Prof.dr. G.A. van der Marel

Oratie prof.dr. G.A. van der Marel

Titel: Moleculen en dromen

Vrijdag 22 september, 16.15 uur
Poortgebouw, Rijnsburgerweg 10

Prof.dr. G.A. (Gijs) van der Marel (1952) is per 1 januari 2005 benoemd tot bijzonder hoogleraar in de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen op het gebied van de synthetische organische chemie.

Gijs van der Marel studeerde scheikunde aan de Universiteit Leiden en promoveerde in 1982 op het proefschrift DNA, synthesis and application bij prof.dr. J. H. van Boom. Hij werd eerst universitair docent (1982-1992) en daarna universitair hoofddocent (1992-2005). Gedurende deze periode heeft hij vorm gegeven aan de onderzoeksgroep van de bio-organische synthese, die tegenwoordig onderzoek doet aan de synthese van structurele en functionele eigenschappen van de biopolymere suikers, nucleïnezuren en peptiden.

Onderzoeksinspiratie
Van der Marel omschrijft zijn onderzoeksinspiratie als volgt. Veel verschijnselen en processen in de natuur zijn terug te brengen op de interactie tussen moleculen en de daarbij behorende reacties. Het synthetiseren van natuurlijk voorkomende verbindingen geeft niet alleen fundamenteel inzicht in de structuur en reactiviteit van moleculen, maar maakt het tevens mogelijk om te analyseren hoe biologische processen op moleculair niveau verlopen. Door derivaten en analoga te ontwerpen en te synthetiseren biedt de organische chemie middelen om biologische processen te beïnvloeden.

Synthese
Gedurende zijn promotieonderzoek heeft Van der Marel bijgedragen aan de ontwikkeling van efficiënte syntheseroutes voor de bereiding van oligonucleotiden. Voor het huidige post-genoom tijdperk was er geen geschiktere methode bekend waarmee op redelijke schaal DNA-oligomeren bereid konden worden. Eén van zijn opdrachten betrof de synthese van een zelf-complementair DNA-hexameer, waarmee hij in samenwerking met prof.dr. Alex Rich de eerste kristalstructuur van een DNA-duplex, het Z-DNA ophelderde. De richting van zijn wetenschappelijke carrière kristalliseerde tijdens Van der Marels promotie uit: het vinden van een synthetische uitdaging in de bereiding van biomoleculen gekoppeld aan hun biologische relevantie.

Blikveld
Het huidige onderzoek binnen de bio-organische synthesegroep is wezenlijk niet van karakter veranderd, behalve dat het palet aan biomoleculen dat onderhanden genomen wordt, fors is uitgebreid. Naast nucleïnezuren wordt er onderzoek gedaan aan de synthese van oligosacchariden en gemodificeerde peptidestructuren. De synthesegroep probeert door middel van zogeheten chemical-proteomicsbenaderingen zelf biochemisch onderzoek in huis te halen. Met de uitbreiding van de chemische mogelijkheden is ook het blikveld van biologische toepassingen sterk verbreed. De synthesegroep werkt tegenwoordig met verschillende academische groepen samen aan uiteenlopende onderwerpen, van synthetische vaccins en nieuwe antibiotica tot mogelijke nieuwe behandelingen van ouderdomsdiabetes.

(19 september 2006/SH)