Twee keer prijs voor student Mirjam Botermans

Geneeskundestudent Mirjam Botermans kreeg in korte tijd twee prijzen voor de beste presentatie van haar onderzoek naar de werking van medicatie bij een afstotingsreactie van een getransplanteerde nier. 'Ik vind onderzoek doen gewoon heel erg leuk.'

Mirjam Botermans: 'Geneeskunde vind ik interessant omdat het een veelzijdige studie is. Je kunt onderzoek doen, er valt veel te leren en daarnaast is er het sociale aspect in de vorm van het contact met de patiënten.'

Eerst theorie, dan praktijk
Mirjam Botermans werd vanaf dag één gegrepen door de studie geneeskunde. Toch was ze niet iemand die als kind al wist dat ze dokter wilde worden. 'Ik had op de middelbare school plezier in veel vakken. Geneeskunde vind ik interessant omdat het een veelzijdige studie is. Je kunt onderzoek doen, er valt veel te leren en daarnaast is er het sociale aspect in de vorm van het contact met de patiënten.' Ze koos voor Leiden om de opbouw van het curriculum, waarin eerst in vier jaar met name theoretische vakken op het programma staan en dan twee jaar praktijk. 'Ik wilde eerst heel veel leren, kennis opdoen, en dan pas met de praktijk in aanraking komen. Dat had Leiden vóór. En Leiden is natuurlijk een hartstikke leuk stadje.'

Marker
Bij Pathologie maakte Botermans kennis met onderzoek naar de afstotingsreactie na een niertransplantatie. Het boeide haar zo dat ze er in haar vrije tijd, naast haar studie, aan mee ging werken. De groep van patholoog Jan Anthonie Bruijn waarin Botermans meedraaide, detecteerde de marker C4d, waarmee wellicht voorspeld kan worden of therapie met cortico-steroïden bij een afstotingsreactie gaat aanslaan of niet. Dat medicijn onderdrukt het immuunsysteem, met alle bijwerkingen vandien. Als het niet goed genoeg werkt, wordt een zwaarder middel toegediend, ATG. C4d wordt gevonden door een stukje nier weg te nemen en dat aan te kleuren met een bepaalde stof. Onder de microscoop licht C4d dan op.

Een biopt van een patient met C4d aankleuring. De groen oplichtende gebieden zijn de kleine bloedvaatjes in de nier waarin C4d is neergeslagen.

Ongekend
Bruijn, die Botermans samen met dr. Ingeborg Bajema en drs. Marian Roos-van Groningen begeleidt, stuurde een enthousiast mailtje naar de Nieuwsbrief over de 22-jarige student en de prijzen die haar ten deel waren gevallen. Op het Nationale Transplantatie-congres hield Botermans de lezing Additive role for C4d staining in acute rejection renal transplant biopsy evaluation - met powerpointpresentatie. Ze kreeg de prijs voor de beste voordracht. Dezelfde eer viel haar te beurt toen ze de voordracht hield op de zogenoemde Pathologendagen in Zeist. 'Dit is een zeer bijzondere prestatie', schrijft Bruijn. 'Voor een fulltime aio, postdoc of senior onderzoeker is het in de wacht slepen van een nationale onderzoekprijs al bijzonder. Een student die maar liefst twee prijzen achter elkaar wint, is ongekend.' Overigens hield Botermans de presentatie de eerste keer in het Nederlands, de tweede keer in het Engels.

Promoveren
Botermans kreeg de prijzen dus als kroon op het onderzoekswerk dat ze vrijwillig als student deed. Sindsdien is ze gewoon doorgegaan, zij het dat haar werk nu een andere status heeft: ze is bezig met de verplichte maanden full time onderzoek die vereist zijn voor het doctoraalexamen; de theoretische vakken heeft ze al gehaald. Als ze haar bul heeft, blijft ze nog twee jaar onderzoekster met wéér een andere status: ze wil promoveren. Daarna begint Botermans aan haar coschappen.

Een biopt van een patient zonder C4d aankleuring.

Kettingreactie
Het vervolgonderzoek waaraan Botermans als promovendus gaat werken, heeft tot doel uit te vinden hoe C4d als voorspeller voor de behandeling optreedt en of er ook andere markers gevonden kunnen worden die voorspellend kunnen zijn bij niertransplantatie. 'Het is bekend dat C4d iets te maken heeft met anti-lichamen', aldus Botermans. 'Anti-lichamen kunnen een kettingreactie veroorzaken als gevolg waarvan C4d neerslaat.'

Leuk orgaan
Dat Botermans bij deze onderzoeksgroep bij Pathologie aanhaakte, is niet helemaal toevallig. Ze vindt immunologie intrigerend en de nier een 'leuk orgaan'. 'De nieren hebben alles te maken met het schoonhouden van het lichaam, en spelen een rol in de aanmaak van rode bloedlichaampjes. Het is dus een belangrijk orgaan. Maar een nier is ook heel overzichtelijk opgebouwd waardoor je, als er wat mis gaat, goed kunt beredeneren wat dat dan is.'

Ontwikkelingssamenwerking
Botermans wil zich nog niet vastleggen op de immunologie. Het is haar bekend dat de coschappen vrij essentieel zijn in het keuzeproces voor een specialisatie. 'Wat ik zeker wel wil, is als arts een paar jaar in de ontwikkelingssamenwerking aan de slag. Maar dat kan met allerlei specialisaties.'

(20 mei 2008/CH)