Spraakmakende Leidse boeken in Lakenhal


De Brave Hendrik, houtsnede uit het boek van Anslijn.
Leiden heeft een rijke boekgeschiedenis met werken die grote invloed hadden op het wereldbeeld. Veel van deze boeken liggen in de Universiteitsbibliotheek Leiden, beschikbaar voor onderzoek en onderwijs. De Lakenhal toont ze nu ook aan een groter publiek.

Stad van boeken
De boeken zijn te zien op de tentoonstelling Stad van boeken. Zeven eeuwen lezen in Leiden die van 22 februari tot en met 1 juni in Stedelijk Museum De Lakenhal gehouden wordt. Voor deze tentoonstelling heeft de universiteitsbibliotheek een aantal van haar bijzonderste stukken in bruikleen gegeven. Onder de boeken op de tentoonstelling in de Lakenhal uit het bezit van de universiteitsbibliotheek bevinden zich de imposante Statenbijbel uit 1637, Discours de la methode van René Descartes eveneens uit 1637 en De brave Hendrik van Anslijn uit 1809. De brave Hendrik is een destijds bekend schoolboekje waarop de uitdrukking 'een brave hendrik' teruggaat. Naast de mooiste stukken uit de Universiteitsbibliotheek Leiden zijn er op de tentoonstelling boeken te zien uit de Koninklijke Bibliotheek, de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, het Regionaal Archief Leiden en verschillende buitenlandse bibliotheken en musea.

Communicatiemiddel
Het idee voor de tentoonstelling is ontstaan door de ingrijpende maatschappelijke veranderingen die zijn ingeluid met de komst van internet. Als een dergelijk communicatiemiddel zoveel invloed op ons leven kan uitoefenen, wat was dan de betekenis van het handschrift in de Middeleeuwen of de boekdrukkunst in de vroegmoderne tijd? In 35 vitrines worden de kostbare, internationaal bekende of spraakmakende Leidse boeken en documenten getoond, aangevuld met schilderijen, gravures, tekeningen en een houten drukpers uit de 18de eeuw. De expositie begint met de introductie van het schrift in Leiden, rond 1300, en eindigt in onze tijd van e-publishing. 

De titelpagina's van drie spraakmakende Leidse boeken die  de Universiteitsbibliotheek in bruikleen heeft afgestaan.

Met de klok mee:

  • Discours de la Methode door René Descartes uit 1637
     
  • De brave Hendrik door Nicolaas Anslijn uit 1809 (afgebeeld is de tiende druk uit 1828)
     
  • De Statenbijbel uit 1637
 

Boek
De vijf samenstellers, waaronder prof.dr. Paul Hoftijzer (Boekwetenschap), dr. Berry Dongelmans (Nederlandse letterkunde en Boekwetenschap) en dr. André Bouwman (Universiteitsbibliotheek), zijn ook verantwoordelijk voor de publicatie bij de tentoonstelling Stad van boeken. Handschrift en druk in Leiden, 1260-2000. Nog niet eerder verscheen er een publicatie over de ontwikkeling van het boek in een Nederlandse stad die zeven eeuwen omspant.

Meer Leids boekennieuws
Gerelateerd aan de tentoonstelling in De Lakenhal loopt er een lezingenserie Leiden en het boek van het Studium Generale van de Universiteit Leiden. Bovendien wordt er - grotendeels gelijktijdig met de tentoonstelling in De Lakenhal - van 7 maart tot eind april in de Universiteitsbibliotheek Leiden een tentoonstelling gehouden over de collectie van Johannes Tiberius Bodel Nijenhuis (1797-1872): De Verzamelingen van Bodel Nijenhuis. Deze tentoonstelling sluit mooi aan op die in de Lakenhal, want Bodel Nijenhuis woonde het grootste deel van zijn leven in Leiden en zijn verzameling kaarten, atlassen, boeken en portretten staat nog altijd wereldwijd in de belangstelling. De tentoonstelling is gratis te bezichtigen in de Tielehal van de Universiteitsbibliotheek.

Masterstudenten
De rijk geïllustreerde kaarten en portretten van bekende Nederlandse personen uit Bodel Nijenhuis' collectie vormen een ontdekkingsreis langs de (vaderlandse) geschiedenis. Hij liet zijn verzameling na aan de Universiteitsbibliotheek. Een groep masterstudenten van Book and Digital Media Studies bestudeerde een deel van de collectie. De teksten die ze erbij schreven zijn gepubliceerd in een tentoonstellingscatalogus.

Links

Publicaties

  • Stad van boeken. Handschrift en druk in Leiden, 1260-2000.
    Ruim 400 pagina's en 350 illustraties, uitgegeven door Primavera Pers & Uitgeverij Ginkgo te Leiden en verkrijgbaar in de museumwinkel.
     
  • De Verzamelingen van Bodel Nijenhuis.
    Tijdens de tentoonstelling verkrijgbaar bij de Universiteitsbibliotheek.

(12 februari 2008/SH)