Tinbergens toga
 Niko Tinbergen |
Niko Tinbergen, in 1947 in Leiden tot hoogleraar benoemd, ontving in 1973 de Nobelprijs voor Geneeskunde.
15 april herdenkt de universiteit zijn honderdste geboortedag met de Tinbergenlezing en een tentoonstelling. Pièce de résistance: Tinbergens onlangs opgedoken toga.
Nobelprijswinnaar
De bioloog Nikolaas (Niko) Tinbergen (15 april 1907 - 21 december 1988) was een van de grondleggers van de gedragsleer van dieren (ethologie). In 1973 kreeg hij de Nobelprijs voor Geneeskunde samen met Karl von Frisch en Konrad Lorenz voor het onderzoek naar dierengedrag. In 1947 werd Tinbergen in Leiden benoemd tot hoogleraar. Ruim twee jaar later verruilde hij Leiden voor Oxford. Ethologie was nieuw voor Engeland en groeide dankzij Tinbergen uit tot een zeer populair vakgebied. Oxford heeft inmiddels een grote reputatie op het gebied van evolutionair onderzoek, met Charles Darwin als beroemdste exponent.
 |
Honderdste geboortedag
Op 15 april is het honderd jaar geleden dat Tinbergen geboren werd. Ter ere hiervan organiseert de Universiteit Leiden samen met NRC Handelsblad, Naturalis, Museum Boerhaave, NWO, Uitgeverij Contact en de familie Tinbergen een dag gewijd aan Niko Tinbergen. Prof.dr. Frans de Waal houdt de Tinbergenlezing: Homo homini lupus? Primatengedrag en de oorsprong van moraal. Prof. Johan Bolhuis houdt een lezing over Niko Tinbergen en de moderne gedragsbiologie.
Niko met een 'k'
15 april wordt in het Gorlaeus ook een tentoonstelling over Niko Tinbergen geopend. Hierop is onder meer Tinbergens toga te bezichtigen. Voordat het Academiegebouw gesloten werd voor de renovatie, werd alle Leidse hoogleraren gevraagd hun toga op te halen. Marianne Wanders, die onder meer academische plechtigheden coördineert, ontdekte vervolgens onder de overgebleven exemplaren de toga van Tinbergen. Wanders: 'Nou ja, ontdekken... Ik wist natuurlijk al lang dat de toga van Tinbergen daar nog altijd hing. Iets om te koesteren, vind ik. Ik, of liever mijn man en ik, hebben iets met Tinbergen. Wij hebben allebei op ethologie, de vroegere vakgroep van Tinbergen, gewerkt. Onze liefde voor hem gaat zelfs zo ver dat wij onze zonen naar hem en zijn jongere broer Luuk vernoemd hebben. Ja, natuurlijk Niko met een 'k'.'
Cruciale rol
Niko Tinbergen heeft een cruciale rol gespeeld bij de ontwikkeling van de ethologie - de objectivistische studie van diergedrag. Hij heeft een school nagelaten van toponderzoekers op dit gebied, zoals Gerard Baerends, Richard Dawkins, Desmond Morris, Esther Cullen en Aubrey Manning. Hij was een begenadigd waarnemer, die zijn vragen kon beantwoorden met simpele, elegante experimenten aan dieren in hun natuurlijke omgeving. Die vragen hadden betrekking op de veroorzaking van gedrag en op de ontwikkeling en evolutie ervan. Als docent en schrijver wist hij studenten en vakgenoten te inspireren en enthousiasmeren. Maar hij zag ook het belang in om leken in te wijden. Zo schreef hij meer dan honderd artikelen in De Levende Natuur, tijdschrift voor natuurbehoud en natuurbeheer.
Juweeltjes
Niko Tinbergen schreef ook enkele juweeltjes van kinderboeken, in wekelijkse afleveringen, tijdens zijn tweejarige internering door de Duitsers in Sint Michielsgestel. De boekjes waren in de eerste plaats bedoeld voor zijn eigen kinderen. Twee ervan zijn later in gedrukte vorm uitgeven: Klieuw, de geschiedenis van een zeemeeuw en Jack the Stickleback.
Links
(20 maart 2007/DH)