Overvloedige Leidse lintjesregen

De lintjesregen die elk jaar vóór Koninginnedag valt, had op  25 april in Leiden het karakter van een stevige bui: elf Leidse wetenschappers en één niet-wetenschappelijk medewerker werden gelauwerd. Negen versierselen werden daadwerkelijk opgespeld, met twee gebeurt dat op een later tijdstip.

Niet alle Koninklijke onderscheidingen werden in Leiden uitgereikt: één wetenschapper is woonachtig in Leiderdorp, twee in Oegstgeest en een in Katwijk.

Dr. Eric Eliel
Universitair hoofddocent Kwantum optica, Officier in de Orde van Oranje Nassau


Dr. Eric Eliel (l) nadat Leids burgemeester Henri Lenferink hem de versierselen heeft opgespeld.

Foto: Peter Schipper

Dr. Eric Eliel heeft zich naast zijn academische werkzaamheden onderscheiden door zich buitengewoon verdienstelijk te maken in het bestuur van de Leidsche Instrumentmakersschool (LIS). Dit is een unieke MBO-vakschool voor precisietechnologie waar jonge mensen worden opgeleid tot Research Instrumentmaker. Veel wetenschappelijk onderzoek zou zonder een dergelijke instrumentmaker onmogelijk zijn. Toen Eliel zes jaar geleden toetrad tot het bestuur van de school constateerde hij dat er grote problemen dreigden. De docenten zijn enthousiaste vakmensen en de leiding is zeer betrokken bij de leerlingen, maar structuur en organisatie waren onvoldoende formeel vastgelegd of voldeden niet aan de eisen van het ministerie van OC&W en het KwaliteitsCentrum Examinering (KCE). Eliel heeft daarop eigenhandig het hele Onderwijs- en Examenreglement (OER) voor de LIS op papier gezet, en de school vakkundig door audits van het KCE geleid; de erkenning is hiermee voorlopig veiliggesteld. Eric Eliel heeft zich buitengewoon toegewijd getoond en zich onzelfzuchtig ingezet voor de LIS, die voor de samenleving van grote waarde is.

Alice Besseling


Alice Besseling

Secretaresse bij de afdeling E-law, departement Metajuridica van de Faculteit der  RechtsgeleerdheidLid in de Orde van Oranje-Nassau

Alice Besseling ontving het lintje voor twaalf jaar raadslidmaatschap in Alphen aan den Rijn, diverse vrijwilligerswerkzaamheden en haar inspanning om samen met haar buurvrouw Anke Bakker de historie van de voormalige Joodse begraafplaats aan de Aarkade in Alphen aan den Rijn in beeld te brengen. De aandacht hiervoor leidde ertoe dat de gemeente Alphen aan den Rijn de Rustplaats Aarkade realiseerde. Besseling werd als enige vrouw en als enig lid van het ondersteunend beheerspersoneel van de universiteit gelauwerd.

Prof.dr. Wim Blockmans
Oud-decaan Faculteit der Letteren, hoogleraar Middeleeuwse geschiedenis, Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw


Prof.dr. Wim Blockmans (l)

Foto: Peter Schipper

Prof.dr. Wim Blockmans wordt algemeen beschouwd als de architect van de brede interdisciplinaire ontplooiing van de mediëvistiek in de afgelopen decennia. Hij richt zich op de politieke, economische en culturele aspecten van de Lage Landen en de machtsverhoudingen daarbinnen. Zijn onderzoek, dat aanvankelijk vooral een moderne sociaal-economische benadering had en later werd aangevuld met een brede cultuurhistorische blik, heeft het denken over politieke verhoudingen in het verleden fundamenteel beïnvloed. In het onderwijs weet Blockmans de juiste mix te vinden van dynamiek, begeleiding, aandacht en stimulering. Wat betreft dit laatste: Blockmans probeert zijn studenten er vooral toe te brengen de geijkte onderzoekspaden te verlaten. Daarnaast is hij een helder en indringend docent die, ook toen hij op Europees niveau een formidabele reputatie had opgebouwd, toegankelijk bleef voor studenten en promovendi. Blockmans heeft niet alleen grote wetenschappelijke kwaliteiten, hij is ook een uitstekend manager en bestuurder. In zijn functie als decaan trad hij beslist op maar verloor nooit het menselijk aspect uit het oog.

