In 1908 won Heike Kamerlingh Onnes de internationale race om het vloeibaar maken van heliumgas, waarvoor hij de Nobelprijs kreeg. Dit succes dankt hij vooral aan zijn karakterstructuur, meent NRC-wetenschaps-redacteur Dirk van Delft. 10 februari verschijnt diens biografie over Kamerlingh Onnes.

Op 10 juli 1908 werd Leiden het koudste plekje op aarde. Die dag bereikte Heike Kamerlingh Onnes (1853-1926), hoogleraar aan de Leidse universiteit,  een temperatuur vlak boven het absolute nulpunt (-273 graden Celsius). Heike Kamerlingh Onnes, zoon van een Gronings fabrikant van dakpannen, slaagde door diplomatie, lef, doorzettings-vermogen, visie, organisatietalent en een welhaast industriële aanpak.

In 1911 ontdekte hij de supergeleiding. Twee jaar later won hij de Nobelprijs voor de natuurkunde en heette hij 'de man van het absolute nulpunt'.

Kamerlingh Onnes verbouwde het natuurkundig laboratorium aan de Steenschuur tot een plaats waar het gedrag van stoffen bij zeer lage temperaturen kon worden onderzocht. Dit cryogeen laboratorium was uniek in de wereld. Stap voor stap bouwde Kamerlingh Onnes zijn koude-imperium uit. Een gouden greep was zijn initiatief om instrumentmakers in het eigen laboratorium op te leiden. Dit unieke leerlingenstelsel (de 'blauwe jongens') voorzag het Leidse laboratorium van uitmuntende technici. Samen met zijn vriend en naaste collega H.A. Lorentz voerde Kamerlingh Onnes de Leidse natuurkunde naar grote hoogte.

Dirk van Delft (1951) promoveert donderdag 10 februari op de vuistdikke biografie (669 pagina's) over Heike Kamerlingh Onnes. Van Delft studeerde natuurkunde in Leiden en is chef redactie wetenschappen van NRC Handelsblad.

Donderdagavond 17 februari (18.45-20.15 uur) houdt Van Delft een Studium-Generale-lezing over "Heike Kamerlingh Onnes: de man van het absolute nulpunt" (Lipsius-gebouw, zaal 003, Cleveringaplaats 1 te Leiden, toegang gratis, iedereen welkom).

Dirk van Delft, Heike Kamerlingh Onnes. Een biografie. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2005. 669 pp. ISBN 90 351 2739 0.

• Proloog: een theekopje helium
• Summary