3 October-viering als object van studie

David S. Moyer (1945-2002) heeft postuum de Prijs van Stad en Universiteit gekregen. Deze is op 3 oktober uitgereikt aan zijn echtgenote Gretchen. Dit gebeurde in Sociëtiet Amicitia door de voorzitter van de 3 Octobervereniging Els Van Eijck Heslinga.

De prijs wordt toegekend aan iemand die zich inzet voor de stad én voor de universiteit. Deze inzet dient een internationaal aspect te hebben.

Moyer was een Canadese antropoloog die bijna twintig jaar lang studie maakte van de Leidse 3 Octoberfeesten. Hij wilde nauwgezet weten welke elementen voor Leidenaars van velerlei pluimage de essentie vormen van de viering, en om welke reden.

Niet-westerse samenlevingen
3 October was voor Moyer een case study. Hij hoopte op basis van zijn indringend inzicht in zo'n bijzonder evenement theorieën te toetsen van onder anderen Lévi-Strauss en Durkheim. Het bijzondere was dat deze wetenschappers hun theorieën hadden ontwikkeld op basis van de bestudering van niet-westerse samenlevingen. Door zijn voortijdig overlijden kon Moyer zijn project niet voltooien.

3 October-scènes: de kermis, hutspot eten, uitreiking haring en wittebrood.

Moyer werkte en woonde in de jaren zeventig zes jaar in Leiden. Hij deed promotieonderzoek aan de unieke collectie Maleise wetsteksten die de Leidse universiteit in bezit heeft. In 1975 promoveerde hij cum laude op dit onderzoek. In deze jaren liep Moyer op 3 oktober verbaasd door de stad en probeerde hij te begrijpen wat op deze dag plotseling in stad en Leidenaars was gevaren.

Vragen van studenten
In 1977 keerde hij terug naar Canada en begon hij  - uit verwondering -  de viering van de 3 Octoberfeesten te gebruiken als studiemateriaal in de colleges die hij als hoogleraar antropologie aan de University of Victoria (British Columbia) gaf. Op basis van interviews met al dan niet toevallig passerende Leidenaren maakten studenten een globale analyse van de viering. Vragen van zijn studenten dwongen Moyer zich verder in de materie te verdiepen en zo ontstond begin jaren tachtig een bijzonder onderzoeksproject.

Archiefmateriaal
Moyer onderwierp de essentiële elementen van de viering aan zorgvuldige studie, niet alleen tijdens de eerste week van oktober, waarvoor hij jaar na jaar uit Canada overkwam, maar ook door het raadplegen van allerlei archiefmateriaal van de 3 October Vereeniging in het Leids Gemeentearchief.

Om ook buiten de hectische oktoberweek aan het onderzoek te kunnen werken, maakte Moyer zoveel mogelijk foto's van wat hij zag. Zo is een omvangrijke collectie van opnamen ontstaan die de viering van de Leidse 3 Octoberfeesten nauwgezet documenteren en een uniek tijdsbeeld vormen.

Na Moyers vroegtijdig overlijden heeft zijn familie deze uitzonderlijke collectie geschonken aan de stad Leiden als uiting van de sterke band, die niet alleen Moyer zelf, maar ook zijn echtgenote Gretchen en zoons Ian en Colin met Leiden voelen. De kinderen werden begin jaren 1970 in Leiden geboren en zijn trots op hun herkomst.

Colleges
Bestuurlijke verplichtingen aan de universiteit en vervolgens een verslechterende gezondheid, verhinderden dat Moyer zijn 3 Octoberonderzoek kon afronden. Wel is een aantal artikelen van zijn hand verschenen, onder meer in het Leids Jaarboekje. Ook heeft Moyer enkele keren college gegeven over zijn 3 Octoberonderzoek, aan Leidse eerstejaarsstudenten antropologie.

David Moyer combineerde een brede, zuiver wetenschappelijke benadering met belangstelling voor de technische en praktische gang van zaken. Hij sprak en las uitstekend Nederlands en beheerste zelfs het Leids.

(3 oktober 2006/CH)