Willemijn Ruberg
Conventionele correspondentie. Briefcultuur van de Nederlandse elite, 1770 - 1850
Uitgeverij Vantilt, 2005. ISBN 90 77503 42 0 (paperback)

In de achttiende en negentiende eeuw bestond er een uitgebreide etiquette rond de correspondentie. Auteurs van brieven- en etiquetteboeken adviseerden wat van aanhef tot postscriptum de juiste stijl en inhoud van een brief was en familieleden voorzagen elkaars brieven van soms streng commentaar. Willemijn Ruberg beschrijft in Conventionele correspondentie hoe een vijftal families uit de Nederlandse hogere burgerij en

adel met het fenomeen briefwisseling omging - laverend tussen 'natuurlijkheid' en conventies.

Aan de hand van kinderbrieven, adolescentiebrieven en gelegenheidscorrespondentie laat Ruberg zien dat corresponderen niet alleen een communicatiemiddel was. In brieven werd niet simpelweg de dagelijkse werkelijkheid opgetekend. Correspondentie werd juist ook gebruikt om normen aan te leren en om sociale relaties te vormen.

Willemijn Ruberg (1975) studeerde geschiedenis aan de Universiteit Leiden en promoveert 13 oktober a.s. op Conventionele correspondentie, eveneens aan de Leidse Universiteit. Het academisch jaar 2005-2006 is zij werkzaam als docent aan het department of History van de Universiteit van Limerick in Ierland.

Biografie van een oud-minister

W.H. Weenink
Bankier van de wereld. Bouwer van Europa. Johan Willem Beyen 1897-1976
Uitgeverij Prometheus/NRC Handelsblad, 2005. ISBN 90 446 0476 7 (paperback)

Hoe een partijloze internationale topbankier in de jaren vijftig van de afgelopen eeuw Nederlands minister van Buitenlandse Zaken werd, hoe hij deze post op stormachtige wijze deelde met Joseph Luns, hoe hij de beslissende stoot gaf tot Europese economische eenwording en hoe hij geveld werd door de Greet Hofmans-affaire. Daarover gaat het biografische

proefschrift van NRC Handelsblad-redacteur W.H. Weenink over J.W. Beyen, de ten onrechte in de vergetelheid geraakte 'vader' van Europa, die zich kan meten met Jean Monnet, Konrad Adenauer en Paul-Henri Spaak.

De loopbaan van de 'on-Nederlandse' Beyen loopt parallel aan de grote gebeurtenissen van de twintigste eeuw. Hij was betrokken bij de crisis in de jaren dertig en verdedigde krachtig de gouden standaard. Beyen voerde als adviseur van de Londense regering in ballingschap Nederland financieel door de oorlog en stond aan de wieg van de conferentie van Bretton Woods. En hij legde de basis voor het verenigde Europa zoals we dat nu kennen, om verwoestende economische crises geen kans meer te geven.

Het verhaal van Beyens carrière is de ontmoeting met aansprekende leiders uit de vorige eeuw. Beyen stond op vertrouwelijke voet met onder anderen Colijn, Anton Philips, Hjalmar Schacht, John Maynard Keynes en Willem Drees, en hij kreeg als ambassadeur in Parijs een voorkeursbehandeling van De Gaulle. Bovendien was hij een graag geziene gast op Soestdijk totdat hij bij koningin Juliana in ongenade viel. De nauwe vriendschap met prins Bernhard leed hier echter niet onder.

De biografie van Beyen is ook het verhaal van een begaafd musicus, een artiest, een denker, een zoeker en een man wiens spot men vreesde. Ongrijpbaar voor zijn omgeving. Voortdurend wist deze 'man van de wereld' zijn omgeving te verrassen - de laatste keer toen hij zich op gevorderde leeftijd tot verbazing van vriend en vijand bekeerde tot het rooms-katholicisme. Het eigen land heeft hem ondanks zijn internationaal erkende prestaties nooit in de armen gesloten, vermoedelijk omdat hij te groot voor Nederland was.