Kasia Kroczek mist Polen niet erg meer
De Poolse masterstudent Kasia Kroczek (34) is genomineerd voor de ECHO Award, een jaarlijkse stimuleringsprijs voor allochtone topstudenten. 'Ik kwam naar Nederland met veel vooroordelen over seks, drugs en rock 'n' roll, maar eigenlijk zijn jullie best ouderwets en gereformeerd.'
Kasia Kroczek: 'De meeste Polen komen naar Nederland om geld te verdienen, niet om zich er definitief te vestigen.'
Kasia Kroczek komt uit een klein Pools gezin. Niets bijzonders, vindt ze zelf. Wel is ze de enige in de familie die hoogopgeleid is. Ze deed een docentenopleiding Pools en werkte vanaf 1998 als lerares op een middelbare school. Toen haar toenmalige vriend, inmiddels haar man, naar Nederland emigreerde voor zijn studie, probeerde ze twee jaar een lange afstandsrelatie te onderhouden. Maar omdat het gemis te groot werd, besloot Kroczek haar liefde achterna te gaan.
Lelijk en onvriendelijk
'Ik vond het niet gemakkelijk om hier te aarden', vertelt ze. 'Ik kwam vol stereotypen en vooroordelen. Ik vond Nederland lelijk en de mensen onvriendelijk. Ook was ik boos. Mijn komst naar Nederland was dan wel een daad van liefde, maar daardoor kon ik mijn beroep als docent Pools wel vergeten. Mijn opleiding leek ineens zinloos. Als je zoals ik de wereld via taal begrijpt, kun je jezelf niet uiten, en raak je vervreemd, ontworteld en eenzaam. Ik sprak natuurlijk wel Engels, maar een conversatie met Nederlanders in het Engels heeft toch altijd iets kunstmatigs.'
Dutch Studies
De ECHO Award is een landelijke stimuleringsprijs voor allochtoon toptalent. Twee zich onderscheidende studenten (één uit het hbo en één uit het wo) worden beloond met een summerschool aan de University of California, Los Angeles (UCLA). De uitreiking met als motto 'kapitaliseer je culturele achtergrond' vindt plaats op 2 april in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam. Daar moet Kroczek het opnemen tegen vijf andere genomineerden van de Universiteit van Amsterdam, de Erasmus Universiteit (2x), de TU Delft en de Rijksuniversiteit Groningen.
Na een jaar van frustratie en oppasbaantjes stuitte Kroczek op de opleiding Dutch Studies in Leiden, een soort van Neerlandistiek voor buitenlanders. Een ideale spoedcursus Nederlandse cultuur, zo bleek. 'Behalve Nederlands, kregen we ook colleges letterkunde, geschiedenis, kunst en maatschappij. Omdat ik erg van lezen houd, heb ik voor een master Moderne Letterkunde gekozen. Ik wilde de Nederlandse literatuur leren kennen, die was in Polen tot een paar geleden helemaal onbekend. Het moment dat ik een Nederlands boek met plezier kon lezen, en niet omdat het moest, ervoer ik als een omschakelpunt. Een tweede fase. Een betere fase!'
Integratieproblemen
Naast haar studie werkt Kroczek als docent Pools en is ze mentor van Poolse kinderen op internationale scholen. Ook werkt ze samen met verschillende organisaties die problemen in de multiculturele samenleving oplossen. 'Ik wil Poolse kinderen met integratieproblemen helpen', vertelt ze. 'Omdat ik zelf ontworteling en frustratie heb ervaren, kan ik hun problemen goed begrijpen. Ik probeer hen te laten zien dat hun ongewenste emigratie naar Nederland ook veel voordelen heeft. In de toekomst wil ik bij de overheid werken om deze problematiek op een hoger niveau aan te pakken.'
Geld verdienen
'De meeste Poolse immigranten willen zich niet in Nederland vestigen', zegt Kroczek. 'Ze komen om geld te verdienen en gaan dan terug naar Polen. Kinderen worden daar vaak de dupe van. In mijn werk zie ik dat kinderen van Poolse ouders die hier tijdelijk blijven, slecht integreren. Als je dertien bent en je vrienden en school in je eigen land moet verlaten, word je ontzettend boos. Argumenten van ouders die zeggen dat ze alles doen voor de toekomst van hun kinderen, zijn niet overtuigend voor een puber. Veel Poolse ouders denken daar niet over na. Voor pubers is die onzekerheid erg moeilijk. Als je niet weet waar je bij hoort, raak je gefrustreerd. Omdat je het land niet begrijpt, zoek je vrienden met diezelfde frustratie. Veel Nederlandse scholen hebben daarom problemen met Poolse leerlingen. Ze klitten samen in groepjes en vormen een soort van problematische minderheid.'
Nederlanders bang
Volgens Kroczek zijn veel Nederlanders bang dat Polen dezelfde problemen opleveren met integratie als Marokkanen en Turken, maar die angst is ongegrond. 'Die integratieproblemen zie je vooral bij tijdelijke migranten. Polen die zich permanent in Nederland vestigen, leren de taal en zijn goed geïntegreerd. Je ziet ze niet op straat, omdat je niet door hebt dat ze Pools zijn. Over hen hoor je niks in de media.'
Ouderwets
Werving van Polen voor werk in de tuinbouw in Nederland.
Toen ze nog in Polen woonde, dacht Kroczek dat Nederlanders geen normen en waarden hadden. 'Ik dacht dat alles in het teken stond van seks, drugs & rock 'n' roll', zegt ze. 'Maar nu vind ik jullie ook best wel ouderwets en gereformeerd. De Nederlandse regelzucht, planning, zuinigheid en de overtuiging dat alles kan als je maar hard werkt, is terug te voeren op oude protestantse normen. Polen zijn spontaner en dus chaotischer, en vinden geluk belangrijker dan hard werken. Aan de andere kant is er wel veel pessimisme en melancholie in Polen. In Polen maak je misschien sneller vrienden omdat je geen afspraken hoeft te plannen, maar in het dagelijkse leven zie je mensen zelden lachen. Op straat dag tegen je buren zeggen, grapjes maken met caissières in de supermarkt - dat ervaar je in Nederland.'
Multiculturele opvoeding
'Ik mis Polen niet erg meer. Dat klinkt misschien arrogant, maar zo voel ik het nu eenmaal. Vorig jaar ben ik moeder geworden en dat heeft mijn leven helemaal veranderd. Mijn dochtertje van vijftien maanden krijgt een multiculturele opvoeding. Ze gaat naar een Nederlandse crèche, maar we praten Pools met haar. Over drie jaar gaat ze naar een Nederlandse school, maar thuis zullen we consequent Pools blijven spreken, zodat ze het beste van twee werelden mee krijgt.'
(25 maart 2008/Marl Pluijmen)