De spankracht van de Europese Unie

Onder redactie van Hans Vollaard en Jean Penders
Uitgeverij Lemma
ISBN: 9789059310513
Paperback, 230 pp., 25,-

In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in november 2006, heeft Europese Unie Studies van de Universiteit Leiden een conferentie belegd over de spankracht van de Europese Unie (EU). Deze bundel is de neerslag van deze conferentie. Het doel van de conferentie was om het debat over de positie in Europa van Nederland en de Nederlanders te voeden.

Uitbreidingsvermoeidheid heet vaak een belangrijke factor te zijn bij het Franse en Nederlandse nee tegen het Europees Grondwettelijk Verdrag. In reactie op het nee verklaarden de Europese Commissie, de Europese Raad en de EU-lidstaten dat zij meer met de publieke opinie rekening moeten gaan houden bij volgende uitbreidingen. Daarnaast onderstreepten zij de noodzaak om de betrokkenheid van burgers bij het Europese project te versterken. Bezinning over de gevolgen en mogelijkheden van de EU-uitbreiding voor de (democratische) betrokkenheid van burgers is dus op zijn plaats, juist ook in het nee-stemmend Nederland.

Uitbreiding blijkt een heet hangijzer in de Europese politiek. Onder leiding van de Leidse EU-specialisten Hans Vollaard en Jean Penders buigen - hoofdzakelijk Leidse - politicologen en historici zich in deze bundel over de vraag hoe democratie de spankracht van de uitbreidende unie bepaalt. De bijdragen zijn verdeeld over tien hoofdstukken die zijn ondergebracht in twee delen. Deel 1 behandelt de Europese Unie en deel 2 Nederland in de Europese Unie. De volgende vragen krijgen een antwoord:

Gaat uitbreiding van de Europese Unie ten koste van democratie? Met elke uitbreiding neemt het aantal talen en culturen in de Europese Unie toe. Maakt dat een gezamenlijk democratisch debat onmogelijk?

Begrenst democratie op haar beurt de verdere uitbreiding van de Europese Unie? Zouden burgers van de huidige lidstaten hun geld, werk en macht willen delen met de kandidaat-lidstaten Kroatië, Macedonië en Turkije? Of vindt de Europese Unie in defensiesamenwerking een nieuw, samenbindend project?

Wat vinden de Nederlandse kiezers en politieke partijen van verdere uitbreiding? En wat moeten de Nederlandse regering en het Nederlandse parlement doen in een uitbreidende unie, zeker na het nee van de Nederlandse kiezers tegen het Europees Grondwettelijk Verdrag?

(19 juni 2007/SH)