Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Onderzoek

Het onderzoek van ..

In de faculteit wordt veel onderzoek verricht. In de rubriek Het onderzoek van. vertelt telkens een promovendus of andere researcher over de grandeur en misère van het onderzoek doen. Ruben Stoel (postdoc LUCL) over zijn onderzoek naar het Fataluku, een van de talen van Oost-Timor.

      
Ruben Stoel

Vertel iets over uzelf, hoe bent u tot dit onderzoekproject gekomen?

Ik ben in Leiden gepromoveerd op een onderzoek naar het Manado Maleis, één van de vele talen van Indonesië. Daarna kreeg ik een postdoc aanstelling in Potsdam, bij een project over informatiestructuur. Het ging daarbij om de vraag hoe talen verschillen in de manier waarop ze aangeven wat de nieuwe informatie in een zin is. Vaak gebeurt dat door intonatie (denk aan het zinsaccent), maar dat is niet in alle talen zo. De data kreeg ik van een groep veldwerkers, die verspreid over de hele wereld hun onderzoek deden.

Ondanks dat ik de sfeer in Potsdam heel plezierig vond, was ik er toch niet helemaal op mijn plek. Ik miste het directe contact met sprekers van de taal, het werk in het veld dus. Toen ik hoorde dat Aone van Engelenhoven hier in Leiden op zoek was naar uitvoerder voor zijn Fataluku project, meldde ik me dan ook direct aan. En nu zit ik dus hier.

Kunt u vertellen waar het onderzoeksplan over gaat? Welke vraag staat centraal?

Het project is in de eerste plaats gericht op de documentatie van het Fataluku, een van de talen van Oost-Timor. Sinds Oost-Timor een paar jaar geleden onafhankelijk werd, is er bij taalkundigen veel belangstelling voor dit land. Er wonen minder dan een miljoen mensen, maar die spreken meer dan twintig verschillende talen. Sommige daarvan, zoals het Fataluku, lijken verwant te zijn met de Papuatalen uit Nieuw-Guinea. Maar het is onzeker of het Fataluku en de andere locale talen in de toekomst nog gesproken zullen worden, want het Tetun lijkt hun rol te gaan overnemen. Dit is de taal die in Dili, de hoofdstad, wordt gesproken, maar die ook in de rest van Oost-Timor steeds populairder wordt. Daarnaast is er nog het Portugees, dat door de regering als nationale taal is gekozen, en dat iedereen nu opeens moet gaan leren. Trouwens, niet alleen de Timorezen zelf. Ook onderzoekers moeten een examen Portugees en Tetun te doen om een visum te krijgen. Maar ik ben daaraan ontsnapt, want door de gespannen situatie in Dili was er niemand om het examen af te nemen. Overigens is het in Lospalos, waar ik mijn onderzoek doe, absoluut veilig.

    
Nationale feestdag, Lospalos, Oost-Timor (Foto: Ruben Stoel)

Een belangrijk doel van het project is het bewaren van de orale tradities voor het nageslacht. Ik maak zoveel mogelijk verschillende opnames, bijvoorbeeld van verhalen, liedjes, moppen, conversaties, rituele teksten, en traditionele gezangen. Met behulp van een informant zorg ik dan voor een transcriptie en een vertaling. Het is de bedoeling dat uiteindelijk al dit materiaal op onze website (www.fataluku.com) beschikbaar komt. Daarnaast werken we binnen het project aan een woordenboek. Verder doen van Engelenhoven en ik ieder ons eigen onderzoek. Hij is met name in rituele taal geïnteresseerd, terwijl ik vooral onderzoek doe naar prosodie en intonatie.

Je kunt het Fataluku omschrijven als een toontaal met maar één toon. In tegenstelling tot een klassieke toontaal als het Chinees is er dus geen contrast mogelijk tussen verschillende tonen. Er is alleen een verschil tussen wel of geen toon. Of een bepaalde lettergreep wel of geen toon heeft hangt niet alleen van het woord af, maar ook van de positie van het woord in de zin. Daarnaast zijn er ook nog tonen die samenhangen met de intonatie van de zin. Ik wil vooral kijken hoe de interactie tussen deze tonen werkt.

Wat zijn de boeiendste kanten van het project?

Het boeiendste vind ik om verre landen te bezoeken en daar in contact te komen met mensen die je anders niet zou ontmoeten. De reis naar Oost-Timor gaat via Indonesië, en dat was voor mij een welkom weerzien. Daarnaast vind ik het heel spannend om uit te vinden hoe het toonsysteem nou precies werkt. Ook heb ik tijdens mijn veldwerk veel gefotografeerd, iets hiervan is te zien op www.fataluku.com. En het bijhouden van de website is een leuke afwisseling. Ik heb een online woordenboek gemaakt, waarbij je kunt vertalen vanuit het Engels, Portugees, Tetun, of Indonesisch naar het Fataluku, en omgekeerd. Er zitten nu ongeveer duizend woorden in de database, maar de bedoeling is dat dat snel meer wordt.

Welk resultaat hoopt u te behalen?

Het beste resultaat zou zijn als het Fataluku niet zou uitsterven. Op korter termijn zou het mooi zijn als in ieder geval de gemaakte opnames beschikbaar komen voor iedereen die daarin is geïnteresseerd. Voor de Fataluku's overzee is in de eerste plaats de website van belang, voor de sprekers in het thuisland stimuleren we de uitgave van een krantje in de locale taal. Verder hoop ik bruikbaar materiaal te leveren voor vergelijkend onderzoek naar prosodie en intonatie.

    
Relaxen op het kerkhof, Lospalos, Oost-Timor (Foto: Ruben Stoel)

Hoe bevalt het postdoc-bestaan op deze faculteit?

Het is natuurlijk wel een luxe-bestaan, en daarnaast heb ik ook nog eens een fraai uitzicht vanuit mijn werkkamer. Plus de mogelijkheid om veel te reizen en zo nog meer van de wereld te zien. En ik heb ik er veel voordeel van dat ik in Leiden zit, want dat geldt nog steeds als het belangrijkste centrum voor Nusantara Studies (d.w.z. Indonesië en Oost-Timor) op het noordelijk halfrond.

 Lees verder op: www.fataluku.com

Ook in Forum, rubriek Het onderzoek van...?
Stuur een e-mail naar o.v.v. naam, onderzoeksproject en Onderzoeksinstituut.

                                    
 
   
vorige pagina top pagina