Jongeren cynisch over politiek

Een onderzoeksenquête door het departement Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden heeft uitgewezen dat bijna eenderde van de schoolgaande jongeren cynisch is over de politiek in Nederland. Afkeer van de politiek en de indruk dat het slecht gaat met Nederland dragen daaraan bij. Meer negatieve berichten uit hun omgeving over de politiek maken jongeren cynischer. Politiek cynisme wordt gedefinieerd als een negatieve houding ten aanzien van de politiek, gebaseerd op de overtuiging dat de bij de politiek betrokkenen, instituties en het politieke systeem immoreel en incompetent zijn.


Stemming bij een politiek debat op het Leidse Visser 't Hooft Lyceum in maart van dit jaar. (Foto SJeP)

Het onderzoek leverde ook het inzicht op dat jongeren minder cynisch over politiek zijn naarmate ze er meer kennis over hebben.

Enquête
De onderzoekers prof.dr. Henk Dekker, dr. Peggy Schyns, en dr. Frits Meijerink presenteerden de resultaten over jongeren en politiek in Nederland afgelopen week tijdens een internationale conferentie van politiek psychologen in Barcelona.

De enquête werd ingevuld door 543 jongeren van 10 scholen over heel Nederland. De leeftijd van de deelenemers varieert van 14 tot 19 jaar. Alle drie schooltype, vmbo, havo en vwo zijn, vanaf de derde klas, vertegenwoordigd. De steekproef is geen perfecte afspiegeling van de gehele groep.

Eenderde is cynisch
Aan de jongeren zijn 26 uitspraken voorgelegd. Ze konden hun mening aangeven op een vijfpuntsschaal, van 'helemaal mee eens' tot 'helemaal mee oneens'.

De reacties van bijna eenderde van de ondervraagde jongeren duiden op politiek cynisme. Hoog scoorden de stellingen:

  • De regering verspilt belastinggeld (55%)
  • Politici kicken op macht (47%)
  • Politieke partijen hebben alleen maar mooie praatjes (41%)
  • Politici zijn zakkenvullers (37%)
  • Politici kletsen als een kip zonder kop (34%)
  • De regering lost problemen niet op (36%)
  • De politiek in Nederland is verziekt (31%)

Niet eens
Met de volgende stellingen zijn de jongeren het niet eens:

  • 'Den Haag' gaat goed om met ons belastinggeld (56%)
  • Politici houden zich aan hun beloftes (58%)
  • Politici zijn eerlijk (45%)
  • Politieke partijen zijn eerlijk in wat ze zeggen en doen (48%)
  • Politici zijn betrouwbaar (41%)
  • Politici weten wat er onder het volk leeft (43%)
  • 'Den Haag' is prima in staat om problemen in de samenleving op te lossen (34%)
  • De Nederlandse politiek komt voor ieders belangen op (32%)


JOVD, CDJA, JD en JS, de jonge-
renorganisaties van respectievelijk VVD, CDA, D66 en de Partij van de Arbeid hebben zich verenigd in de Stichting Jongeren en Politiek (SJeP). In juni 2005 kwamen ze in Plexus bijeen om te debatteren over privacy en veiligheid. SJeP houdt kantoor in Plexus. (Foto SJeP, www.sjep.nl)

Bronnen van politiek cynisme
In theorie zijn er drie bronnen van politiek cynisme: eigen negatieve ervaringen in en met de politiek, eigen denken, en politiek cynische berichten van anderen, zoals ouders, vrienden en massamedia. De eerste bron valt af omdat maar weinig jongeren eigen politieke ervaringen hebben.

De andere twee bronnen blijken te werken: jongeren zijn politiek cynischer als ze een afkeer hebben de politiek, de indruk hebben dat het slecht gaat met Nederland, minder kennis van de politiek hebben, cynischer over alles en iedereen zijn, een minder positief gevoel over zichzelf hebben, en meer negatieve berichten over de politiek krijgen van anderen.

De meeste negatieve berichten over politiek krijgen jongeren volgens henzelf van hun vader en moeder. Daarna komt hun beste vriend of vriendin. Slechts een klein deel vangt negatieve berichten op van massamedia als televisie, krant en internet. Dat komt omdat de berichten gemengd positief en negatief zijn (televisie) of omdat jongeren die media nauwelijks voor politieke informatie gebruiken (krant en internet).

In weerwil van al hun politiek cynisme vindt 41% van de jongeren dat de Nederlandse democratie goed werkt.

(25 juli 2006/SH)