Oratie prof.dr. F. Koning

Prof.dr. Frits Koning

Titel: Een koekje van ander deeg

Vrijdag 23 maart, 16.15 uur
Poortgebouw, Rijnsburgerweg 10

Prof.dr. Frits Koning, Faculteit der Geneeskunde
Hoogleraar in Immunologie, in het bijzonder de eiwitchemische aspecten van immuungemedieerde ziekten, sinds 1 januari 2006

Frits Koning is op 31 augustus 1954 in Noordwijk aan Zee geboren. In 1974 behaalde hij het Atheneumdiploma en begon hij met de studie biologie aan de Universiteit Leiden. Na zijn afstuderen in 1981 deed hij promotieonderzoek onder begeleiding van dr. Hans Bruning in de afdeling Immunohematologie en Bloedtransfusie van het Academisch Ziekenhuis Leiden, nu Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Tijdens dit promotieonderzoek ontwikkelde hij een panel monoclonale antilichamen, onder andere gericht tegen polymorfe determinanten op HLA-klasse II moleculen. In 1986 promoveerde hij op het proefschrift Identification and functional relevance of epitopes on the human lymphocytes.

Van februari 1986 tot april 1988 was Koning onder begeleiding van dr. John E. Coligan als postdoc werkzaam in het National Institutes of Health te Bethesda, USA. Hij onderzocht daar de biosynthese en assemblage van het T-cel receptor-CD3 complex en hij karakteriseerde de nieuw ontdekte gamma/delta T-celreceptor. Hij zette dit onderzoek voort na terugkeer in de afdeling Immunohematologie en Bloedtransfusie van het LUMC. Bovendien breidde hij het uit naar de interactie tussen HLA-moleculen en peptiden.

Voor dit onderzoek ontving hij in 1993 een Pionier-subsidie van NWO. Dit werk legde de basis voor onder meer een sterk verbeterd inzicht in de vereisten voor een functionele interactie tussen het HLA-klasse II molecuul DQ2 en peptiden.

Dit inzicht bleek van cruciaal belang voor het ophelderen van de interactie tussen HLA-DQ2 en van gluten afgeleide peptiden, en verklaarde de sterke associatie tussen het voorkomen van de darmziekte coeliakie en de expressie van HLA-DQ2. Mede op basis van dit werk werd in 2003 het Celiac Disease Consortium opgericht, een samenwerkingsverband van het LUMC, UMCU, WUR, TNO, de Nederlandse Coeliakie Vereniging en een aantal industriële partners. Dit door Koning geleide consortium is één van de innovatieve clusters van het Nationaal Regie-Orgaan Genomics en wordt financieel ondersteund door BSIK. De doelstellingen van het consortium zijn het verbeteren van diagnostiek en het ontwikkelen van alternatieve therapie en veiliger voeding voor patiënten met coeliakie.

Van juli 2000 tot en met juli 2001 was Koning op sabbatical in het La Jolla Institute of Allergy and Immunology te San Diego, USA. Hij onderzocht daar in de groep van dr. Mitch Kronenberg de functie van humane NKT-cellen.

(20 maart 2007/SH)