Diagnostiek met tafelazijn

De Stichting Female Cancer Program krijgt 3,4 miljoen van Buitenlandse Zaken om baarmoederhalskanker wereldwijd te bestrijden. De ziekte kan opgespoord worden met tafelazijn.

 

 

 

 

 

 

 

Kwart miljoen doden per jaar
Baarmoederhals-kanker treft wereldwijd jaarlijks ruim een half miljoen vrouwen, een kwart miljoen vrouwen per jaar overlijdt als gevolg van deze ziekte. In ontwikkelingslanden sterven er iedere dag zeshonderd vrouwen aan de ziekte; tachtig procent van alle vrouwen die baarmoederhalskanker krijgen, woont in een ontwikkelingsland. De ziekte komt vaak voor bij moeders van jonge kinderen. De gezinnen zijn geheel afhankelijk van deze vrouwen, omdat zij vaak degenen zijn die het inkomen verdienen. Hun overlijden is dus niet alleen in emotioneel opzicht een drama voor hun omgeving, maar ook in economisch opzicht.

Eenvoudig te voorkomen en genezen

Bijeenkomst van het Female Cancer Programma op Noord-Bali

Dat baarmoederhals-kanker nog altijd zulke grote aantallen vrouwen treft, is des te schrijnender, omdat deze kanker, anders dan de meeste andere vormen van kanker, relatief eenvoudig te voorkomen en te genezen is. Wanneer je vrouwen regelmatig test en, indien nodig, in een vroeg stadium behandelt, zou het aantal sterfgevallen enorm gereduceerd kunnen worden.

See and Treat
Het Female Cancer Program gebruikt ter bestrijding van (voorstadia van) baarmoederhalskanker het See and Treat-concept. Dat houdt in dat vrouwen in ontwikkelingslanden op een eenvoudige, goedkope manier worden gescreend en, indien nodig, meteen worden behandeld. Lokale artsen, verpleegkundigen en andere gezondheidswerkers worden opgeleid door het Female Cancer Program. Zij richten in de directe leefomgeving van de vrouwen een plek in waar zij onderzocht en behandeld kunnen worden. Door deze flexibele manier van werken worden met name afgelegen plaatsen bezocht en worden ook vrouwen onderzocht voor wie deze vorm van medische zorg anders onbereikbaar zou zijn.

Tafelazijn als medicijn

Lokale arts screent een vrouw op baarmoederhalskanker in Noord-Bali

Hoe gaat de See and Treat-methode in zijn werk? Gynaecoloog en drijvende kracht achter het project prof.dr. Lex Peters legt uit: 'De baarmoedermond wordt aangestipt met azijnzuur, een vloeistof die nauw verwant is met tafelazijn. Als het weefsel wit wordt, is dat een aanwijzing voor baarmoederhalskanker of een voorstadium daarvan. De aangetaste delen worden vervolgens bevroren door ze te behandelen met vloeibare stikstof, waardoor de afwijkende cellen afgebroken worden. Bij negentig procent van de vrouwen is dat afdoende. Vrouwen hoeven niet terug te komen voor behandeling, de methode is eenvoudig te leren en kost bijna niets.'

Voorlichten en screenen
Met behulp van een donatie van de Nederlandse Postcode Loterij zijn in het See and Treat-demonstratieproject in krap twee jaar tijd ruim 26.000 vrouwen gescreend, 22.000 Indonesische en 4.000 Surinaamse. De miljoenen van Buitenlandse Zaken zullen gebruikt worden om nog meer vrouwen te screenen in andere delen van Indonesië en in Zuid-Afrika. In de komende vier jaar zullen een miljoen vrouwen uit deze gebieden worden voorgelicht over baarmoederhalskanker en de wijze waarop ze het risico daarop zoveel mogelijk kunnen beperken. Dat kan door veilig te vrijen (baarmoederhalskanker is het gevolg van een seksueel overdraagbaar virus), en door goede voeding en hygiëne. Ruim 300.000 vrouwen worden gescreend om te zien of ze (voorstadia van) baarmoederhalskanker hebben. Dat screenen gebeurt alleen bij vrouwen in de leeftijd tussen de 25 en 55 jaar, omdat de ziekte op die leeftijd het meeste voorkomt. De 700.000 vrouwen die alleen worden voorgelicht zijn jonger dan 25 of ouder dan 55 jaar. Verder wordt de subsidie gebruikt om artsen, verpleegkundigen en gezondheidswerkers lokaal op te leiden.

