Kader Abdolah centraal op Eerstejaarsboekdag

Kader AbdolahVoor zo'n 550 eerstejaarsstudenten van de faculteiten Letteren, Wiskunde & Natuurwetenschappen, Godgeleerdheid en van de opleiding Pedagogiek begint de studie op dezelfde manier. Allemaal starten ze hun opleiding met het lezen en bespreken van Het huis van de moskee van Kader Abdolah. Hij is dit jaar de gastschrijver van de Universiteit Leiden. Tijdens de Eerstejaarsboekdag maakt hij zijn gastschrijversdebuut.

De studenten en docenten die meedoen, verzamelen zich op 4 september aan het begin van de middag in de Pieterskerk. Daar worden ze welkom geheten en ingedeeld in werkgroepen van ongeveer tien studenten. Dan vertrekken ze naar het Lipsiusgebouw, waar ze onder leiding van hun docent een paar uur in gesprek gaan over Het huis van de moskee. Aan het eind van de middag komen ze terug in de Pieterskerk, waar Kader Abdolah in een interview antwoord geeft op hun vragen.
        

   

Vragen voor Abdolah
Prof.dr. Ineke Sluiter, hoogleraar Griekse taal- en letterkunde, en prof.dr. Anthonya Visser, hoogleraar Duitse taal- en letterkunde, namen drie jaar geleden het initiatief voor de Eerstejaarsboekdag. De eerste keer dat het evenement georganiseerd werd, stond de bestseller Everything is illuminated van Jonathan Safran Foer op het programma en vorig jaar was dat Magda Szábo's De Katalinstraat. Ook toen gaven de auteurs een openbaar interview om antwoord te geven op de vragen die tijdens de bespreking naar voren waren gekomen. Dat is het concrete doel van de bespreking in de werkgroepen: toewerken naar een vraag die je tijdens het openbaar interview kunt stellen aan de schrijver. Aan het eind van de middag, om 16.30 uur, zal ook Kader Abdolah in de Pieterskerk weer antwoord geven op de vragen van de eerstejaars.

Academische vorming
Wat beoogden Sluiter en Visser indertijd met de Eerstejaarsboekdag en zijn ze in die opzet geslaagd? Sluiter: 'We wilden iets organiseren waarmee voor al onze nieuwe studenten in één klap duidelijk zou worden wat het betekent om een academicus te zijn. De Eerstejaarsboekdag is begonnen als een activiteit van de faculteit der Letteren. Het gaat erom dat de eerstejaars vanaf dag één deel uitmaken van een intellectuele gemeenschap. En daar discussiëren en communiceren mensen nu eenmaal over ingewikkelde thema's.' Al vanaf de eerste keer dat de boekdag georganiseerd werd, deed rector magnificus en farmacoloog prof.dr. Douwe Breimer mee als docent. Breimer: 'Ik vind het heel inspirerend en waardevol om met een groep studenten in gesprek te gaan over een boek. Het is heel interessant om te horen wat hun daarin het meeste heeft geboeid, hoe ze over de beschreven dingen denken. Zo'n project hoort echt bij academische vorming.'

Onverwachte gesprekken
Dat een farmacoloog een groep onder zijn hoede neemt, laat zien dat het hier gaat om het deel uitmaken van een intellectuele gemeenschap, en niet om een college van een specialist over het onderwerp waarin hij of zij gespecialiseerd is. Inmiddels doen nog twee andere faculteiten en een andere opleiding aan de boekdag mee (Wiskunde en Natuurwetenschappen en Godgeleerdheid en de opleiding Pedagogiek). Dat het project nu meerdere faculteiten omvat, past heel goed bij de uitgangspunten ervan.

Sluiter: 'De studenten in de werkgroepen gaan allemaal verschillende studies doen en hun docenten hebben ook verschillende achtergronden. Dat leidt vaak tot hele inspirerende en onverwachte benaderingen en gesprekken. Iedereen haalt andere dingen uit zo'n boek en dat is precies wat er zo leuk is aan de Eerstejaarsboekdag.'

Ineke Sluiter: 'Ik ben altijd weer verrast door wat eerstejaars kunnen, weten en denken!'

Altijd weer verrast
Ook voor Sluiter zelf is het meedoen nog altijd een heel inspirerende ervaring. Ze vindt het een van de hoogtepunten van het academisch jaar. 'Het is niet alleen voor de studenten goed, maar het is ook heel waardevol om het voor te bereiden met collega's. Als je niet oppast ben je alleen nog maar met elkaar in gesprek over herstructurering, bezuiniging en studiepunten. Dit jaarlijks terugkerende evenement geeft ons de kans om samen weer eens met de inhoud van ons vak bezig te zijn. We houden twee keer een docentenbijeenkomst waarin we de boekdag voorbereiden. Dan praten we over de interpretatie van het boek en wat je er mee zou kunnen. Dat leidt dan tot een document voor docenten met punten ter bespreking. De praktijk wijst trouwens uit dat ze het zelden als handleiding voor het college gebruiken. Het blijkt voor de meesten veel interessanter om gewoon vanuit de eigen achtergrond met de studenten in gesprek te gaan. Ik ben zelf ook altijd weer verrast door wat eerstejaars kunnen, weten en denken!'

Docentenbijeenkomst
Ruim een week voor de Eerstejaarsboekdag-2006 kwamen ook nu weer enkele tientallen docenten bijeen om, ditmaal onder leiding van prof.dr. Jaap Goedegebuure, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde, te discussiëren over Het huis van de moskee. Goedegebuure leidde de bijeenkomst in met een korte en heldere analyse van de roman, waarna zich een levendige discussie ontspon.

Abdolahs simpele, ongecompliceerde stijl riep al spoedig een stevig debat op. De een had zich geërgerd aan het gebrek aan diepgang en stijlvermogen. Een ander zag in de stijl juist het bewijs van literair vakmanschap, omdat deze paste bij het perspectief van de geschiedschrijver dat Abdolah hanteert. Tijdens deze discussie over de stijl zag de Eerstejaarsboekcommissie zich genoodzaakt haar keuze voor de roman toe te lichten. Zij selecteerde Het huis van de moskee vooral vanwege de actuele thematiek, zo lichtte zij toe.

Veelzijdige benadering
Abdolah schreef een cultuurkritische roman, waarin de teloorgang van archaïsche, ouderwetse samenlevingsvormen binnen een islamitische cultuur wordt beschreven. Dat biedt allerlei aanknopingspunten voor maatschappelijk actuele discussies, bijvoorbeeld over de vraag of er een 'ware islam' is, of over hoe je je moet opstellen als je onder een dictatuur leeft, maar ook kun je het hebben over de vraag of het erg en/of onontkoombaar is dat oude samenlevingen met hun traditie en gemeenschapszin verloren gaan. De veelheid aan thema's, opvattingen en benaderingen die deze middag de revue passeerden is ongetwijfeld illustratief voor de Eerstejaarsboekdag zelf. De docenten hebben er zin in, zoveel is duidelijk.

Link

(29 augustus 2006/DH)