Dr. Mart Durieux
Natuurkundige, oud-medewerker, Ridder in de Orde van Oranje-Nassau


Dr. Mart Durieux kreeg zijn onderscheiding in aanwezigheid van onder meer de Ambassadeur van Soedan (l) en Soedanese vrienden.

Sinds 1976 heeft het Kamerlingh Onnes Laboratorium intensief contact met de University of Khartoum in Soedan. Jaarlijks bezoekt een groepje van meestal vier stafleden, technici en studenten deze universiteit om er college te geven, apparatuur te repareren en (vrachtladingen) materiaal te brengen, onder meer boeken. Durieux stimuleert studenten de reis naar Soedan te maken om hun horizon te verbreden. Af en toe komen Soedanese studenten naar Leiden. De contacten tussen Leiden en Khartoum zijn altijd open en vriendschappelijk. Initiator en aanjager van de betrekkingen is de 82-jarige natuurkundige dr. Mart Durieux, oud-medewerkers van de Universiteit Leiden. Nadat in de jaren negentig wegens krimpende budgetten de bijdragen van de Universiteit Leiden, de Universiteit van Amsterdam en de overheid wegvielen, richtte Durieux een stichting op die op wonderbaarlijke wijze steeds geld in kas heeft. Het Stichtingsbestuur beslist over de besteding van de gelden, na consultatie van Durieux. Hij is een uniek mens met grote intermenselijke vermogens die diep respect verdient voor zijn mentale en fysieke uithoudingsvermogen. (Interview met Durieux in Eureka!, juli 2004) 

Prof.dr. Sjoerd van Koningsveld
Godsdienstgeschiedenis van de Islam in West-Europa, Officier in de Orde van Oranje Nassau


Prof.dr. Sjoerd van Koningsveld
Prof.dr. Sjoerd van Koningsveld is al vele jaren een belangrijke opleider. Niet alleen van Nederlandse studenten, ook van studenten uit islamitische landen. Twee van zijn vroegere promovendi bekleden op de islam gericht leerstoelen in Nijmegen en Tilburg. Van Koningsveld is een veelgevraagd commentator op het gebied van de islam op radio en tv, inclusief de beide islamitische omroepen. Hij verzorgt cursussen voor sji'itische godsdienstonderwijs maar heeft evengoed contacten in soennitische en alevitische kringen. Voorts treedt hij vanuit zijn deskundigheid als islamkenner op als adviseur voor de overheid. Van Koningsveld bouwt al jarenlang nationaal en internationaal aan een netwerk van mensen die op verschillende manieren betrokken zijn bij de opleiding van geestelijke leiders van de islamitische gemeenschappen en de academische bestudering van de islam. In Nederland neemt hij een belangrijke plaats in tussen de traditionele en de pluriforme samenleving die ook islamitische, boeddhistische en hindoeïstische gemeenschappen omvat. Van Koningsveld ijverde voor een opleiding Islamitische theologie, en die is er in 2007 gekomen.

Prof.dr. Dick Knook
Emeritus hoogleraar Ouderengeneeskunde, Officier in de Orde van Oranje Nassau


Burgemeester Els Timmers-van Klink van Oegstgeest spelt prof.dr. Dick Knook de Koninklijke onderscheiding op.

Foto Antoon Koch

Prof.dr. Dick Knook stond aan de wieg van het verouderingsonderzoek. Hij bestudeerde niet alleen medische en geneeskundige aspecten maar zocht ook naar praktische oplossingen; veel van zijn ideeën zijn in de praktijk gebracht en veel van zijn projecten leidden tot concrete producten. Was Knook aanvankelijke vooral gefascineerd door de biochemische oorzaken van het verouderingsproces ('een witte vlek in de wetenschap'), later verschoof zijn belangstelling naar de maatschappelijke en medische gevolgen van de vergrijzing. Volgens Knook vormt die een van de grootste problemen waarmee Nederland en veel andere landen de komende decennia te maken krijgen. De veranderingen hebben ingrijpende maatschappelijke, economische en gezondheidskundige gevolgen. Tegelijkertijd is er de uitdaging te komen tot oplossingen van allerlei problemen. Dit heeft Knook nationaal en internationaal uitgedragen. In Nederland is hij door zijn vele tv-optredens als deskundige op verouderingsgebied een bekende verschijning geworden. De oudere mens... Knook ziet hem - en haar - als weliswaar soms kwetsbaar, maar ook tot veel in staat.


