Strand-evolutie door Jos van den Broek

Strand-evolutie
Jos van den Broek
128 pagina’s
Uitgeverij Veen Magazines
€ 14,95
ISBN 9789085711391

Uit de strooptochten die hoogleraar Biomedische wetenschapscommunicatie Jos van den Broek geregeld langs het strand (of waar ooit strand was) onderneemt met zijn vrouw Loes Hazes, is een tweede boekje voortgekomen. Na Strandvondsten (2006) is Strandevolutie verschenen. Van den Broek legt uit welke bewijzen voor de evolutie je op het strand kunt vinden.

In de theoretisch getinte eerste hoofdstukjes van zijn boekje, rekent Van den Broek eerst af met enkele vooroordelen. Zo geloven de aanhangers van het Intelligent Design in het algemeen niet dat uit chaos orde kan ontstaan. Nee, daar moet toch een hogere hand aan te pas gekomen zijn. O ja? Je hoort het Van den Broek bijna hardop vragen. Neem dan eens een pot met kralen van ongelijke grootte en schud daar eens flink mee. Je ziet dat de kleine kralen onderin komen te liggen, en de grote bovenop. Is dat geen ordening? Uit chaos kan dus wel degelijk orde ontstaan, mits er een kracht van buiten aan te pas komt. Zonne-energie bijvoorbeeld. Het kan alleen niet als sprake is van een gesloten systeem. Kijk om je heen op het strand. Daar zie je zo wonderlijk veel vormen van orde. Allemaal ontstaan met behulp van de krachten zon, zee en wind.

In een volgend hoofdstukje schoffelt Van den Broek onderuit wat vaak als de basis van de evolutieleer wordt gepresenteerd: The struggle for life and the survival of the fittest. Dit inmiddels gevleugelde zinnetje heeft volgens Van den Broek voor een hoop misverstanden gezorgd. Soorten veranderen zeker wel, maar niet door fel met elkaar te strijden, waarbij de sterkste overleeft. Ze veranderen door kleine – en heel soms grote - veranderingen (‘ kopieerfoutjes’) in het erfelijk materiaal. En dat is ook nog eens een proces van miljarden jaren. Bovendien moeten we het woord fit eerder opvatten als toegerust dan sterk. De vechtende soorten moeten we echt vergeten, althans met betrekking tot de evolutie. Het gaat erom welke soorten fit enough, dus voldoende toegerust zijn om in bepaalde, soms veranderende omstandigheden te overleven. Fysiek sterk zijn kán zelfs averechts werken. 

En dan moeten de strandwandelingen in het boekje nog beginnen. Aan de hand van foto’s geeft Van den Broek tekst en uitleg: wat kun je vinden, waarom kun je het hier vinden, en wat zegt het dat je het vindt?

Lezen. En (strand)jutten. Er is genoeg.

(3 juni 2008/CH)