Vooruit met het recht.
Wat geldt in de rechtswetenschap als vooruitgang?

J.H. Nieuwenhuis en C.J.J.M. Stolker, red.


Een uitgave in de reeks van het Meijers Instituut voor Rechtswetenschappelijk Onderzoek. Den Haag, Boom Juridische uitgevers 2006, ISBN-10 90-5454-741-3 ISBN-13 978-90-5454-741-9

 

Voortgang is nog geen vooruitgang; heeft de voortgang van de rechtswetenschap sinds Hugo de Groot, Inleidinge tot de Hollandsche Rechts-Gsleerdheid (1631) geleid tot vooruitgang? Begrijpt de lezer van Asser-Hartkamp 4-I (2004) het huidige verbintenissenrecht beter dan de zeventiende-eeuwse lezer van boek III van De Groota Inleidinge het toenmalige verbintenissenrecht van de provincie Holland begreep?

 

Met betrekking tot de natuurwetten geldt de voortschrijdende mathematisering als een onmiskenbare vooruitgang. E = mc2; dat schept helderheid over de relatie tussen energie, massa en de snelheid van het licht. Kan hetzelfde worden gezegd van de formule Kp < Os . Ws (Kosten van preventie kleiner dan de Omvang van de schade vermenigvuldigd met de Waarschijnlijkheid van de schade) als rechtseconomische analyse van de zorgvuldigheidsnorm in het aansprakelijkheidsrecht? Is de economische analyse van het recht inderdaad 'the foremost intellectual movement in law in the last half century' (Posner)?

 

Meer in het algemeen: is voor de rechtswetenschap vooruitgang slechts te boeken door aansluiting te zoeken bij andere wetenschappen (economie, psychologie, sociale wetenschappen) of juist door de ontwikkeling van een scherper zicht op de eigen aard van het recht, zoals voor het civiele recht is gedaan door Weinrib, The Idea of Private Law (Harvard University Press, 1995)? Staan ook de andere onderdelen van het recht (staatsrecht, strafrecht, belastingrecht, internationaal recht) voor een dergelijke tweesprong? Wat heeft een encyclopedische blik op bet recht op dit punt te bieden? En ten slotte, valt vooruitgang in de wetenschap to organiseren?

 

Dit is een boek in de Meijers-reeks. De reeks valt onder de verantwoordelijkheid van het E.M. Meijers Instituut voor Rechtswetenschappelijk Onderzoek van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Leiden. Deze bundel kwam tot stand ter gelegenheid van het Leidse eredoctoraat van de Tilburgse hoogleraar Jan Vranken in 2005 en is een vervolg op een eerdere publicatie. De taak van de strafrechtswetenschap, MI-84, 2005 en op enkele andere publicaties over de positie van de rechtswetenschap.

 

(29 augustus 2006)