Prof.dr. George Maat

Prof.dr. George Maat
Hoogleraar Anatomie/Fysische Antropologie, Officier in de Orde van Oranje-Nassau

(Maat kon zijn Koninklijke onderscheiding wegens verblijf in het buitenland niet in ontvangst nemen en ontvangt deze op een later tijdstip.)

Prof.dr. George Maat is van huis uit anatoom maar heeft het vak fysische antropologie tot bloei gebracht. Hij liet archeologen zien dat skeletonderzoek belangrijk kan zijn voor de reconstructie van gemeenschappen uit het verleden. Door studenten archeologie te betrekken bij het skeletonderzoek legde hij de basis voor de relatie tussen de Leidse archeologie en het Centrum voor Fyisische Antropologie van het LUMC. Maat is een uitstekend docent die vanaf het begin research-based onderwijs heeft gegeven. In 1999 kreeg hij Onderwijsprijs van de Leidse universiteit. De onder zijn leiding jaarlijks gegeven zomercursus Inleiding tot de Fyisiche Antropologie begon ooit met 30 deelnemers en telde er in 2007 220, waaronder vele uit het buitenland. Maat heeft ook veel betekend voor de forensische antropologie in Nederland. Een belangrijke reden voor de onderscheiding is zijn betrokkenheid bij de identificatie van slachtoffers overal ter wereld, bijvoorbeeld bij de vuurwerkramp in Enschede, de massagraven in Kosovo en de tsunami in Thailand. Hierbij heeft hij het gevaar voor mogelijk persoonlijk letsel vaak weloverwogen aanvaard.

Prof.dr. Kees Melief
Hoogleraar Immunologie, Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

Prof.dr. Kees Melief werd gelauwerd vanwege zijn pioniersrol bij het ontwikkelen van kankervaccins. Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door een virus dat wordt overgedragen tijdens de geslachtsgemeenschap. Melief heeft onderzocht hoe het komt dat het afweersysteem niet kan voorkomen dat een infectie leidt tot kanker. Vervolgens heeft hij vijftien jaar gewerkt aan de vertaling van de resultaten naar klinische toepassing. Zijn vaccin werkt niet preventief maar zorgt ervoor dat afweercellen het signaal krijgen om besmette cellen te doden. Meliefs onderzoek leidde tot vele toppublicaties, een groot aantal octrooien en de oprichting van een bedrijf dat kankervaccins ontwikkelt. Hij is een gedreven en enthousiasmerende persoon die een groot aantal onderzoekers heeft opgeleid; hij begeleidde 45 promovendi. Internationale waardering blijkt uit de vele adviseurschappen waarvoor hij werd en wordt uitgenodigd. Naast wetenschapper is Melief ook muzikant: hij speelt cello op professioneel niveau en treedt veelvuldig op.

Prof.dr. Antonie Taminiau
Hoogleraar Oncologische orthopedie, Officier in de Orde van Oranje-Nassau

Taminiau is een belangrijke stuwende kracht in de oncologische orthopedie, waarin verschillende disciplines samenwerken. Hij enthousiasmeert, stimuleert en verbindt. Taminiau heeft de ledemaatbesparende chirurgie (in plaats van amputatie) verder ontwikkeld tot een niveau waarvoor internationaal erkenning bestaat. Hij was medeorganisator van skikampen voor kinderen met een bot-oncologisch probleem en stimuleert zijn patiëntjes hieraan deel te nemen. Door zijn humor en kwinkslagen weet hij de ellende van kinderen en hun ouders te verzachten. De betrokkenheid van Taminiau bij zijn patiëntjes is zo groot dat hij vaak in het weekeinde nog even bij ze op bezoek gaat.


