Leiden Institute for Brain and Cognition officieel geopend


Uit de presentatie van Prof.dr. Peter Hagoort

Het adagium 'use it or lose it', klopt echt als het om onze hersens gaat, zegt de Nijmeegse neurowetenschapper Peter Hagoort. 'Iemand met beginnende Alzheimer moet je niet in de bossen stoppen met uitzicht op 33 naaldbomen.'

Peter Hagoort, hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen, directeur van het spraakmakende F.C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging, én Spinozalaureaat, was als gastspreker uitgenodigd bij de officiële opening van het Leiden Institute for Brain and Cognition (LIBC) op donderdag 21 september.

Volwassen brein
Dat ook in een volwassen brein nog structurele veranderingen in de grijze stof kunnen optreden als gevolg van interactie met de buitenwereld, is een van de recente inzichten die verworven zijn doordat met technieken als EEG en (f)MRI steeds beter kan worden afgebeeld wat zich in de hersens afspeelt.


Prof. dr. Peter Hagoort: 'Voor een groot deel is het brein nog een onontgonnen gebied. Maar we beseffen wel hoe belangrijk het is voor onze cognitieve processen.'

Veroudering
Voor de maatschappij hebben de nieuwe fundamentele inzichten belangrijke consequenties, benadrukt Hagoort. Als we inzicht krijgen in de principes van neurale plasticiteit, kunnen we die toepassen op leeromstandigheden of revalidatie. En op termijn kunnen toepassingen van deze fundamentele inzichten de kwaliteit van leven van een verouderende bevolking vergroten. Voor veel hersenaandoeningen is weliswaar nu nog geen behandeling voorhanden, haast hij zich erbij te  zeggen, maar zonder nieuwe fundamentele kennis komen die behandelingen er zeker niet. Het Leiden Institute for Brain and Cognition is eerder dit jaar opgericht om in interdisciplinair verband onderzoek te doen naar de relatie tussen hersenen en cognitie. Gezamenlijk gebruik van MRI-scanners en EEG-apparaten is daarbij belangrijk, maar minstens zo belangrijk is het om gemeenschappelijke onderzoeksvragen te formuleren, en te zoeken naar de beste methoden om die vragen te beantwoorden, met gebruikmaking van ieders expertise.


Rector Magnificus prof. dr. Douwe Breimer: 'Juist academische diversiteit leidt tot vernieuwing'

Rector magnificus prof.dr. Douwe Breimer roemde in zijn toespraak de vanzelfsprekend interdisciplinaire instelling van de onderzoekers. Een voorbeeld bij uitstek van de kritische diversiteit die bij een klassieke universiteit past. 'Ik weet het, ik spreek hier voor bekeerden, maar ik weet ook dat de praktijk dikwijls weerbarstiger is.'

Tijd nu rijp
Dat de door Breimer geroemde  grassroot interdisciplinariteit niet altijd vanzelfsprekend is geweest vertelde prof.dr. Mark van Buchem, de LUMC-neuroradioloog die over de ziekenhuisdrempels naar buiten stapte om contact te zoeken met wetenschappers uit andere faculteiten. In 1994, toen in het LUMC de eerste experimenten met fMRI werden gedaan, was de tijd er nog helemaal niet rijp.voor. Natuurlijk, de fMRI-beelden waren een openbaring. Maar opgewonden raken van  prachtige beelden bleek nog iets heel iets anders dan zinvol wetenschappelijk onderzoek doen. Van Buchem: 'Daar waren anderen bij nodig. Paradigmata uit andere vakgebieden'. De enorme sprong die de beeldvormende technieken het afgelopen decennium hebben gemaakt, heeft in die zin als katalysator gewerkt voor de samenwerking. Zonder interdisciplinariteit kon de techniek eenvoudigweg niet ten volle worden benut.


Prof. dr. Mark van Buchem: 'In 1994 was de tijd nog niet rijp voor zo'n interdisciplinaire groep.'

 


Dr. Serge Rombouts: 'Vaak wordt gedacht dat FMRI-onderzoek heel ingewikkeld is. Dat valt best mee.'

Drempel
Dr. Serge Rombouts, director van het LIBC, en volgens Van Buchem een van de meest ervaren fMRI-fysici van Nederland, schetste de ontwikkelingen in het fMRI-onderzoek. De zogenoemde Resting State fMRI is bijvoorbeeld veelbelovend. In rust blijkt er ontzettend veel in de hersens te gebeuren, vertelde Rombouts. Ook zal in de toekomst de witte stof in de hersenen voorwerp van onderzoek worden. Rombouts: 'Tot nu toe kijken we naar de grijze stof. Maar er lopen ook allerlei verbindingskabels door de hersenen; de wittte stof.

Rombouts benadrukte dat het niet zo ingewikkeld is om met fMRI te werken als vaak wordt gedacht. Een van zijn taken is de drempel te verlagen. Mensen trainen om ermee om te gaan, en trainen in de analyse van data. Zodat de techniek ook daadwerkelijk gebruikt kan worden voor alle onderzoeksvragen waar hij uitkomst voor kan bieden.


Ohne Champagne keine Gedanken. Vier LIBC'ers, vlnr: prof.dr. Lisa Cheng (taalwetenschap), dr. Frank van der Velde (cognitieve psychologie/natuurkunde), prof.dr. Niels Schiller (psychoneurolinguistiek) en prof.dr. Sjoerd Verduyn Lunel (wiskunde).

Links

(26 september 2006/HP)