Leiden, stad van boeken
 |
Met Stad van boeken. Handschrift en druk in Leiden 1260-2000 wordt voor het eerst in Nederland een echte boekgeschiedenis van een stad gepresenteerd. Zeven eeuwen Leidse boekgeschiedenis, gevat in 470 rijk geïllustreerde pagina's, trekken aan de lezer voorbij. Wat na enig bladeren onmiddellijk opvalt is de bijzondere vormgeving. Het zal niet vaak voorkomen dat zoveel ontwerpers en drukkers betrokken zijn geweest bij het maken van één enkel boek. En ze zijn ook nog allemaal van Leidse signatuur, wat Stad van boeken tot een staalkaart maakt van wat Leiden op dit moment op het gebied van boekverzorging te bieden heeft.
Feest om in te lezen en te bladeren
Er is veel wat indruk maakt: de grote hoeveelheid kennis die in dit boek is opgenomen, de overvloed aan verrassende details, de hoge kwaliteit van het drukwerk, de goede fotografie, de variatie aan druktechnieken, het originele ontwerp. Een feest om in te lezen en te bladeren. En dat voor nog geen veertig euro. Wie vindt dat een boek ook in de vorm een eenheid behoort te zijn, is misschien minder enthousiast. De drie delen waaruit het boek bestaat, hebben qua ontwerp weinig meer met elkaar te maken dan dat ze samen in één, stijlvolle, band zitten. Twee Leidse uitgeverijen, Primavera Pers en Uitgeverij Ginkgo, verbonden zich aan de uitgave.
Drie delen
Stad van boeken bestaat uit drie delen. Deel een (Van schrijven naar drukken) behandelt de periode vanaf het eerste begin tot aan het Beleg in 1574. Deel twee (Veilig achter Minerva's schild) gaat over het Leidse boek in de zeventiende en achttiende eeuw. Deel drie (Van De brave Hendrik tot de Speedmaster) beschrijft de ontwikkeling van de boekcultuur in
Het eerste deel, geschreven door André Bouwman en Ed van der Vlist, gaat over het gebruik van handschriften in Leiden vanaf circa 1260 tot aan het midden van de zestiende eeuw. De teksten in deze handschriften hadden vooral te maken met stedelijk bestuur en rechtspraak, godsdienst en literatuur. Ook de beginnende boekdrukkunst krijgt hier aandacht.
In het tweede deel beschrijft Paul Hoftijzer de bloei van het Leidse boekenbedrijf, die een sterke impuls kreeg door de stichting van de Leidse universiteit. Hoftijzer gaat in op de relatie tussen wetenschap en boekenbedrijf. Ook besteedt hij aandacht aan de organisatie van drukkerij, uitgeverij en boekhandel en de lokale leescultuur. In een apart essay beschrijft Christiaan Vogelaar het Leidse zeventiende-eeuwse boekenstilleven.
In het derde en laatste deel behandelt Berry Dongelmans de negentiende en twintigste eeuw, waarin boekhandel en uitgeverij verder uitgebreid werden. Dongelmans vertelt over de industrialisatie en de technologische vernieuwing, de veranderingen in het boekenaanbod, en de ontwikkeling van de leescultuur onder invloed van democratisering en emancipatie. Ook hij laat de belangrijkste personen die in deze periode in het Leidse boekenvak werkzaam waren, de revue passeren.
Tentoonstelling
Het boek hoort bij de tentoonstelling 'Stad van boeken. Zeven eeuwen lezen in Leiden', die van 22 februari tot 1 juni te zien is in Stedelijk Museum de Lakenhal.
A. Bouwman, B. Dongelmans, P. Hoftijzer e.a., Stad van boeken. Handschrift en druk in
(4 maart 2008/DH)