Prof.dr. Antonie Taminiau, Prof.drs. Jaap Zwartendijk en Prof.dr. Kees Melief

Foto: Marc de Haan

Prof.drs. Jaap Zwartendijk
Hoogleraar Urologie, Officier in de Orde van Oranje-Nassau

Het urologisch onderzoek van prof.dr. Jaap Zwartendijk, gericht op de oncologie en de functionele urologie/seksuologie, krijgt internationale erkenning. De afdeling Urologie van het LUMC is landelijk een erkend centrum voor bekkenbodemproblemen en laparoscopische ingrepen. Het is Zwartendijks verdienste dat de afdeling floreert: eind jaren tachtig was deze na het vertrek van de hoogleraar en grote bezuinigingen vleugellam, en bijna was supervisie vanuit het Academisch Ziekenhuis Rotterdam een feit. Dankzij Zwartendijks inspanningen als waarnemend hoofd bleef de afdeling behouden en kon de Leidse opleiding tot uroloog uitgroeien tot een landelijk gerenommeerd specialisme. Zwartendijk heeft zich laten kennen als een verbindende factor waardoor iedereen zich thuisvoelt bij de afdeling en er een sfeer heerst waarbinnen optimale zorg, goed onderwijs en vernieuwend onderzoek ten volle tot ontwikkeling hebben kunnen komen. Hij is de pater familias op wie iedereen ook buiten werktijd een beroep kan doen. 

Prof.dr. Jan Reedijk
Hoogleraar Anorganische chemie, Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw


Prof.dr. Jan Reedijk

(Reedijk kon zijn Koninklijke onderscheiding wegens persoonlijke omstandigheden niet in ontvangst nemen en ontvangt deze op een later tijdstip)

Prof.dr. Jan Reedijk onderscheidt zich nationaal en internationaal met onderzoek op uitzonderlijk hoog niveau. Bijzonder is dat hij daarbij steeds het snijpunt opzoekt van fundamenteel en toegepast onderzoek. Met dit laatste bereikt hij dat ook ander fundamenteel onderzoek dan dat van hemzelf toepassing vindt. Reedijk heeft een eigen onderzoekslijn opgezet waardoor een nieuwe generatie studenten en promovendi werd opgeleid. Reedijk was een der eersten die het belang van duurzame ontwikkeling heeft herkend. Zijn baanbrekend onderzoek in de katalyse heeft geleid tot inzichten in schone productieprocessen. Zijn overtuigingen met betrekking tot duurzame ontwikkelingt brengt hij tot uiting in zijn colleges en daarnaast was hij mede-initiator van de opleiding Sustainable Molecular Science & Technology, de eerste opleiding in Nederland waarin duurzame ontwikkeling centraal staat. Ook op andere manieren heeft Reedijk verantwoordelijkheid genomen voor zijn ideeën. Bij dit alles is hij een zeer aimabel en bescheiden mens.

Prof.dr.ir. Wim van Saarloos
Hoogleraar Theorie van de gecondenseerde materie, Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw


Prof.dr.ir. Wim van Saarloos

Foto: Peter Schipper

Door zijn visie en enthousiasme heeft prof.dr.ir. Wim van Saarloos sinds 1991 een belangrijke bijdrage geleverd aan de bloei van de natuurkunde in Nederland. Zijn leidende rol wordt alom erkend. Al vijftien jaar vervult Van Saarloos om niet en naast zijn werk bij de Universiteit Leiden, adviesfuncties voor het ministerie van OC&W. In 2007 werd hij bijvoorbeeld door het ministerie gevraagd als voorzitter van een commissie die als taak kreeg de natuurkunde in Nederland in kaart te brengen en lijnen uit te zetten voor de toekomst. Toch is Van Saarloos vooral voor een Koninklijke onderscheiding voorgedragen vanwege zijn verdiensten voor het Lorentz Center. Dit brengt topwetenschappers in de exacte wetenschappen samen in internationale, intensieve workshops. Zo raken de deelnemers in korte tijd up-to-date op hun vakgebied, ontstaan nieuwe samenwerkingsverbanden en worden nieuwe onderzoekstrategieën geformuleerd - en dat terwijl contact met het thuisinstituut mogelijk blijft dankzij de eigen werkplek op het Lorentz Center. In 2006 kreeg het centrum 1,8 miljoen subsidie van het ministerie van OC&W.

Links

(29 april 2008/CH)