Iedere student zijn eigen ranking
Het Center for Higher Education Policy Studies (CHEPS) van de Universiteit Twente en het Center for Science and Technology Studies (CWTS) van de Universiteit Leiden gaan met andere partners in een Europees project een pilot starten om een Europese database van opleidingen te ontwerpen. De database, die wordt ontsloten door een interactieve website, biedt toekomstige bachelor-, master- en PhD-studenten de mogelijkheid een keuze te maken voor een universiteit of hbo-opleiding op basis van criteria die de studenten zelf relevant vinden. De kwaliteit van het onderzoek kan een belangrijk criterium zijn, maar bijvoorbeeld ook de kans op een goede baan, of het studentenleven in een stad.
Partners
De andere samenwerkingspartners zijn het Duitse Centrum für Hochschulentwicklung (CHE), het Vlaamse Ministerie van Werk, Onderwijs en Vorming en de VSNU, die ook in overleg is met de hbo-raad. De pilot heeft betrekking op drie vakgebieden. In november 2007 wordt hij gepresenteerd.
De pilot is het resultaat van het seminar Studiekeuze en Meerdimensionale Ranking. Naar een internationaal systeem van kwaliteitsvergelijking. Dit seminar werd 21 juni aan de Universiteit Leiden belegd. Sprekers waren onder anderen staatssecretaris Mark Rutte, de Vlaamse Minister van Onderwijs prof.dr. Frank Vandenbroucke, en Mag. Alexander Kohler, algemeen directeur van de Österreichische Qualitätssicherungsagentur. Ook spraken twee Nederlandse experts op het gebied van universitaire rankings: prof.dr Marijk van der Wende van het Center for Higher Education Policy Studies (CHEPS) van de Universiteit Twente, en prof.dr. Ton van Raan van het Leidse Centrum voor Wetenschaps- en Technologiestudies (CWTS).
Prof.dr. Frank Vandenbroucke, de Vlaamse minister van Onderwijs (rechts): 'Het maken van een goede studiekeuze vergt langs de aanbodzijde een grote transparantie.' Rector Magnificus prof.dr. Douwe Breimer: 'We moeten ons realiseren dat iedere blik op ons werk, of die nu afkomstig is van een aanstaande student, politicus, captain of industry, of journalist, gestuurd wordt door een individuele keuze uit een set van criteria.' |
Competitie en profilering
De achtergrond van dit EU-project is wat wel de 'paradox van Bologna' wordt genoemd. In 1999 werd in Bologna besloten tot het bachelor-mastersysteem met het doel eenheid te scheppen in het Europese hoger onderwijs, en daarmee de mobiliteit van studenten te bevorderen. Maar door het opengooien van het Europese hoger onderwijs zijn ook de verschillen tussen universiteiten en hogescholen zichtbaar geworden. En door de onvermijdelijke competitie tussen instellingen, en de bijbehorende noodzaak tot profilering, worden die verschillen nog geprononceerder. Studenten moeten daarom een goed instrument hebben om opleidingen te vergelijken, en op basis van hun eigen kwaliteitscriteria een keus te maken.
Studiekeuze 123
Nederland kent al een systeem dat in deze behoefte voorziet: in februari opende staatssecretaris Mark Rutte de website Studiekeuze 123, een website voor scholieren en studenten die universitaire en hbo-opleidingen willen vergelijken. Op basis van een aantal zelf uit te kiezen criteria kunnen zij een persoonlijke rangschikking te maken van opleidingen, en van de instellingen in Nederland die deze opleidingen aanbieden.
Das Hochschulranking
Ook in Duitsland is in de afgelopen tien jaar een database ontwikkeld: de Hochschulranking van het Centrum für Hochschulentwicklung (CHE). Deze ranking van het CHE wordt wereldwijd beoordeeld als de beste in zijn soort. 'Nothing short of brilliant' werd hij genoemd door de Amerikaanse Educational Policy Unit, die weer een ranking van rankings heeft opgesteld. Zwitserland en Oostenrijk doen ook met het CHE-systeem mee.
De Europese pilot gaat de site 'Studiekeuze 123', die voor Nederlandse studenten verder zal worden uitgebouwd, combineren met het CHE-systeem en uitbreiden met gegevens over masteropleidingen, PhD-trajecten en gegevens over het onderzoek.
'Zelf doen'
Rankings zijn niet meer weg te denken uit de zwaar competitieve internationale onderwijs- en onderzoekswereld. Ze brengen echter een aantal belangrijke methodologische problemen met zich mee. Reden waarom ranking-onderzoekers Van Raan en Van der Wende ervoor pleiten dat gespecialiseerde instituten zoals het CWTS of het Twentse CHEPS zich ermee bezig houden. 'We moeten het zelf doen, en we moeten het goed doen', aldus het tweetal tijdens het Leidse seminar op 21 juni.
De nieuwe Europese website zal, evenmin als Studiekeuze 123 en het CHE-systeem, een ranglijst presenteren van universiteiten als geheel, maar een mogelijkheid bieden tot het vergelijken van vakgebieden, met behulp van een meerdimensionale set criteria. Omdat ook de kwaliteit van het onderzoek een belangrijk criterium is, zal het nieuwe systeem ook dienst kunnen doen als onderzoeksranking per se.
Meerdimensionaal
De afgelopen jaren is een aantal wereldranglijsten van universiteiten gepubliceerd die veel stof hebben doen opwaaien, al is het alleen maar omdat een universiteit in de ene algemene ranking op nummer 11 kan staan, en in een andere beneden de top 200 eindigt.
In mei van dit jaar hebben het European Center fot Higher Education van de UNESCO, het Institute for Higher Education Policy in Washington en - opnieuw - het CHE een aantal principes geformuleerd om rankings transparanter en methodologisch beter onderbouwd te maken. Deze 'Berlin Principles' vormen ook de richtlijn voor de Europese pilot.
Links: