Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 5/06 > Onderzoek

Onderzoek

Pilot-project over onderzoek naar academische collecties

Tussentijdse presentatie
Op donderdag 14 september 2006, om 17.00 uur zal Dr. Huib J. Zuidervaart in de Oude UB een tussentijdse presentatie houden van zijn verkenningen naar de opzet van een nieuw interdisciplinair georiënteerd onderzoek- en onderwijsprogramma over 'Intellectueel en Academisch Cultureel Erfgoed' aan de Universiteit Leiden.

Vanaf 1 juni 2006 wordt binnen Pallas, Instituut voor Kunsthistorisch en Letterkundige Studies van de Universiteit Leiden, een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de opzet van een nieuw interfacultair onderzoek- en onderwijsprogramma over 'Intellectueel en Academisch Cultureel Erfgoed'. (Intellectual and Academic Cultural Heritage).

Onder erfgoed wordt hier, in aansluiting bij de Engelse terminologie aangaande 'Cultural Heritage' verstaan: het geheel aan materiële (roerende en onroerende) objecten en immateriële symbolische praktijken, die afkomstig zijn uit of verwijzen naar het verleden, waarvan de presentatie en representatie in het heden dient om continuïteit te bewerkstelligen tussen verleden, heden en toekomst.

De studie van materieel en immaterieel erfgoed is de laatste jaren sterk in de belangstelling komen te staan, gevoed door het besef dat cultureel erfgoed bij uitstek maatschappelijke en sociale identiteiten weerspiegelt. Collecties, zoals die door universiteiten en aanverwante wetenschappelijke instellingen worden beheerd, zijn echter nog nauwelijks vanuit dat perspectief en op een interdisciplinaire wijze bestudeerd.

Vanaf het prille ontstaan van de Europese universiteiten speelden objecten een onmisbare rol in de constructie en overdracht van kennis. Daarmee behoorden collecties vanzelfsprekend tot het domein van deze instituties. Dergelijke verzamelingen en objecten vertegenwoordigen dus het materieel bewijs aangaande kennisformatie en transmissie. Ze laten zien hoe we te weten zijn gekomen wat we weten: over de natuur, het universum en over onszelf. Tekenend in dit verband is de uitspraak van de Italiaanse hoogleraar Pier Ugo Calzolari, rector van een van de oudste universiteiten - de Universiteit van Bologna - die stelt dat 'the heritage of universities is at the core of the European identity'.

Het intellectueel en academisch erfgoed vormt daarmee prachtig studiemateriaal voor de humaniora. Aan collecties vallen zaken af te lezen zoals de toenemende specialisatie van de wetenschap, hoe disciplines zijn ontstaan; hoe discussies zijn gevoerd; hoe kennis is gevisualiseerd. De academische 'special collections' in brede zin kunnen als focus worden genomen van een interdisciplinaire onderzoekslijn die beoogt te zoeken naar antwoorden op een spectrum aan maatschappelijk en wetenschappelijk relevante vragen. Daarbij moet gedacht worden, enerzijds aan vraagstukken aangaande identiteit, disciplinariteit en wetenschappelijke creativiteit en anderzijds aan kwesties met betrekking tot de 'economy of knowledge' bij de vorming en verspreiding van kennis en vaardigheden.

De Universiteit Leiden is bij uitstek goed gepositioneerd voor een wetenschappelijke bestudering van dit academische en intellectuele cultureel erfgoed, zoals dat zich in collectievorming door de eeuwen heeft gerepresenteerd en nog steeds manifesteert. De bijzonder rijke collecties die door hun verleden met deze universiteit zijn gerelateerd, kunnen daarbij als startpunt fungeren.

Bij dit alles wordt voor Leiden nadrukkelijk gedacht aan een benadering via twee sporen: enerzijds is er het cultuurhistorische perspectief waarbij de nadruk dient te liggen op de rol van het academische erfgoed als weerslag van door de eeuwen heen vergaarde kennis en identiteit, anderzijds is er het toekomstgerichte perspectief. Qua vraagstelling dient hier de nadruk te worden gelegd op het fluïde karakter van een verzameling. Deze is immers nooit af: ofwel objecten gaan wisselen van eigenaar en/of context, waarmee hun doel en betekenis verandert, ofwel objecten worden in interactie met hun omgeving gecreëerd en leiden daarmee tot nieuwe of verschuivende identiteiten. De voortgeschreden techniek biedt bovendien ook nieuwe mogelijkheden voor collectie-gerelateerd onderzoek buiten de humaniora, bijvoorbeeld betreffende biodiversiteit of het optreden van erfelijke ziekten.

 www.pallas.leidenuniv.nl

                                    
 
   
vorige pagina top pagina