Gehandicapte moslim tast perfectie van God niet aan
 In dit manuscript wordt de invloed van de Griekse fysiognomie op het islamitische recht besproken. |
Diversiteit
Ghaly zocht in de theologische literatuur naar informatie over mensen met een handicap en hun plaats in de islam. Tijdens dat onderzoek ontdekte de promovendus dat er grote verdeeldheid was onder moslimtheologen over verklaringen voor het bestaan van handicaps. 'Het doel van de verschillende moslimgeleerden was hetzelfde: verklaren dat het ontstaan van een handicap of pijn het perfecte goddelijke karakter van God niet aantast. Uitgaande van dat doel heeft elke groep theologen vervolgens een eigen weg naar een passende verklaring gekozen', zegt Ghaly. De diversiteit onder de moslimgeleerden heeft hem niet verbaasd. 'Een groot misverstand over de islam is dat die eenzijdig valt te interpreteren. Dat leidt vaak tot misvattingen.'
Mohammed Ghaly
Positieve houding
Behalve de theologische literatuur bestudeerde de promovendus ook de islamitische jurisprudentie, om beter te kunnen bepalen hoe er in de praktijk tegen mensen met een handicap werd aangekeken. Op basis van een nog niet eerder getraceerd manuscript uit de zestiende eeuw en literatuur over de rol die de Griekse fysiognomie heeft gespeeld in het beeld over gehandicapte mensen in het islamitische recht, stelt Ghaly dat er in de islam over het algemeen een positieve houding was ten opzichte van mensen met een handicap. 'Veel geleerden hadden zelf een handicap. Dat betekent dat de mensen die vorm gaven aan de wetenschap zichzelf natuurlijk ook een bepaalde positie toebedeelden', verklaart hij die positieve houding.
Tekstuele inclusie van gehandicapten
De zoektocht naar relevante literatuur was moeilijk: in eerste instantie ervoer Ghaly de nodige problemen bij het zoeken naar geschikte bronnen. 'In de islamitische literatuur zijn, afgezien van het genoemde manuscript, geen afzonderlijke hoofdstukken of boeken over mensen met een handicap. Aanvankelijk vond ik dat wat vreemd, maar een Canadese historicus wees mij op het verschijnsel van tekstuele inclusie: die mensen waren geïntegreerd, zelfs op het niveau van de tekst. Dat geeft de indruk dat mensen met een handicap niet geïsoleerd waren, ook niet in de maatschappij.'
|
Het onderzoek van Mohammed Ghaly was een reis vol ontdekkingen. Zijn belangrijkste vondst was een verloren gewaand manuscript uit de zestiende eeuw, dat volledig ging over mensen met een handicap en hun plaats in de islam. Ghaly: 'Dit manuscript is niet te vinden in catalogi, niemand heeft ernaar verwezen. Maar omdat er een fatwa tegen dit boek was uitgevaardigd, kon ik het uiteindelijk toch traceren. Ik wist wanneer die fatwa er ongeveer was, en waar hij was geschreven, dus ik stelde een lijst met 'verdachte' auteurs op. Elke week werd die lijst korter, totdat ik had achterhaald wie het was.' In een boek over de geschiedenis van Mekka bereikte Ghaly uiteindelijk het doel van zijn speurwerk en bovendien de plaats waar het manuscript werd bewaard: een bibliotheek in Chester. |
Gehandicapte moslims in Nederland
Dat in de islamitische literatuur een positieve houding bestaat ten opzichte van mensen met een handicap, betekent nog niet daar ook in de Nederlandse praktijk sprake van is, stelt Ghaly. 'Als je kijkt naar de positie van gehandicapte moslims in Nederland, merk je dat bijna iedereen klaagt. Sommige moslims sturen hun gehandicapte kinderen bijvoorbeeld niet naar een revalidatiecentrum, ze maken geen gebruik van de bestaande faciliteiten. Ze geven aan dat ze dat voornamelijk doen om praktische redenen, er wordt in de gehandicaptenzorg namelijk geen rekening gehouden met de religieuze achtergrond van moslims.'
Religieuze dimensie
'Er is wel steeds meer aandacht voor de religieuze dimensie van mensen met een handicap, maar het is nog niet goed genoeg', zegt Ghaly. 'Daarom moeten tekst en realiteit worden gekoppeld. Zonder verdieping in de geloofsachtergrond van mensen met een handicap is het voor hulpverleners en patiënten lastig om elkaar te begrijpen. Met mijn proefschrift hoop ik bij te dragen aan een beter begrip van de religieuze dimensie van gehandicapte moslims.'
Biomedische ethiek
In de toekomst wil Ghaly zich verder verdiepen in vraagstukken waarbij de invloed van islamitische bronnen op het gedrag van moslims in de praktijk, en dan in het bijzonder moslims in het Westen, een belangrijke rol speelt. 'Ik hoop deze studie te vervolgen met een vergelijkbaar onderzoek over de discussies in de islam met betrekking tot biomedische vraagstukken, zoals orgaandonatie, klonen en genetische manipulatie.'
woensdag 27 februari 16.15 uur
Mohammed Ghaly
Islam and Disability. Perspectives in Islamic Theology and Jurisprudence
Faculteit: Godsdienstwetenschappen
Promotor: prof.dr. P.S. van Koningsveld
(26 februari 2008/