Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 4/05

Het onderzoek van ...

In de faculteit wordt veel onderzoek verricht. In de rubriek Het onderzoek van. vertelt telkens een promovendus of andere researcher over de grandeur en misère van het onderzoek doen. Deze maand vertelt Alex Geurds over zijn promotieonderzoek op het grensvlak van de regionale onderzoekstraditie "Advocative archaeology: Social dynamics of community archaeology in the Mixteca Alta, Oaxaca, Mexico'"

Vertel iets over uzelf, hoe bent u tot dit onderzoekproject gekomen? 

Voor mijn doctoraalscriptie heb ik archeologisch onderzoek verricht naar de pre-koloniale bewoning van een gebied in zuidelijk Mexico. Dit betreft een regio waar de Faculteit Archeologie reeds enkele decennia diverse typen van onderzoek naar verricht. In de loop van het onderzoek viel mij, naast de archeologische rijkdom ook de problematische leefsituatie van de dorpbewoners op. Naast de wellicht voor de hand liggende economische marginalisatie en de interne politieke verdeeldheid werd ik vooral geboeid door de relatie met het omliggende landschap, waarin de monumentale archeologische cultuur prominent figureert. Deze relatie uit zich in rituelen en verhalen, waarin het belang van deze plaatsen onderstreept en overgebracht wordt. Gaandeweg in het onderzoek werd mij duidelijk dat deze relatie in de regionale archeologische traditie geen vorm van betekenis werd toegedicht voor het verzamelen en interpreteren van archeologische gegevens. Dat is een punt dat mijn begeleider Maarten Jansen ook regelmatig onder de aandacht brengt en het bleek een redelijk open studieveld te zijn. Die problematiek heb ik, na het afronden van de scriptie, dan ook de vorm gegeven van een onderzoeksvoorstel gedurende een zeer nuttig jaar in het zogeheten Advanced Masters Programme (inmiddels ter ziele) van de onderzoeksschool CNWS.

Mexico, met daarin aangeduid het onderzoeksgebied

Kunt u vertellen waar het onderzoeksplan over gaat? Welke vraag staat centraal? 

Mijn onderzoek richt zich specifiek op een kritische analyse van de doelstellingen van archeologie in zuidelijk Mexico en de praktische uitvoering daarvan in de context van rurale gebieden: wat zijn de vragen waarmee een archeoloog het veld in gaat en welke vragen vormen de bewoners van dat 'veld' zich daarbij? Ik vertrek met dit onderzoek vanuit de contemporaine visie dat archeologie niet enkel werkt met 'dode' objecten maar zich ook geconfronteerd ziet met belangengroepen die deze materiële cultuur als deel van hun verleden zien. Dit laatste is op zijn minst een problematisch gegeven waarbij actuele motieven zoals politiek en identiteit een rol spelen, maar tegelijkertijd is het ook niet meer weg te denken uit de discipline. Tot 20 jaar geleden kon de archeologie in voormalige koloniale territoria (zoals Mexico) zich nog terugtrekken in een aangenomen wetenschappelijke objectiviteit en de toenmalige dominante onderzoeksagenda, maar sinds de opkomst van reflexieve studies binnen een verwant veld als dat van de etnografie, is dat standpunt in toenemende mate onhoudbaar geworden. Archeologie in grote delen van de wereld (zoals Australië, Azië, het Midden-Oosten en Noord-Amerika) draait naast het epistemische subject steeds meer ook om het erkennen van de actuele context en de implicaties van de plaats van onderzoek. Uitzonderingen daargelaten, is Latijns-Amerika hierin opvallend achter gebleven. Om mijn gegevens te verzamelen heb ik archeologische projecten opgezet en uitgevoerd in samenwerking met de Mexicaanse archeologische instantie en twee dorpen. De bewoners van deze gemeenschappen zien zichzelf bijna uitsluitend Ñusavi, beter bekend als Mixteken, en hebben een culturele geschiedenis die tot ver vóór de Spaanse kolonisatie teruggaat. Ik heb gekeken naar de dynamieken die spelen tussen onderzoeker en de diverse lokale gesprekspartners in het hele proces van eerste kennismaking, via coördineren van gezamenlijke doelstellingen en de uitvoering van veldverkenningen en karteringsactiviteiten tot de uiteindelijke presentatie en verwerking van resultaten uit het onderzoek. 

