Bomen in de buurt

Het blad van respectievelijk de eik, de meelbes, de Italiaanse populier en els. Tekeningen: Rinny Kooi.

Rinny E. Kooi en Jos Versteegen, Bomen in de buurt. 25 bomen in de Leidse Professoren- en Burgemeesterswijk.
Uitgeverij Ginkgo. Leiden, 2006. ISBN 978 90 807009 6 3. 148 pp. € 19.50.

In Bomen in de buurt vertelt biologe dr. Rinny E. Kooi over de bomen in de Leidse Professoren- en Burgemeesterswijk. Deze buurt heeft weinig openbaar groen, maar staat toch bekend als een groene wijk, omdat veel huizen een tuin hebben. Kooi woont zelf in deze wijk en schreef 25 stukken voor de wijkkrant over de bomen in haar directe omgeving. Voor Bomen in de buurt bewerkte ze deze stukken en breidde ze ze uit met historische en culturele informatie. Bomen komen immers voor in de literatuur, de religies, de mythologie, de geschiedenis en de volkskunde. Het boek is geïllustreerd met tekeningen van Kooi en foto’s van Jos Versteegen.

Luizenmelk
In ieder artikel wordt één bepaalde boom behandeld, waarbij zowel de biologie als de cultuurgeschiedenis royaal aan bod komt. In het artikel over de linde bijvoorbeeld schotelt Kooi haar lezers niet alleen allerlei biologische informatie voor, ze staat ook uitgebreid stil bij de linde als herdenkingsboom. Verder blijkt de linde ook een nuttige boom, want hij levert lindebloesemhoning op (die allerlei medicinale toepassingen heeft) en het hout van de linde wordt veel gebruikt voor houtsnijwerk, muziekinstrumenten en broodplanken. Een vervelende eigenschap van met name de Hollandse linde, die veel in de Professorenbuurt voorkomt, is dat hij veel ‘luizenmelk’ produceert. Auto’s die onder zo’n linde geparkeerd staan, worden in de zomer bedekt met een kleverige vloeistof, de luizenmelk, die door een schimmel zwart gekleurd wordt. Kooi suggereert om bij nieuwe aanplant te kiezen voor een andere lindensoort, nl. de Hongaarse zilverlinde. Deze soort wordt niet of minder door bladluizen bezocht.

Filemon en Baukis
De linde was in de klassieke oudheid niet alleen een herinneringsboom, maar ook het symbool van trouw. Dat geeft Kooi de gelegenheid tot het vertellen van de beroemde mythe van het kinderloze echtpaar Filemon en Baukis. Duizend jaar na hun dood groeiden in Frygië een eik en een linde die uit deze twee geliefden waren ontstaan. Filemon en Baukis waren de enigen die Zeus en zijn zoon Hermes gastvrij ontvingen toen deze in mensengedaante de aardebewoners wilden bezoeken. Zeus beloonde hun gastvrijheid door hun wens om gelijktijdig op hoge leeftijd te sterven te honoreren en ze te laten voortbestaan als bomen.

‘Leidse luft’
Verder lezen we dat de lindenbeplanting op het Haagse Lange Voorhout als voorbeeld diende voor de Berlijnse boulevard Unter der Linden. Kooi kocht in Berlijn ooit een flesje met ‘Berliner luft’. In dat flesje zat de geur van de linde, een veel voorkomende boom in die stad. De gedachte achter die flesjes was dat mensen die Berlijn bezocht hadden daaraan konden ruiken ter bestrijding van eventueel heimwee. Dat brengt de enthousiaste wijkbewoonster in Kooi op een idee:  ‘Bezoekers van de Professoren- en Burgemeesterswijk krijgen na hun vertrek misschien ook wel heimwee naar onze wijk. Zouden wij hen ook flesjes met de geur van de linde van onze buurt moeten geven? Er zijn hier genoeg lindes voor dergelijke flesjes!’

Presentatie
Op zaterdag 18 november wordt het eerste exemplaar van Bomen in de buurt  aangeboden aan de Leidse wethouder van Verkeer en Milieu John Steegh. Prof.dr.Jan Lever, oud-hoogleraar dierkunde aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, houdt een inleiding over de betekenis van bomen in een stedelijke omgeving. Lever is auteur van een eveneens bij uitgeverij Ginkgo verschenen boek over de bomen in Amsterdam-Zuid. Rinny Kooi zal spreken over het bomenbeleid van de gemeente Leiden.

(14 november 2006/DH)