Chillen in een brandweerpak
|
|
Vergetelheid
Mensen met narcolepsie hebben continu warme handen en voeten. Al eerder was bekend dat bij gezonde mensen de temperatuur van de handen en voeten toeneemt bij slaperigheid en voor het in slaap vallen 's nachts. 'Vroeger keek men alleen naar de relatie tussen lichaamstemperatuur en slaap', vertelt Fronczek. 'Pas sinds een paar jaar kijkt men ook naar de temperatuur van de huid. Een jaar of zeventig geleden is daar wel eens een artikel over geschreven, maar dat is in de vergetelheid geraakt. Dit onderzoek laat zien dat het ook een interactief proces is.'
Warme handen en voeten
De verschillen tussen de temperatuur van de romp, proximaal, en de handen en voeten, distaal, blijken een rol te spelen. Fronczek: 'Als de gradiënt verschuift, worden handen en voeten warmer. Bij gezonde mensen worden de handen en voeten warmer voor ze in slaap vallen. De conclusie is dus dat je met warme handen en voeten makkelijker in slaap valt.' Toen Fronczek de temperatuur bij narcolepsiepatiënten ging onderzoeken, bleken tot zijn verbazing handen en voeten van de patiënten overdag constant warmer te zijn. 'Er was een duidelijk verband tussen de warmte van handen en voeten, want patiënten met warmere handen en voeten vielen sneller in slaap dan patiënten zonder. En ook individueel bleek dat als de handen en voeten op een bepaald moment warmer waren, de patiënten ook eerder in slaap vielen.'
|
|
Warme hapjes
Het onderzoek verrichtte Fronczek onder leiding van Eus van Someren van het NIN en Gert Jan Lammers van het LUMC. Van Someren experimenteerde al met het temperatuurregulerende pak. Het pak is ontwikkeld voor de brandweer, maar ook zeer bruikbaar voor dit onderzoek. Er kan water doorheen stromen. Fronczek: 'Omdat het verschil zo belangrijk is, hebben we het pak opgedeeld met twee circulatiesystemen waarmee we de temperatuur afzonderlijk tussen distaal en proximaal kunnen regelen.' Op afbeelding 1 zijn de acht verschillende manipulatieschema's van de temperatuur met kleuren weergegeven. De temperatuur op het lichaam, de handen en de voeten werd met behulp van het pak (afbeelding 2) gemanipuleerd. De temperatuur in het lichaam door middel van warme hapjes.
|
|
Protocol
'We hebben de proefpersonen gedurende een dag negen keer 90 minuten hetzelfde protocol laten doorlopen', vertelt Fronczek. 'We merkten dat als de handen en voeten gekoeld werden, de patiënten minder snel in slaap vielen en als ze verwarmd werden juist sneller. We konden dus de kenmerken van de narcolepsie overdag, verminderde waakzaamheid en verhoogde slaperigheid, beïnvloeden.' Evenzo bleken ze in staat om de slechte slaap gedurende de nacht te beïnvloeden.
Speciale handschoenen en leefadviezen
Het onderzoek naar de huidtemperatuur en manipulaties van deze temperatuur bij patiënten met de slaapziekte narcolepsie kan leiden tot nieuwe toepassingen om de klachten van narcolepsie te verlichten. Fronczek: 'Het dragen van dit pak is natuurlijk geen optie, maar je zou aan dingen kunnen denken, als speciale handschoenen en leefadviezen. Bijvoorbeeld, drink koffie, maar sluit het kopje of de beker niet in je handen, of, houd je ijsjes wel vast, maar eet ze niet op. Tenslotte moeten de handen koeler en de lichaamstemperatuur hoger.'
Rolf Fronczek won voor zijn onderzoek afgelopen september al de Helgi Kristbjarnarson Award voor het origineelste onderzoek van de European Sleep Research Society.
(21 november 2006/SH)
