Nieuwe hoop op genezing van oogkanker?
Nieuwe behandelingstechnieken voor oogtumoren, genetische afwijkingen die kanker veroorzaken, vaatgroeiremmers als medicijn: een greep uit de onderwerpen waar hoogleraar Gré Luyten zich al jaren in verdiept. Een hogere kwaliteit van leven voor de patiënt, moet volgens Luyten het doel zijn van medisch handelen. Op 15 januari houdt hij zijn oratie.
Genezen of verlengen
Prof.dr. Gré Luyten: 'In de loop der jaren ben ik veel te weten gekomen over oogmelanomen. Alleen de patiënt heeft hier niet veel aan, want de helft van de patiënten gaat er aan dood.'
'In de loop der jaren ben ik veel te weten gekomen over oogmelanomen, een kankergezwel in het oog. Alleen de patiënt heeft hier niet veel aan, want de helft van de patiënten gaat er aan dood', stelt Gré Luyten, hoogleraar Oogheelkunde. 'Ik wil dit percentage omlaag brengen, te beginnen met het verlengen van het leven en later met behulp van tumorcelgerichte behandelingen (target tumor therapie) te genezen.'
Nieuwe behandeling
'Ik verwacht veel van tumorcelgerichte behandeling en behandeling met vaatgroeiremmers. Uit onderzoek is gebleken dat genetische afwijkingen in de oogtumor het risico op uitzaaiingen vergroot. Het ontbreken van chromosoom drie speelt hierbij een belangrijke rol. Hoe dit chromosoom verloren gaat, weten we niet. Wel kunnen we in een vroeg stadium meten of het bij een patiënt ontbreekt en of er een verhoogd risico op uitzaaiingen is. Het probleem is alleen dat we vervolgens geen behandeling kunnen aanbieden.'
'Ik wil nu gaan proberen om met tumorcelgerichte behandelingen de ontstane uitzaaiingen te vernietigen. Elke tumorcel scheidt een bepaald soort eiwit en een antilichaam af. Die kunnen herkend worden door kleine moleculen. Nu moeten we een techniek vinden waarbij deze moleculen de veranderde aansturingsprocessen van de tumorcel kunnen beïnvloeden of een medicijn aan deze moleculen binden die de tumorcel kunnen vernietigen. Het onderzoek is nog in het beginstadium, maar ik heb goede hoop dat het gaat lukken.'
Vaatgroeiremmers
Daarnaast verwacht Luyten veel van de toepassing van vaatgroeiremmers. Deze medicijnen worden al succesvol ingezet bij patiënten met macula-degeneratie, een veroudering van de gele vlek in het oog. Een aandoening waardoor de patiënt uiteindelijk blind wordt. 'Bij zowel oogmelanomen als macula-degeneratie speelt het ontstaan van ontstekingen een belangrijke rol. Patiënten met een bepaalde genetische afwijking krijgen te maken met ontstekingsreacties en hebben een verhoogd risico op macula-degeneratie. Dit risico is te verminderen door bijvoorbeeld gezonder te leven. Bovendien zorgt het toedienen van vaatgroeiremmers ervoor dat patiënten niet blind worden.'
 Een melanoom in het oog. |
Volgens Luyten is het daarom van belang om in een vroeg stadium uit te zoeken of een patiënt tot de risicogroep behoort. 'Vanwege de overeenkomsten in de genetische afwijkingen bij macula-degeneratie en tumoren verwacht ik dat we vaatgroeiremmers ook kunnen inzetten voor kanker. In Leiden worden patiënten die een oogmelanoom hebben met een Ruthenium schildje bestraald. Bestraling geeft veel bijwerkingen in het netvlies, waardoor het gezichtvermogen verloren gaat. Ik denk dat deze vaatgroeiremmers ook een rol kunnen spelen in het voorkomen van deze schade. Het is heel goed mogelijk dat de stoffen in het medicijn ook de groei van de tumor afremmen. Hier gaan wij dan ook onderzoek naar doen.'
Optimaal resultaat
Naast goed onderzoek en een goede behandeling is in de zorg volgens Luyten de kwaliteitsgarantie van belang. 'Als afdelingshoofd merk ik dat vaak wordt vergeten om het eigen handelen te toetsen. Maar we moeten juist meten of medisch handelen tot een hogere kwaliteit van leven leidt. Er wordt al wel gemeten of de patiënt tevreden is, maar dit zegt niets over de kwaliteit van een operatie. Als een patiënt wordt geopereerd aan staar, dan zal hij tevreden zijn als zijn zicht is verbeterd. Maar is er wel het optimale resultaat bereikt? Hierover moet openheid en helderheid zijn, bijvoorbeeld door op internet de resultaten te plaatsen van operaties bij verschillende artsen of door een minimumnorm te stellen.'
Oratie
In zijn oratie met de titel Anders leren kijken zal Luyten al deze aspecten van zijn werk als hoogleraar en afdelingshoofd aan de orde laten komen. Het hoogleraarschap betekent voor Luyten waardering voor zijn werk. Maar zijn voldoening haalt hij vooral uit zijn patiënten. 'Een tevreden patiënt is een enorme stimulans. Het is echt een vak waarbij je het leven van mensen kunt veranderen. Bijvoorbeeld een oogafwijking van min 18 terugbrengen naar nul. Daardoor verandert het leven van een patiënt compleet. Opeens zijn ze niet meer afhankelijk en krijgen ze meer zelfvertrouwen. Het verandert zelfs de persoonlijkheid van mensen. Maar ook collega's motiveren en studenten enthousiasmeren vind ik een geweldig onderdeel van mijn vak.'
Biografie
Prof.dr. G.P.M. (Gré) Luyten werd geboren in 1960 in Etten-Leur. Hij studeerde Geneeskunde in Rotterdam. Luyten specialiseerde zich in de Oogheelkunde en promoveerde in 1996 op dit vakgebied. Na zijn promotie ging Luyten werken op de afdeling Oogheelkunde van de Erasmus MC. In 2006 kwam hij naar Leiden en werd hoogleraar Oogheelkunde bij het LUMC.
Oratie prof.dr. G. Luyten: Anders leren kijken
Dinsdag 15 januari 2008, 16:15 uur
Academiegebouw, Rapenburg 73 in Leiden
(15 januari 2008/Jacqueline Lantain)