10.000e digitale publicatie in Leids Repositorium

De 10.000^e Leidse wetenschappelijke publicatie is toegevoegd aan het Leids Repositorium. Ruim 7.500 hiervan zijn wereldwijd voor iedereen digitaal onbeperkt toegankelijk. De rest volgt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klein begin, grote groei
In 2005 begon de Universiteitsbibliotheek met het digitaal toegankelijk maken van wetenschappelijke publicaties van de Universiteit Leiden via het Open Access Leiden-project. Bij de start ging het om 1.500 publicaties. Sindsdien is het aantal voor iedereen toegankelijke publicaties gegroeid tot ruim 7.500. Voor de overige publicaties geldt nu nog een embargo in verband met auteursrecht, maar ook deze komen in de loop van de tijd beschikbaar.

Publicaties meer zichtbaar
Open access bevordert de zichtbaarheid van de publicaties, onder meer omdat zoekmachines als Google en Google Scholar resultaten uit het Leids Repositorium hoog op de resultatenlijst zetten. Uit een analyse van Brody blijkt dat open access ook een positieve invloed heeft op de zichtbaarheid in de wetenschappelijke wereld; de publicaties scoren meer citaties.

Tijdsbeparing voor wetenschappers
Het Repositorium zal blijven groeien. Een belangrijke stap werd in februari gezet, toen koppelingen tussen het onderzoeksregistratiesysteem METIS, het Leids Repositorium en de nieuwe universitaire website gereed kwamen.
Als wetenschapper kunt u bij het registreren van uw publicatie in Personal METIS met nauwelijks extra handelingen de digitale versie van de publicatie direct aan het Leids Repositorium toevoegen. Hierdoor komt de publicatie wereldwijd digitaal beschikbaar, maar wordt ook uw publicatielijst in de nieuwe universitaire webpagina's automatisch bijgehouden - inclusief een stabiele link naar de volledige tekst van de publicatie in het repositorium. Zie het voorbeeld van professor Wim Voermans.
Wetenschappers zijn in het algemeen zeer positief over het Repositorium, getuige hun reacties.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Auteursrecht
Sommige auteurs stelden zich terughoudend op tegenover open digitale beschikbaarheid aangezien zij vreesden dat de uitgevers erop tegen waren. Deze schroom kon in de meeste gevallen worden weggenomen.
De uitgevers hebben historisch gezien het exploiteren (openbaar maken en verveelvoudigen van wetenschappelijke publicaties) voor hun rekening genomen. Om die reden zijn ze in de loop van de tijd de exploitatierechten exclusief gaan claimen. Een bijkomend effect was dat de wetenschappelijke wereld veel geld moest neertellen om toegang te krijgen tot de eigen publicaties.

Sneller en directer
Door de opkomst van bijvoorbeeld het internet is wetenschappelijke communicatie sneller en directer geworden. Dat heeft ook invloed gehad op het beleid van de uitgevers. Velen van hen claimen niet meer exclusief de exploitatierechten maar gaan ermee accoord dat zij deze rechten namens een auteur mogen uitvoeren. Deze afspraak wordt meestal geregeld in een niet-exclusieve overeenkomst of een licentie. Die licentie moet de wetenschapper zelf aan de uitgever sturen; voorbeeldlicenties zijn te vinden op Open Access Leiden.

Embargo-periode
Uitgevers hanteren in de regel een embargo-periode voor de auteur waarin deze zijn/haar werk niet op een andere wijze openbaar mag maken en/of verveelvoudigen. Hieronder valt ook opname in een institutioneel repositorium. Een dergelijke afpraak is vergelijkbaar met afspraken tussen filmproducenten en videotheken; die kunnen ook niet meteen de nieuwste films in de schappen leggen maar moeten een wachttijd van een aantal maanden in acht moet nemen zodat de bioscopen kunnen blijven draaien. Uitgevers kunnen de tijd die zij krijgen benutten om hun werk te doen en daaraan te verdienen; het is onmiskenbaar dat zij een structuur van tools en kanalen hebben ontwikkeld die de juiste wetenschappelijke informatie naar de juiste wetenschappers brengt.

Informatiepunt
De Universiteitsbibliotheek ondersteunt wetenschappers met het Auteursrechten Informatiepunt zodat zij alle mogelijkheden kunnen benutten die er zijn om hun publicaties zo zichtbaar mogelijk te laten zijn. Op de site zijn de antwoorden op de meestgestelde vragen over het auteursrecht te vinden, evenals overzichten van het open access-beleid van uitgevers. Via de site kunnen ook vragen worden gesteld over het auteursrecht.

Links:

• Leids Repositorium
• Auteursrechten Informatiepunt. Voor vragen over auteursrecht: auteursrecht@library.leidenuniv.nl, 527 28 71 
• Open Access Leiden

(13 maart 2007/Michiel Cock/CH)