of een deel er­van. Dit kan nodig zijn als van het proefschrift een handelseditie wordt uitgegeven of om ervoor te zorgen dat een gerenom­meerd tijd­schrift de primeur krijgt. De tijd­schriftuit­gevers hebben geen bezwaar tegen het op internet zetten van proefschriften, ook niet als dat bestaat uit al gepubliceerde of nog te publi­ceren artikelen.


Printing-on-demand
Een andere noviteit die promovendi wordt geboden is printing-on-demand. Met printing-on-demand kan Lei­den University Press (LUP) het proefschrift in de vorm van een boek produ­ceren. Een document in pdf-formaat met een hoge resolutie wordt ge­bruikt voor het produceren van het bin­nen­werk en het omslag. Zo kan de promo­vendus het benodigde aantal proefschrif­ten onder de imprint van LUP la­ten afdrukken voor de promotieplech­tigheid en het archief van de UB. Verder kan iedereen op elk willekeurig mo­ment exemplaren bestellen.
 


Voordelen
De voordelen van printing-on-demand zijn:

  • de promovendus kan zelf het aantal gedrukte exemplaren bepa­len;
  • de prijs is concurrerend met die van andere producenten;
  • alle boekwinkels kunnen het proefschrift bij Centraal Boekhuis bestellen;
  • het proefschrift kan wereldwijd online besteld worden via LUP en internetboekhandels;
  • het proefschrift wordt opgenomen in de internationale fondscata­logus van LUP;
  • de pdf-file kan zonder beperkingen opgenomen worden in het institutioneel repositorium van de UB.

Zie ook Open Access Leiden voor de spelregels en het reglement van het institutioneel repositorium.

    Via proefschrift.leidenuniv.nl zijn de proefschriften met ingang van 1 januari te raadplegen.

    (20 december 2005)