Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 4/06 > Boeken

Boeken

Jos las Leids

Een selectie van Leidse publicaties besproken door Jos Damen (UB)

Rebelse Iraanse

Forugh Farrokhzâd trouwde op haar 16e, kreeg een zoon op haar 17e, scheidde toen ze 19 jaar oud was, zat op haar 20e in een psychiatrische kliniek en stierf op haar 32e na een auto-ongeluk. Belangrijker: ze maakte films en schreef gedichten. In de nieuwe kleine aparte reeks Moderne Perzische poëzie bracht Leids universitair medeweker Ashgar Seyed-Gohrab tot nu toe twee bundels uit: één van Sohrab Sepehri en één van Forugh Farrokhzad.

In de reeks worden het origineel en de vertaling naast elkaar afgedrukt. Als de negen gekozen lange gedichten typerend zijn voor Farrokhzâds poëzie, passen zij in het beeld dat in het vlakke Nederland over Perzische gedichten leeft: hoge bergen en diepe dalen, geen onderkoelde emotie, maar felheid. "Brandende herinneringen", "tedere lippen" en "de tirannie van de duisternis". 

Klik voor een vergroting

Forugh Farrokhzâd: Ik voel deernis met de tuin. Vertaald en ingeleid door Asghar Seyed-Gohrab.  Moderne Perzische poëzie. Uitgeverij Quist, Leidschendam, 2006. ISBN 907798304x. EUR 10

Windvaan Lipsius?

"Geen man is een held voor de vrouw met wie hij het bed deelt." Daarom is het slim van Flip Droste om in zijn (vierde) roman Anna de echtgenote van de Leidse hoogleraar Justus Lipsius, Anna vanden Calsteren, als hoofdfiguur te kiezen. Knap is de kenschets die Droste vanuit haar ogen geeft van Lipsius persoonlijkheid. Hij laat diens zwakke én sterke kanten zien, duidelijk als een kritische kenner. Hij toont de hooggeleerde Lipsius in al zijn dubbelheid: gelovige twijfelaar, vergevingsgezinde inquisiteur, emotionele kampioen van de rede.

Ook mooi is de historische omgeving die Droste schetst: de tweede helft van de 16e eeuw in Leiden en Leuven. Justus Lipsius speelde een grote rol bij de opbouw van de Leidse universiteit. Hij was een van de eerste geleerden van aanzien die in Leiden doceerde en zorgde er zelf ook voor dat andere befaamde hoogleraren (Donellus, Heurnius) naar Leiden kwamen. Verder voerde hij het gebruik van de Acta senatus (notulen professorenoverleg) en het Album inscriptionem (studentenregister) in.

Een volgende roman van Droste verdient een betere uitgever, die de vormgeving kan  verbeteren en de inhoudelijke topzwaarte kan ontlasten.

Flip G. Droste: Anna, vrouw van Justus Lipsius. Diemen, Toonder Studio's, 2006. Geen ISBN. EUR 12,50 Te bestellen via droste@skynet.be

 

Sex, Scarlatti en sensatie

Hemelhoog juichende recensies in Volkskrant, NRC en Vrij Nederland ("groots, geestig en diepzinnig werk"): Mare-journalist Christiaan Weijts is met zijn tweede roman, Art. 285b, met een fijne klap de literaire wereld ingedonderd.

"Wat je ook van het derde millennium mocht denken, één ding was zeker: het zou het millennium zijn van de vrouw." Art. 285b is een roman over de meisjes van de nieuwe generatie. De obsessieve hoofdfiguur heeft het er knap moeilijk mee. De roman is los geconstrueerd rond het verweerschrift van verdachte Sebastiaan Steijn tegen een aanklacht van zijn ex-vriendin Victoria Fabers op grond van artikel 285b uit het wetboek van strafrecht (stalking en bedreiging). Het boek is meer een eenheid dan de serie die Mare afdrukte, de knipoog is wat vetter en de compositie en toon lijken ongedwongen. De onderwerpskeuze is eenkennig: elke pagina bevat minstens een Italiaanse (muziek)term of een opmerking in sexualibus. Sex en Scarlatti, in veel variaties.

Veel herkenbaar Leiden natuurlijk ook, "het Academiestadje van werk en vrienden", waarvandaan naar Meijendel gefietst wordt, waar bij muziekhandel Barning partituren worden gekocht en de afhaal-Thai voor komt rijden. Art. 285b is een opwindend boek.

Christiaan Weijts: Art. 285b. Amsterdam, De Arbeiderpers, 2006. ISBN 902956220X. EUR 20.

Afrikaanse kunst

Op 22 maart 2006 promoveerde ICN-adviseur Joost Willink in Leiden op een opvallend proefschrift over de geschiedenis van Afrikaanse collecties in Nederland in de 19e eeuw. Het is een zeer gedetailleerd werk, waarin Willink laat zien hoe de etnografische interesse zich in de tweede helft van de 19e eeuw ontwikkelt en zich manifesteert in de verzamelwoede van koloniale en volkenkundige musea. Cultusbeelden, slavenhandel, koninklijke kabinetten, territoriumdrift van museumdirecteuren: alles wordt zeer minutieus beschreven. De 50 afbeeldingen achterin het boek (inclusief foto's van voorwerpen uit "particuliere collectie, ex. Coll. B. Büch") tonen de uitdrukkingskracht van de beelden die in dit boek beschreven worden. Over enkele maanden verschijnt een Engelse editie van Willinks werk en is de Nederlandse versie te bekijken via proefschrift.leidenuniv.nl

Joost Willink: De bewogen verzamelgeschiedenis van de West-Centraal-Afrikaanse collecties in Nederland (1856-1889). [Uitg.: Robert Joost Willink, Ridderkerk]. Geen ISBN. EUR 40

Mikeleko

Leiden is vooral mooi door de onverwachte stegen, de rare winkeltjes en de dromerige kunstzinnigheid die het herbergt. Elbert Ploos van Amstel maakt tekeningen van paarden, papagaaien, treinen en polderlandschappen. Hij tekent waggelende 20e-eeuwse Leidse studenten met een paar Rembrandteske lijntjes. Dit jaar verrast hij met twee prentenboeken voor kinderen en andere volwassenen, weg van de gebaande paden. De teksten passen naadloos bij de tekeningen. "Arm-der-Wet brengt de gevangen kator voor de rechter. Zijn helpertje klapt zijn armpjes open en strooit vele velletjes papier in het rond, vól bedrukte lettertjes.  Het zijn de pagina's van het Groot-wetboek, waarin alles staat over het bestraffen van misdaden. De rechter werpt een vlugge blik op de papieren, op zoek naar een gepaste straf voor de kator."

U begrijpt: de Zweedse en de Amerikaanse uitgaven zijn nakend.

  • Mikeleko: Typetjes 1. Leiden, 2006. ISBN 9081059416. EUR 17.50
  • Mikeleko: Typetjes 2. Leiden, 2006. ISBN 9081059424. EUR 17.50
  • www.mikeleko.com

Abraham Kuyper in Leiden

Abraham Kuyper studeerde in Leiden theologie en klassieke talen. In 1862 promoveerde Kuyper in het vrijzinnige Leiden op een Disquisitio historico-theologica over Calvijn. Hij werd dominee in Beesd en spoedig rechtzinnig in de leer. Kuyper was een figuur van betekenis: schepper van de Gereformeerde Kerk, stichter van de Vrije Universiteit, oprichter van de ARP, premier in het Kabinet Kuyper (1901-1905).

Jeroen Koch (Universiteit Utrecht) schreef een biografie over Kuyper en bood in mei 2006 het eerste exemplaar aan aan premier Jan-Pieter Balkenende. Ook over Kuypers Leidse tijd heeft de biografie vele details.

Kochs boek is niet onomstreden. De historicus Van Deursen was het meest uitgesproken: "Deze biografie is waar noch waardig. Een overbodig boek, even arm aan informatie als aan leesgenot."(Ref.Dagbl. 17-5-2006), Voor de controverse zie de verwijzingen onder nl.wikipedia.org/wiki/Abraham_Kuyper

 Een gesprek met de auteur over zijn biografie: geschiedenis.vpro.nl/dossiers/24766159/

Jeroen Koch: Abraham Kuyper: een biografie. Amsterdam, 2006. ISBN 9085062489. EUR 40

Jean Pesijnhofje

Het Jean Pesijnhofje is een van de mooiste hofjes die Leiden rijk is. Het dateert uit 1686 en kent een bewogen geschiedenis, die nauw verbonden is met de Waalse Kerk in Leiden.

José Niekus en Cor Smit legden de geschiedenis van het Jean Pesijnhof vast in een charmant boekje. Het hofje wordt getoond in voor- en tegenspoed (zie ook de titel), de link met de Pilgrimfathers en de Waalse calvinisten wordt gelegd en de auteurs gaan uitgebreid in op de bewoners en de regenten. Het boekje -een leuk Leids kado- staat vol met foto's en prenten.

José Niekus en Cor Smit: Van bouwvallig nest tot bijzondere huisvesting: 350 jaar Jean Pesijnhof. [Leiden, 2006]. ISBN 109090201122. EUR 15

                                    
 
   
vorige pagina top pagina