Bloeiperiode
In de jaren 1960-1970 kende het Leidse studententoneel een ongekende bloeiperiode. Er werden avondvullende stukken opgevoerd, zoals Les Mouches, De Groene Kaketoe, De Boyfriend, de Showcumentaire, Peer Gynt en de Getemde Feeks. Het LAK-theater bracht verschillende eenacters en Leidse studenten namen deel aan nationale en internationale festivals. De verschillende studentenverenigingen hadden alle hun eigen activiteiten, maar daarboven stond het LUTA, het Leids Universitair Toneel Accoord, dat gezamenlijke projecten organiseerde. Eén daarvan was Tijl Uilenspiegel, waarmee het lustrum van 1965 werd opgeluisterd.

Vrijheidsstrijder
De keuze voor Uilenspiegel was niet toevallig, die had alles te maken met de wortels van de universiteit. Volgens de overlevering leefde de Vlaamse Tijl Uilenspiegel in de 16^de eeuw en sleet hij zijn dagen als vrijheidsstrijder aan de zijde van de Geuzen tegen de Spaanse overheersing. Hoewel zijn leven tal van schrijvers inspireerde, is de bekendste versie van het verhaal die van de Belgische auteur Charles de Coster. Van zijn hand verscheen in 1867 'La legende d'Ulenspiegel et de Lamme goedzak au Pays de Flandres et ailleurs'.

Het boek van Charles de Coster is bewerkt door vele andere auteurs. Eén van de bekendste bewerkingen is de theaterversie die Hugo Claus in 1965 van de Uilenspiegellegende maakte.

Rebellen
De keuze voor Tijl Uilenspiegel was ook in een ander opzicht symbolisch. Net als het leven van dit illustere personage, stonden ook de jaren '60 in het teken van rebellie tegen de gevestigde orde. Niet voor niets vindt de heropvoering van het toneelstuk op 1 juli plaats onder het motto 'Waar bleef de rebelse tijd?' Hugo Claus, Annemarie Prins en de acteurs hadden destijds 'het hoofd vol idealen en plannen', zoals in de flyer te lezen valt. Maar, zo vragen de rebellen van toen zich af: 'Wat is ervan geworden nu wij allen de 'troisième age' naderen?'  

Leidse manier
'Nelleke Noordervliet, Peter de Reuver en ik kwamen elkaar tegen,' licht Norbert van den Berg, één van de initiatiefnemers van de heropvoering, het ontstaan van het plan toe. 'Wij deden in 1965 allemaal mee aan Tijl Uilenspiegel. Toen stonden we aan het begin van ons werkzame leven en nu aan het einde. En dat roept onvermijdelijk vragen op: wat is er allemaal uitgekomen van onze plannen, wat is er goed gegaan en wat niet? Net als Uilenspiegel waren ook wij rebels van geest maar wel op een Leidse manier. Kijk, in Amsterdam gaven ze uiting aan hun verzet tegen de gevestigde orde door het Maagdenhuis te bezetten. Wij in Leiden vroegen Hugo Claus om een toneelstuk voor ons te schrijven over Uilenspiegel. Dat is het verschil.'

Twaalfduizend bezoekers
De uitvoering tijdens het lustrum van 1965 was een waar spektakelstuk. Op het Pieterskerkhof was in de open lucht een tribune met 1000 zitplaatsen gebouwd. Er waren zo'n vijftig acteurs, kolossale decorstukken en een levensgroot schip dat binnen kwam varen. Tijl Uilenspiegel werd tien keer gespeeld, onder ideale weersomstandigheden. Tienduizend bezoekers, onder wie de koninklijke familie, kwamen naar Leiden om het stuk van Claus te zien.

Ingetogen
Anno 2005 leent de tijdgeest noch de leeftijd van de acteurs zich voor een exacte kopie van het stuk uit 1965. Daarom is gekozen voor een ingetogener enscenering. 'In de Pieterskerk kunnen 500 personen Tijl Uilenspiegel in een soort oratoriumvorm zien herleven', vertelt Norbert van den Berg. 'Tijdens de uitvoering worden op een groot scherm beelden geprojecteerd die gemaakt zijn tijdens de het spektakelstuk in 1965 worden. We zullen in de kerk bijvoorbeeld ook geen echte brandstapel aansteken zoals we toen deden maar dat, met behulp van eigentijdse technieken als vingercamera's, wel symbolisch in beeld brengen.'

Waar bleef de rebelse tijd?

De cast is echter nagenoeg dezelfde als die uit 1965. Peter de Reuver speelt weer Tijl Uilenspiegel en Nelleke Noordervliet tekent voor de rol van Nele. Zelfs de toenmalige Willem de Zwijger, in het dagelijks leven tegenwoordig ambassadeur in Japan, is het gelukt om mee te doen. Annemarie Prins, die in de jaren '60 naast Tijl Uilenspiegel alle grote producties van de Leidse studenten regisseerde, is ook nu weer verantwoordelijk voor de regie. Bij deze remake wordt ze terzijde gestaan door Fer Smidt, die zijn sporen als vormgever ruimschoots heeft verdiend. De voorstelling wordt ingeleid door de socioloog Kees Schuyt - ook Leids alumnus - die onder de titel 'Waar bleef Tijl en de rebelse tijd' terugblikt op de veertig jaar die verstreken zijn sinds de eerste uitvoering van Claus' toneelstuk. Alumna Aukeline van Hoytema verzorgt een bijzonder muzikaal intermezzo.

Op 1 juli begint het programma om 20.00 uur. Vanaf 19.30 uur is de Pieterskerk geopend. Kaarten zijn verkrijgbaar bij het LUF of op de avond zelf aan de zaal.