Impressie van dorpsgemeenschap in het onderzoeksgebied
Impressie van dorpsgemeenschap in het onderzoeksgebied

Wat zijn de boeiendste kanten van het project? 

Het spanningsveld tussen observatie en het schrijfproces is voor mij een hele praktisch, maar ook boeiend aspect van mijn werkzaamheden. Hoe belandt een dag verkennen in het veld, praten met een landeigenaar, of presenteren van voorlopige gegevens uiteindelijk op een netjes geannoteerde bladzijde? De strijd tussen wat blijft erin en wat gaat eruit is daarbij een bijna dagelijkse worsteling, maar waarschijnlijk is dat nu juist een belangrijk deel van het leerproces als promovendus. Verder, de discussies die ik met vakgenoten heb over mijn onderzoek zijn voor mij cruciale momenten. Het is een gevoelig onderwerp waar ik de aandacht op richt en dat kun je ook merken in informele gesprekken en ook bij presentaties op congressen. De reacties zijn meestal sterk uiteenlopend tussen aanzienlijk enthousiasme en polemische kritieken. Het is voor mij een teken dat ik op het grensvlak van de regionale onderzoekstraditie zit en daar voel ik mij wel thuis.

'Archeologische kartering van monumentale architectuur daterend uit de 11de eeuw na Chr.
Archeologische kartering van monumentale architectuur daterend uit de 11de eeuw na Chr.

Welk resultaat hoopt u te behalen? 

Uiteindelijk zou mijn studie vooral een signaalfunctie moeten vervullen in Mexico. De regionale archeologische traditie is relatief conservatief en naar binnen gericht; het is mijn ambitie om middels dit onderzoek bij te dragen aan de discussie over de verdere ontwikkeling van archeologie. De belangengroepen in Mexico en andere Latijns-Amerikaanse landen krijgen een steeds meer nadrukkelijke stem aangaande hun toekomst en hun verleden en ik ben van mening dat de archeologie zich daar niet afzijdig van kan en moet houden.  

Hoe bevalt het aio-bestaan op deze faculteit?

Ik ben dik tevreden met mijn aio-schap. Naast de uitermate inspirerende werkplek met uitzicht op de beroemde Tulpenboom in de Hortus, ervaar ik het vooral als een voorrecht om 4 jaar de mogelijkheid te krijgen een idee te kunnen uitwerken en daar onderzoek naar te verrichten. Ik maak onderdeel uit van de onderzoeksschool CNWS en dat stelt mij in de gelegenheid om zo nu en dan met andere aio's, uit zeer diverse achtergronden, van gedachten te kunnen wisselen over zowel inhoudelijke als praktische thema's. Het schrijfproces is bijvoorbeeld een thematiek waar alle promovendi mee te maken krijgen en dat is een punt dat veel aandacht krijgt vanuit het CNWS. Ofschoon dus eigenlijk de Faculteit Archeologie mijn plaats van oorsprong is, voel ik mij momenteel prima thuis bij de grote Letteren broer!

"Advocative archaeology: Social dynamics of community archaeology in the Mixteca Alta, Oaxaca, Mexico'". Supervisors: Prof. M.E.R.G.N. Jansen en Prof. W.F.H. Adelaar. 
AIO - CNWS 1 september 2000 - 1 november 2006.

www.cnws.leidenuniv.nl
www.archeologie.leidenuniv.nl/index.php3?m=47&c=102

                                    
 
   
vorige pagina top pagina