Wrattenvirus
Baarmoederhalskanker wordt als een van de weinige kankersoorten veroorzaakt door een virus, het Humaan Papillomavirus (HPV). De gewone wrat wordt door eenzelfde soort virus veroorzaakt. En net als wratten verwijderd kunnen worden door aanstippen met vloeibare stikstof, kunnen ook de baarmoederhalskankercellen verwijderd worden door het aangetaste weefsel te bevriezen. Er zijn veel verschillende typen HPV. Twee daarvan, HPV16 en HPV18, veroorzaken 70 tot 75 procent van alle gevallen van baarmoederhalskanker. Ruim 80% van alle seksueel actieve vrouwen komen in hun leven in aanraking met het HP-virus.

Vaccin
Onlangs werd bekend dat er een vaccin tegen baarmoederhalskanker gevonden is. Toch hebben de vrouwen in ontwikkelingslanden daar niet veel aan. Het vaccin is alleen werkzaam als het wordt toegediend voordat een vrouw seksueel actief wordt, dus rond het tiende, elfde levensjaar. Voor ontwikkelingslanden is het vaccin niet erg geschikt. Het is kostbaar en het moet gekoeld bewaard en vervoerd worden. Bovendien moeten vrouwen drie maal gevaccineerd worden wil het echt afdoende bescherming bieden tegen de ziekte. Dat is in ontwikkelingslanden bijna niet  te doen, omdat je dan moet organiseren dat vrouwen zich niet één keer zoals bij de See and Treat-methode, maar drie maal aan een medische handeling moeten onderwerpen.

Baarmoederhalskanker de wereld uit?
Het Female Cancer Program concentreert zich niet alleen op het zo breed mogelijk toepassen van de See and Treat-methode, maar werkt ook aan de ontwikkeling van een vaccin voor ontwikkelingslanden dat werkzaam is bij mensen (vrouwen én mannen) die het virus wel al bij zich dragen. Als zo'n vaccin er eenmaal is, dan kan het door gebruik te maken van de infrastructuur van de See and Treat-methode, snel worden toegepast. Dat zou betekenen dat baarmoederhalskanker op termijn de wereld uit geholpen zou kunnen worden.

Samenwerkingsverband
Het Female Cancer Program is ontstaan uit een samenwerkingsverband tussen enkele gynaecologen van het LUMC: prof.dr. Gemma Kenter, prof.dr. Lex Peters en prof.dr. Baptist Trimbos, en verder prof.dr. Gertjan Fleuren van de afdeling Pathologie en prof.dr. Prof.dr. Kees Melief van Immunohematologie en Bloedtransfusie. Melief kreeg op 6 november j.l. de Prijs voor Wetenschap en Maatschappij zijn onderzoek naar de ontwikkeling van een vaccin tegen baarmoederhalskanker. (Zie het artikel in de nieuwsbrief van 7 november: Kees Melief wint Prijs van Wetenschap en Maatschappij).

Subsidie
De Stichting Campagne voor Leiden was betrokken bij de eerste subsidie van het Female Cancer Program in juni 2004. De stichting houdt zich bezig met fondsenwerving voor en sponsoring van strategische projecten van de Universiteit Leiden. Per februari 2006 is een separate stichting opgericht, Female Cancer Program die met name zorgt voor fondsenwerving.

Link
Female Cancer Program

 

(28 november 2006/DH)