|
Vinkjes
Mr. Jeroen Leijen, ict-coördinator bij rechten, laat zien hoe het programma Ephorus werkt. Hij heeft een stuk of twintig scripties - het kunnen ook papers of essays zijn - in het programma ge-upload, waarna Ephorus de tekst vergelijkt met de teksten op het internet. De scripties komen terug met een vinkje: groen voor okay, oranje voor dubieus en rood bij wijze van alarmbel. Het rijtje laat geen enkel rood vinkje zien en slechts een paar groene; het overgrote deel is oranje.
Beperking
Leijen opent de file van een scriptie en het programma toont de fragmenten die (in hoge mate) gelijk zijn aan een stukje tekst op het internet. Hierbij worden ook de adressen van de betreffende webpagina's gegeven. Leijen laat meteen ook de beperking van het programma zien: de overeenkomst van een bepaald fragment met een internettekst is weliswaar overduidelijk, maar het fragment is in de scriptie keurig voorzien van een voetnoot met bronverwijzing: er is niks mis. Het programma toont dus alleen maar aan dat een tekst fragmenten bevat die ook op het internet staan, maar niet of er legaal of illegaal - met of zonder bronvermelding - is gekopieerd. Het bewijs van plagiaat moet nog gewoon met mensenogen worden vastgesteld.
Proef
Een andere beperking bij rechten is dat nog niet alle door studenten gebruikte bronnen toegankelijk zijn voor Ephorus. Maar dat is een kwestie van tijd. Verder moeten ook alle scripties, papers en essays elektronisch beschikbaar komen voor Ephorus; nu kan het van elkaar overschrijven op zijn best door alerte docenten worden opgemerkt. Maar ook dat zal niet lang op zich laten wachten.
Bij rechten draait momenteel een vrijblijvende proef. Docenten die aan hun water voelen dat er iets niet klopt, kunnen de betreffende werkstukken bij Leijen inleveren die ze op een proeflicentie door Ephorus laat controleren. Leijen: 'Nu al is erg opvallend dat je steeds dezelfde internetbron tegenkomt. Wat betekent dat? Dat Ephorus die er zeker uitpikt of dat studenten die bron goed kennen? Dat weten we nog niet.'
Vergeten
Aangetoond kopiëren zonder bronvermelding wil nog niet zeggen dat een student corrupt is. Hij kan een keer vergeten zijn een bron te vermelden. Hij kan onzorgvuldig, slordig, onverschillig of lui zijn. Waar het vermoeden van welbewust plagiaat in zicht komt, is niet precies te zeggen. Het kan ook zo zijn dat een student niet goed genoeg weet hoe hij precies moet citeren, wanneer hij een bron moet vermelden of zelfs welke bron dat dan moet zijn. Ephorus leverde al het voorbeeld op van een student die een uitspraak van de Hoge Raad citeerde en daarbij de oorspronkelijke uitspraak als bron opgaf. Ephorus gaf aan dat het citaat uit secundaire literatuur kwam. 'Die moet de student dan als bron vermelden', aldus Leijen.
Kinderschoenen
Rechten heeft nog geen besluit genomen over het aankopen van het programma. Het staat nog in de kinderschoenen en er moet nog veel aan worden verbeterd. De faculteit vindt ook dat controleren niet kan zonder garantie dat de studenten goed worden opgevoed in het citeren en gewezen zijn op het gevaar van plagiaat, en zonder hen te waarschuwen: let op, er wordt gecontroleerd.
Overigens is het de vraag welke rol de universiteit precies moet spelen. Het is ook goed mogelijk studenten zelf hun werkstuk door Ephorius of een ander programma te laten halen. Inleveren kan dan alleen met bewijs van goed gedrag in de vorm van een groen vinkje.
Goed genoeg
Niet alleen rechten heeft de strijd met de plagiërende student aangeknoopt, ook de Faculteit der Sociale Wetenschappen is ermee bezig. Daar wilde men niet eens wachten tot Ephorus de kindersschoenen is ontgroeid, het besluit om het programma aan te schaffen is al gevallen. Prof. dr. Henk Dekker, lid van de Ict-commissie van de faculteit zegt hierover: 'Ephorus is goed genoeg voor het doel waarvoor we het nodig hebben. Wachten tot het programma volwassen is heeft geen zin, want dat gebeurt in de ict sowieso nooit. Er worden steeds weer nieuwe eisen aan een programma gesteld. Bij ons komt het al regelmatig voor dat docenten Google loslaten op een fragment uit een werkstuk als ze daar aanleiding toe zien. Het verschil is dat het checken met behulp van Ephorus systematisch gaat gebeuren. We gaan dat uitleggen aan studenten en starten er het tweede semester mee. Vanaf dan leveren studenten twee versies van hun werkstuk in, een elektronische die regelrecht naar Ephorus gaat en een hard copy in het bakje van de docent. Tegelijkertijd starten we met de opbouw van een database van schriftelijke werkstukken ten behoeve van Ephorus. We hebben een probleem en dat moet worden opgelost.'
(15/11/05-CH) | 
