LION werkt samen met IBM aan 'superglijding'


Dr. Ruud Tromp

Onderzoekers van het Leids Instituut voor Onderzoek in de Natuurkunde (LION), en het Amerikaanse IBM T.J. Watson Research Center in Yorktown Heights gaan de komende twee jaar samenwerken op het gebied van nanowrijving, de wrijving tussen oppervlakken op de schaal van enkele atomen. Bij het LION werkt de groep van prof.dr. Joost Frenken aan dit onderwerp. Vanuit het Watson Research Center wordt het senior-staflid dr. Ruud Tromp deeltijdhoogleraar aan de Leidse universiteit.

Superglijding
De onderzoekers richten zich op slijtagevrije wrijving tussen oppervlakken van slechts enkele atomen in diameter. De groep van Frenken heeft recent aangetoond dat de atomen zich onder bepaalde omstandigheden zo richten dat de wrijvingskracht tot vrijwel nul reduceert. Frenken noemt dit 'superglijding', met een knipoog naar dat andere natuurkundig fenomeen, supergeleiding. 'Als superglijding echt bestaat en gecontroleerd kan worden ingezet, heeft dat grote betekenis voor ultrakleine bewegende machientjes, zogeheten nanorobots of 'nanobots'. Tot nu toe is wrijving hét grote probleem bij beweging op nanoschaal. 'Een paar keer heen en weer en het spul is kapot', aldus Frenken. De term nano komt van nanometer, het miljoenste deel van een millimeter.


Artistieke impressie van een nanobot, werkend aan een rode bloedcel. De ontdekking van 'superglijding' betekent dat dit toekomstbeeld een stap dichterbij komt.

Hybride hoogleraar
Ruud Tromp wordt een hybride hoogleraar. Bij het LION is men zich terdege bewust van het feit dat fundamenteel onderzoek zich ook moet richten op het aanpakken en oplossen van praktische vraagstukken. Het instituut zoekt naar vooraanstaande wetenschappers die met één been in het bedrijfsleven staan. Op dit moment wordt al samengewerkt met kleinere bedrijven. Tromp is het eerste wetenschappelijk staflid dat een directe link gaat leggen tussen het fundamentele natuurkundeonderzoek binnen LION en de grote vraagstukken in de halfgeleiderindustrie. Hij zal enkele malen per jaar onderzoek verrichten binnen het LION. Ook zal hij promovendi begeleiden en colleges geven. Vanuit Leiden gaan Frenken en dr. Merlijn van Spengen delen van het jaar werken in het IBM-laboratorium, met de groep van Tromp .

Halfgeleiderindustrie
Ruud Tromp is bij IBM leider van de groep 'Molecular Assemblies and Devices'. Zijn onderzoek richt zich op de structuur en groei van oppervlakken en grenslagen, fase-overgangen aan oppervlakken en de groei van organische halfgeleidende kristallen. Tromp heeft naam gemaakt met het ontwikkelen van nieuwe experimentele technieken en methodes waarmee de structuur en groei van oppervlakken tot op atomair niveau bestuurd en gemanipuleerd kan worden. Zijn werk leidt tot nieuwe devices en materialen die met name voor de halfgeleiderindustrie, zoals IBM, van groot belang zijn.

Awards
Tromp studeerde in 1978 af aan de Universiteit Twente en promoveerde in Utrecht in 1982. Het jaar daarop werd hij benoemd tot lid van de onderzoekstaf aan het Watson Research Center van IBM. Sindsdien was hij onder meer manager van IBM's onderzoek aan grenslaagfysica en consultant voor de Corporate Technology Council van IBM. Hij ontving drie maal de IBM Outstanding Innovation and Technical Achievement Awards: in 1987, 1991 en in 1992. Verder is hij lid van de Basic Energy Sciences adviescommissie van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Hij is auteur van zo'n tweehonderd wetenschappelijke artikelen en heeft zes Amerikaanse octrooien op zijn naam staan.

Link

(25 juli 2006/SH)