Leids lab haalt DNA uit uitgestorven organismen

Persbericht Universiteit Leiden
11 februari 2005

Opening van de Leiden Ancient DNA Facility

Op 21 februari wordt in Leiden een laboratorium geopend dat speciaal gericht is op de isolatie van DNA uit resten van organismen die lang geleden leefden zoals  fossielen.
Dit laboratorium zal ook worden gebruikt om DNA te isoleren van  gedroogde planten en opgezette dieren in (museum) collecties.

Het laboratorium is een samenwerkingsverband van het Instituut Biologie Leiden, Nationaal Herbarium Nederland, Naturalis en de Faculteit Archeologie van de Universiteit Leiden en is gevestigd in de Leidse vestiging van het Nationaal Herbarium Nederland.

Het gebruik van moleculaire merkers heeft veel bijgedragen aan inzichten in de evolutie van mens, plant en dier. Het grote nadeel was dat deze patronen geëxtrapoleerd werden uit de genetische informatie van heden ten dage voorkomende organismen en niet uit fossielen of andere overblijfselen. Met de komst van moderne gevoelige technieken (Polymerase Chain Reaction) is het (theoretisch) mogelijk om uitgaande van slechts 1 DNA molecuul het DNA te analyseren. Dat opent de weg om (sterk beschadigd)  aDNA (=ancient DNA) te isoleren uit oud materiaal en dit alsnog te gebruiken voor genetische analyses. Met succes is deze techniek b.v. ingezet bij het isoleren van DNA uit uitgestorven organismen (b.v. Holenbeer en Tasmaanse wolf) en mensen (Ötzi, Tiroler ijslijk, overblijfselen van de Romanov familie), gefossiliseerde uitwerpselen (koprolieten) en zelfs oude bodems. Afhankelijk van de kwaliteit van het (fossiele) materiaal kan DNA geïsoleerd worden uit materiaal tot maximaal 100.000 jaar oud. Vervuiling met modern DNA is een groot probleem en daarom is een speciaal isolatielaboratorium nodig.

Het Leiden aDNA lab zal o.a. werken aan de migratie en rekolonisatie van zoogdieren na de grote ijstijd, aan non-destructieve isolatie van DNA uit uniek museum materiaal om verwantschappen te bestuderen, aan de reconstructie van de bestuivingsbiologie van orchideeën en zelfs aan uitwerpselen van dieren om te achterhalen wat ze gegeten hebben.

In Nederland is er grote belangstelling voor de mogelijkheden die aDNA biedt. Momenteel zijn er nog geen laboratoria die speciaal gewijd zijn aan aDNA. Het Leids aDNA lab voorziet daarom in een nationale behoefte. In het buitenland zijn speciale laboratoria opgericht waar het aDNA onderzoek uit de verschillende disciplines is samengebracht. Een voorbeeld van een dergelijk (zeer succesvol) lab is het Ancient Biomolecules Centre in Oxford. De oprichting van een aDNA lab in Leiden zal naast het verkrijgen van  wetenschappelijke inzichten een belangrijke rol kunnen spelen bij het aDNA onderzoek in Nederland. Nu al bestaat er een vraag vanuit de overheid en musea in Nederland om dergelijke onderzoek uit te voeren. 


 

Voor nadere informatie:
Dr. Klaas Vrieling
Vrieling@RULSFB.leidenuniv.nl
tel. 071 5275136
of
afdeling wetenschapsvoorlichting Universiteit Leiden
wetenschap@ics.leidenuniv.nl
tel. 071 5273282