Twee expertisecentra van start bij ICLON

Bij het ICLON, afdeling Voortgezet onderwijs, worden twee expertisecentra ondergebracht: Moderne Vreemde Talen en Leren van Docenten. Het krijgt hiervoor een miljoen euro per centrum.

Acht expertisecentra
Het ministerie van Onderwijs wil acht expertisecentra van de grond krijgen. Naast de hiervoor genoemde zijn dat Bèta-techniek, Zaakvakken, Nederlands en NT2, Rekenen/wiskunde, Economie en handel en Zorg. Het doel van deze expertisecentra is kennis aan docenten in het onderwijs beschikbaar te stellen op verschillende vakgebieden, zoals Moderne Vreemde Talen, bètavakken rekenen en wiskunde en zaakvakken.

Het overkoepelend expertisecentrum 'Leren van Docenten' is gericht op kennis ten behoeve van het opleiden van vakbekwame docenten en het vakbekwaam houden van de docenten die al in het onderwijs werken.

De centra passen bij de uitvoering van de Beleidsagenda lerarenopleidingen 2005-2008 van het ministerie van Onderwijs. Dat wil een bijdrage leveren aan het verminderen van het lerarentekort en aan de kwaliteitsverbetering van leraren in het onderwijs.

Het ICLON is de enige indiener die twee voorstellen gehonoreerd zag. Het ministerie ondersteunt de beide expertisecentra gedurende twee jaar met een miljoen euro per centrum. Drs. Ietje Veldman, hoofd van de afdeling Voortgezet Onderwijs van het ICLON is blij én trots: 'Het komt niet zo vaak voor dat het ministerie dit soort grote injecties in de lerarenopleidingen doet, en als je dan ook nog twee van de acht projecten binnenhaalt, mag je spreken van een megasucces.'

Moderne Vreemde Talen

Het expertisecentrum Moderne Vreemde Talen heeft als taak de inhoudelijke en didactische epxertise op het gebied de Moderne Vreemde Talen (MVT) te bundelen én te verspreiden. Hiertoe wordt een fysiek en digitaal expertisecentrum opgezet. (Vakdidactische) digitale en papieren publicaties worden er bijeengebracht, evenals goed en beproefd lesmateriaal en gedocumenteerde good-practices. Minstens zo belangrijk zijn de netwerken van leraren, lerarenopleiders, vakdidactici en experts, en de daaruit te vormen regionale samenwerkingsverbanden. De moderne vreemde talen zijn niet meer alleen Engels, Duits en Frans maar ook Spaans, Italiaans, Turks, Russisch, Arabisch en, sinds kort, Chinees. De laatste krijgt als nieuwe schooltaal bijzondere aandacht.

Onderzoek
Het expertisecentrum richt zich op vijf thema's: de didactiek van het MVT-onderwijs (waarnaar veel fundamenteel onderzoek wordt gedaan), didactiek en organisatie van tweetalig onderwijs, vakdidactiek voor de nieuwe schooltalen, de aansluiting tussen primair, beroeps- en voortgezet onderwijs, en vreemdetaalonderwijs aan kinderen.

In het expertisecentrum werken diverse partners samen. Naast het ICLON zijn dat de Universiteit Leiden, in het bijzonder de Faculteit der Letteren waar de genoemde talen allemaal worden gedoceerd, en de hogescholen van Rotterdam en Leiden. Het is de bedoeling om via onderzoek - dat door de studenten van de leraren- en andere relevante opleidingen kan worden gedaan - de lacunes in de kennis op de themagebieden op te sporen en deze op te vullen.

Het opvullen van de lacunes biedt het ICLON zelf mogelijkheden voor nieuw onderzoek: 'We zullen nieuwe kennis moeten ontwikkelen', zegt Veldman, 'en doen daarvoor onderzoek. Steeds meer scholen willen zelf onderzoek en het ministerie van Onderwijs ziet dat graag. Kennis scoort.' Maar de praktijk kent veel haken en ogen. Veldman: 'Ik denk dat je blij mag zag zijn als je iets kunt realiseren in de bovenbouw van het vwo, waar docenten werken met een academische opleiding die weten hoe je onderzoek moet doen.'

Middenmoot
Kwaliteitsverbetering van docenten in het talenonderwijs is al langer dan vandaag een issue. Gebleken is dat in Nederland tot aan het eind van de leerplichtige leeftijd het aantal geleerde talen groter is in Nederland dan in het merendeel van de andere Europese landen. Maar op het moment dat leerlingen een startkwalificatie behalen, behoort Nederland nog maar tot de middenmoot.

Een andere ontwikkeling in steeds meer Europese landen het vreemdetalenonderwijs op jongere leeftijd te starten en zo gebruik te maken van het natuurlijke vermogen van kinderen om zich zich vreemde talen eigen te maken. Met de leeftijd waarop met vreemdetalenonderwijs wordt aangevangen, scoort Nederland gemiddeld. Gekeken moet worden hoe eerder kan worden gestart.

Leren van Docenten
Het expertisecentrum Leren van Docenten wordt ingesteld om de kwaliteit van leraren te bevorderen, over alle schoolvakken heen. Het gaat zich richten op vier groepen: de leraar-in-opleiding, de beginnende leraar, de ervaren leraar en de senior. Elk van deze groepen is te vinden in het primair onderwijs, het beroeps- en het voortgezet onderwijs, en in de volwasseneneducatie.

De kennis over het leren van de docent is momenteel erg versnipperd en gefragmenteerd. Dat komt omdat het vooral om praktijkkennis gaat die her en der door individuele opleiders, nascholers en door docenten zelf is ontwikkeld, en daarom vaak maar ten dele is opgeslagen, laat staan gedocumenteerd.

Permanent landelijk centrum
Het belangrijkste doel van het expertisecentrum Leren van Docenten wordt dan ook het instellen van een permanent landelijk centrum waarin kennis en expertise over leren door en het opleiden en professionaliseren van docenten bij elkaar komt en waar scholen en lerarenopleidingen terecht kunnen met hun vragen. Tergelijkertijd heeft het expertisecentrum ook de taak om het onderwijsveld te informeren over vragen waar men misschien nog niet bij heeft stilgestaan.

Het expertisecentrum kan niet alle docenten in alle vier typen onderwijs ten volle bedienen, daarom moeten keuzes worden gemaakt. Het ICLON wil deze maken in samenspraak met het onderwijsveld en uitkomen op vier projecten. Bijvoorbeeld de beginnende leraar in het beroepsonderwijs, de senior in het primair onderwijs, de beginnende leraar in het voortgezet onderwijs etc.

Publicatiereeks
Op elk van de vier gekozen terreinen wordt nagegaan welke didactische expertise er is. Deze wordt op digitale wijze gebundeld en op papier uitgewerkt in een publicatiereeks. Verder ontwerpt het ICLON op elk terrein scholingsactiviteiten en -trajecten ter verhoging van de professionaliteit van de docenten(-in-opleiding).

De activiteiten van het expertisecentrum sluiten goed aan bij het eigen onderzoeksprogramma van het ICLON, getiteld De kennisbasis van docenten; een centraal thema daarvan is de praktijkkennis van docenten.

Ook dit project wordt voor twee jaar gesubsidieerd. Na twee jaar moeten de expertisecentra zichzelf bedruipen en vindt commercialisering van de dienstverlening plaats.

(12 december 2006/CH)