Boeken
 |
Terwijl je leest
Uitgeverij De Buitenkant
ISBN 90 76452 37 7
(978 90 76452 37 1), € 29,-
In dit boek stelt Gerard Unger de vraag centraal wat er gebeurt terwijl je leest. Hij heeft daarbij meer aandacht voor de bouwstenen van tekst – letters – dan het ruimere terrein van de typografie, omdat daarover al veel meer geschreven is.
Kennis over de wijze waarop lezers met ogen en hersenen reageren op de producten van letterontwerpers en typografen, komt grotendeels uit psychologisch onderzoek. Ook pedagogen, taalkundigen en neurologen hebben aan die kennis bijgedragen. Maar in verhandelingen over leesbaarheid en lezen is weinig te vinden dat afkomstig is van degenen die leesbaarheid maken en breken: grafisch ontwerpers, typografen en letterontwerpers, stelt Unger. Dit boek is deels een onderzoek naar hun aandeel in de kennis over het lezen, een aandeel dat vooral pragmatisch is en voortkomt uit de intieme omgang met lettervormen en de veelzijdige toepassing daarvan.
In korte hoofdstukken met titels als: Verdwijnende letters, Het proces, Lezersogen, Dressuur, Kijken en lezen, Kranten en schreven, geeft de auteur een beknopt historisch overzicht van het letterontwerp en de typografie en stelt daarbij allerlei vragen aan de orde met betrekking tot de leesbaarheid van tekst. Met zijn eigenzinnige zienswijze heeft hij echter het terrein beperkt gehouden, zegt hij.
Vooraf stelt Unger dat het de lezer zal verbazen hoeveel onduidelijkheid er nog is over het lezen en hoeveel vragen nog onbeantwoord zijn. Over een bekwaamheid die bijna iedereen dagelijks toepast en die vanzelf lijkt te functioneren, is de kennis incompleet. Als hoogleraar typografische vormgeving aan de Universiteit Leiden, (sinds 1 september 2006) wil hij deze gaten in de kennis door middel van structureel onderzoek opvullen.
Niet alleen de tekst van dit boek is van Gerard Unger, uiteraard tekent hij ook voor de vormgeving; de gebruikte letters zijn ook ontwerpen van zijn hand. Deze letters zijn de Capitolium en BigVesta. De Capitolium is in een licht aangepaste vorm, Capitolium News, de letter waaruit de Volkskrant sinds 2 december 2006 wordt gezet. Tien jaar geleden is er al een boek van Gerard Unger met dezelfde titel verschenen. Dit boek is niet eenvoudig een heruitgave, eigenlijk is alleen het onderwerp hetzelfde gebleven, maar is de inhoud geheel vernieuwd.
Zie ook het interview met Gerard Unger in de nieuwsbrief van 23 mei 2006.
(5 december 2006/SH)
