Nieuwe soort navelzwijn ontdekt in Amazonegebied


Een reuzenpekari in het wild.
Foto: Naturfilm/Roland Gockel

Het is geen alledaagse gebeurtenis, de ontdekking van een nieuwe landzoogdiersoort. Toch is het bioloog Marc van Roosmalen al verschillende keren gebeurd. Recent ontdekte hij zelfs een grote soort, de reuzenpekari. Het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CML) voerde de genetische analyse uit.

'Grote-pekari-die-in-paren-leeft'
Van Roosmalen ontdekte de nieuwe soort navelzwijn (pekari) in het stroomgebied van de Rio Aripuanã in het zuidoostelijke deel van het Amazonebekken. Hij werd in zijn onderzoek gesteund door Leidse, Duitse en Belgische onderzoekers. Het CML stelde de divergentietijd met de bekende pekarisoorten (de tijd die verstreken is sinds de evolutionaire afsplitsing) op één tot 1,2 miljoen jaar. De soort is door de onderzoekers vanwege zijn omvang reuzenpekari, Pecari maximus, gedoopt. De reuzenpekari was bij de lokale Tupi-indianen al bekend als caitetú mundè, wat 'grote-pekari-die-in-paren-leeft' betekent. Het holotype - het exemplaar waarnaar de beschrijving van de soort is gemaakt - bevindt zich in het museum van het Instituto Nacional de Pesquisas da Amazônia (INPA) in Manaus. De resultaten van het onderzoek zijn in het wetenschappelijke


Jagers met het pasgeschoten holotype van de reuzenpekari.
Foto: Frieder Salm
tijdschrift Bonner zoologische Beiträge van 29 oktober gepubliceerd.

Varkens van de Nieuwe Wereld
Pekari's behoren tot de familie van de varkens van de Nieuwe Wereld (Tayassuidae).

Tot voor kort waren drie soorten bekend: de halsbandpekari, de witlippekari en de chacopekari. Van Roosmalen trof bij jagers uit het Rio Aripuanãbekken een drietal huiden aan van een pekarisoort die hij al verscheidene malen had waargenomen in het plaatselijke oerwoud en die sterk verschilde van de ook daar voorkomende halsbandpekari. De metingen aan het lichaam en de schedel bevestigden dat de nieuwe soort groter is dan de andere pekarisoorten. De reuzenpekari heeft verhoudingsgewijs langere poten en een heel andere vachttekening. Ook de schedelmaten van de reuzenpekari bleken van de andere soorten te verschillen. De reuzenpekari komt sympatrisch voor met de witlip- en halsbandpekari, dat wil zeggen dat hij in hetzelfde gebied leeft.


Schedel en onderkaak van een volwassen beer van de halsbandpekari Pecari tajacu links vergeleken met die van een volwassen beer van de reuzenpekari Pecari maximus rechts.
Ander gedrag
De nieuwe soort vertoont bovendien heel ander gedrag dan zijn familieleden, de witlip- en halsbandpekari. Deze soorten komen voor in grote tot zeer grote groepen (tot zelfs honderden individuen in het geval van de witlippekari), terwijl de reuzenpekari slechts in paarverband of kleine familiegroepjes met één tot twee jongen wordt aangetroffen. De andere pekarisoorten zoeken wroetend in de aarde naar zaden en wortels. De reuzenpekari eet voornamelijk vruchten en vertoont nauwelijks wroetgedrag. Het leefgebied van de reuzenpekari is beperkt tot het terra firme, het droogvallende bos, in een klein deel van het stroomgebied van de Rio Aripuanã. De onderzoekers verwachten daarom dat de populatie van de reuzenpekari klein is en ze doen de aanbeveling deze nieuwe soort op de Rode Lijst van bedreigde soorten van de International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN) te plaatsen.

Nieuwe soorten primaten
Van Roosmalen vond eerder nieuwe soorten primaten, zoals twee soorten springaapjes of titi's, waaronder Callicebus bernhardi, het Bernhardaapje, genoemd naar Prins Bernhard. Dit is de eerste keer dat hij een nieuw, groot landzoogdier heeft ontdekt.

Marc G. M. van Roosmalen, Lothar Frenz, Pim van Hooft, Hans H. de Iongh & Herwig Leirs (2007). A New Species of Living Peccary (Mammalia: Tayassuidae) from the Brazilian Amazon, Bonner Zoologische Beiträge, Vol 55, no.2

Links

(6 november 2007/SH)