Máxima: microkrediet geeft kansen en zelfvertrouwen

© Universiteit Leiden Prinses Máxima en prof. Patricio Silva luisteren naar vragen van het internationale gezelschap masterstudenten.

'Microkrediet geeft de armste bevol-kingsgroepen kansen en zelfvertrouwen.' Dit zei Prinses Máxima op 12 september tijdens haar gastcollege voor Leidse masterstudenten Talen en culturen van Latijns Amerika. Het college, georganiseerd door professor Patricio Silva, had als thema 'Microkrediet en armoede'.

Prinses Máxima was in 2005 op uitnodiging van de Verenigde Naties lid van de groep van adviseurs voor het Internationale Jaar van het Microkrediet. Ze bracht toen werkbezoeken aan Afrika en Zuid-Amerika.

Verrassende gast
Vierentwintig studenten van de masteropleidingen Latin American Studies en Latin American and Amerindian Studies woonden het Spaanstalige college bij. Zij hadden slechts kort van te voren te horen gekregen wie hun gastdocente zou zijn.

© Universiteit Leiden Prinses Máxima maakt kennis met onder anderen rector magnificus Douwe Breimer, professor Patricio Silva, professor Geert Booij (decaan Faculteit der Letteren), dr. Marianne Wiesebron, dr. Herwig Cleuren en drs. Leonard Engel.

Professor Silva opende het college met uitleg van de begrippen microkrediet en armoede. Hij schetste de historische veranderingen in het denken in Latijns Amerika over stimulering van de economie. In de periode 1930-1970 gingen de overheden ervan uit dat economische groei uitsluitend kon komen van zeer grote industriële ondernemingen en infrastructurele projecten.

Te klein
Tijdens de economische crisis van de jaren tachtig werden de armen van Latijns Amerika gedwongen om op een creatieve manier te proberen geld te verdienen. Ze deden dat bijvoorbeeld door op straat schoenen te poetsen of snoep of kranten te verkopen: zo ontstond de zogenaamde informele sector van de economie. In de loop der jaren, echter, hebben vele arme Latijns-Amerikanen kleine ondernemingen gestart, met een klein aantal mensen in dienst.

Dit soort micro-ondernemingen zorgt inmiddels voor 25 tot 45% van de werkgelegenheid (in Argentinië is dat zelfs 57%). De bedrijfjes zijn echter te klein om in aanmerking te komen voor een bankkrediet via de reguliere financiële instellingen, waardoor ze niet (verder) kunnen groeien.

Geen onderpand
Om deze groep toch vooruit te helpen is het instrument van het microkrediet (ook wel microfinanciering genoemd) ingezet. Microkrediet is, zoals het woord al zegt, (zeer) klein krediet. Kenmerkend is ook dat er géén onderpand tegenover hoeft te staan. De hoogte van de leningen verschilt per land, van bijvoorbeeld 2 dollar in Mexico tot 10.000 dollar in Chili. Dergelijke bedragen zijn voor commerciële banken niet altijd interessant omdat de administratiekosten te hoog zijn in verhouding tot de leningen. Opvallend is dat 97% van de leningnemers van microkrediet prompte terugbetalers zijn, terwijl dat voor 92% van de reguliere leningnemers geldt.

Nivellerende werking
Prinses Máxima begon haar betoog met te zeggen dat ze niet pretendeert dat microkrediet een absolute oplossing is voor de armoede in Latijns Amerika; daarvoor zijn er te weinig harde onderzoeksgegevens. Wel durfde ze te beweren dat het systeem van microkredieten een nivellerende werking heeft doordat alle lagen van de bevolking toegang hebben tot financiële diensten.

Vergelijking
Prinses Máxima ging niet alleen in op het microkrediet in Latijns Amerika, maar trok ook vergelijkingen met de situatie in Afrika en in Azië, waar de microfinanciering voor het eerst werd ingezet. Ze lardeerde haar verhaal met de ervaringen die ze opdeed als VN-adviseur. Zo hebben banken en overheden die (micro)krediet verstrekken moeite met het bereiken van de allerarmste bevolkingsgroepen op het dunbevolkte platteland; de financiële infrastructuur ontbreekt om geld tegen lage kosten bij de leners te krijgen. Verder hebben de financiële instellingen moeite om te voldoen aan de regels die de overheid hen oplegt, bijvoorbeeld als hen niet toegestaan wordt spaartegoeden van een klant aan te houden.

Voeding en scholing
Verder bracht Prinses Máxima het sociale effect van het microkrediet ter sprake. De meeste clienten zijn vrouwen met kinderen. Zij besteden het geld dat ze kunnen verdienen door middel van hun krediet bijvoorbeeld aan betere voeding, scholing en gezondheidszorg voor hun kinderen. Hierdoor verbeteren ze niet alleen hun eigen levensomstandigheden, maar ook de toekomst van hun kinderen en de omstandigheden in hun gehele omgeving.

© Universiteit Leiden Na afloop van het college hebben de studenten nog even de kans om Prinses Máxima persoonlijk enige vragen te stellen. Hier is ze in gesprek met studente Guiselle Martha.

Emancipatie van vrouwen
De positie van deze vrouwen in de samenleving verbetert ook, en hun nieuw gevonden zelfstandigheid heeft vanzelf-sprekend grote invloed op de emancipatie van vrouwen in het algemeen. Prinses Máxima gaf aan dat de effecten niet alléén maar rooskleurig zijn. Er kan zich een lichte stijging van het huiselijk geweld voordoen onder de leningneemsters; sommige mannen moeten wennen aan een zelfstandige, succesvolle echtgenote.

Prinses Máxima besloot het college met de opmerking: 'Het mooiste van het microkrediet is dat het niet alleen economische kansen biedt maar dat je met het krediet ook het signaal afgeeft dat je vertrouwen hebt in de leningnemer. Hierdoor stijgt het zelfvertrouwen en zelfbewustzijn van een bevolkingsgroep die dat het hardste nodig heeft.'

(12 september 2006/AL-CH)