Das Max Weisweiler-Archiv der Universitätsbibliothek Leiden

Beate Wiesmüller
Nummer 37 in de reeks Codices Manuscripti
Te koop bij de receptie van de Universiteitsbibliotheek voor € 15.

In 1989 kocht de Universiteitsbibliotheek Leiden het archief van de Duitse oriëntalist Max Weisweiler (1902-1968), als aanvulling op de handschriftencollecties. In deze catalogus geeft Wiesmüller een uitgebreide inventaris van het archief. Deze catalogus is bovendien de eerste beschrijving van het archief dat Weisweiler aanlegde van zijn onderzoek naar Oosterse boekbanden.

Evacuatie
Tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft Weisweiler ervoor gezorgd dat de oosterse handschriftencollectie van de Staatsbibliotheek in Berlijn tijdelijk geëvacueerd werd naar een veiliger plek. Voor en na de oorlog bestudeerde hij niet alleen islamitische boekbanden uit de Berlijnse collectie, maar ook uit collecties in Istanbul en de Universiteitsbibliotheek Leiden.

Typologie
De boekbanden zijn bewerkt met geometrische figuren die kenmerkend zijn voor de islamitische kunst. Weisweiler ontwikkelde aan de hand van zijn onderzoek een typologie die hij beschrijft in Der Islamische Bucheinband des Mittelalters (1962). Dit werk is geïllustreerd met 84 zogenaamde Abklatschen ‘wrijfsels’ (een techniek waarbij licht met een potlood gekrast wordt op papier over een oppervlak met reliëf om dit te kopiëren). In de catalogus zijn een aantal van Weisweilers wrijfsels opgenomen. Aan de hand van zijn typologie kunnen onderzoekers vaststellen uit welke tijd, regio of kunsttraditie de band of het handschrift erin, stamt. Het archief bevat het werkmateriaal voor deze uitgave, waarvan een deel nooit gepubliceerd is. Ook is er in het archief veel ongepubliceerd materiaal van zijn activiteit als vertaler van Arabische letterkunde te vinden.

De auteur
Beate Wiesmüller studeerde Islamologie, Engelse Taalwetenschap en Vergelijkende Godsdienstwetenschap in Keulen en Bonn. In 1998 studeerde en werkte ze enige maanden bij de Universiteitsbibliotheek Leiden. In februari 2007 keerde ze met een beurs van het Scaliger Instituut naar Leiden terug om de laatste hand te leggen aan haar catalogus. Tegenwoordig werkt Wiesmüller vanuit Leipzig mee aan verschillende projecten om islamitische handschriften en oudere oosterse drukken te catalogiseren.

(18 september 2007/SH)