Universiteit Leiden
  home   contact      
 
 
 
Archief
   

Archief > Forum 3/06 > Van de decaan

Van de decaan

Vraagtekens bij een jaarrede

 

Onze oud-decaan, nog steeds hoogleraar aan onze faculteit, en president van de KNAW Frits van Oostrom heeft in zijn recente jaarrede van 8 mei j.l. vraagtekens geplaatst bij het ontstaan en het academisch gehalte van sommige nieuwe studierichtingen aan de Nederlandse universiteiten, waarbij hij met name EU-studies noemde. Zijn uitspraken hebben in de pers flinke belangstelling gekregen. Het dagblad Trouw opende de volgende ochtend met een bericht op de voorpagina over deze rede, en met name over de opmerkingen die Van Oostrom maakte bij een aantal universitaire studies. Moeten wij ons als faculteit aangesproken voelen door zijn opmerkingen? Wij hebben immers een bijvak en een masteropleiding EU-studies in huis, een opleiding waarvoor bovendien (gelukkig) heel wat belangstelling bestaat.

            Die opmerkingen van onze collega zijn niet erg gelukkig. We kennen in onze faculteit veel opleidingen Taal en Cultuur, zoals Nederlandse Taal en Cultuur, die zich richten op de taal en cultuur van een bepaald gebied, en dus niet primair disciplinair gedefiniëerd zijn. Er bestaat nu eenmaal geen discipline Neerlandistiek (meer). Bij de regiostudies van het type Chinese Taal en Cultuur gaat dat zelfs nog een stap verder, want dan komen ook aspecten zoals de geschiedenis, de religies, en de kunst van een regio aan de orde. Onze opleiding Dutch Studies is ook zo'n regiostudie, waarin uiteraard eerst de taal onderwezen wordt waardoor men toegang heeft tot de bronnen over de cultuur en  de geschiedenis van  het Nederlandstalige gebied. In het geval van EU-studies is er ook sprake van een regionale oriëntatie, maar hier is het accent natuurlijk op een bepaalde politieke institutie van de regio Europa. Wat ik daarmee wil zeggen is dat EU-studies dus helemaal geen buitenbeentje is, vergeleken met bij voorbeeld de opleiding Nederlandse Taal en Cultuur.

            Dat opleidingen een bepaalde niet-disciplinair, maar thematisch gedefinieerde focus hebben is helemaal niet verkeerd, als we er maar voor zorgen dat de studenten in die opleidingen ook in een of meer disciplines geschoold worden. Dat is de essentie van ons facultaire beleid op dit punt. Wie bijvoorbeeld Sinoloog wordt, zal in de loop van zijn opleiding door de keuze van bijvakken, specialisatievakken en de invulling van de masterfase geschoold kunnen worden in een bepaalde discipline, zoals geschiedenis,  taalwetenschap, literatuurwetenschap, of kunstgeschiedenis. Wie Dutch Studies studeert, kan zich ook specialiseren in een discipline, zoals taalkunde, letterkunde, geschiedenis, of kunstgeschiedenis. Wie Engels studeert, zal zich ook in de loop van de opleiding specialiseren in een discipline zoals taalkunde of letterkunde. Wie bij ons voor een master EU-studies kiest,  doet dat op basis van een bacheloropleiding waarin een of meer disciplines onderwezen zijn.

            Bovendien is het een goed idee om naast monodisciplinaire opleidingen ook multidisciplinaire opleidingen te hebben, die een student uitdagen om vanuit verschillende perspectieven naar een verschijnsel te kijken. Dat kan heel inspirerend zijn. Multidisciplinariteit biedt eigen kansen voor nieuwe inzichten, zeker ook in het domein van de studie van cultuur en instituties.

            Het punt dat ik wil maken is dat als een universitaire opleiding niet een discipline als naam heeft, dit niet automatisch betekent dat deze dan niet voldoet aan academische maatstaven. Een oordeel mag alleen gegeven worden op basis van de vraag: wordt de student geschoold in een of meer van de relevante disciplines? Als die vraag positief beantwoord kan worden, dan mogen we met trots volhouden dat onze opleidingen echte academische opleidingen zijn. En nog eens voor alle duidelijkheid: 'academisch' betekent niet 'niet op de praktijk gericht', maar: 'gebaseerd op grondige disciplinaire kennis en inzichten'.

            De KNAW wil graag de rol spelen van 'academisch geweten van Nederland'. Dat vind ik een goed idee. Maar af en toe dan eens een beetje tegenspreken kan geen kwaad. Het is van groot belang dat onze faculteit wetenschappers in haar midden heeft die bereid en in staat zijn om op creatieve manier de beschikbare disciplinaire expertise in te zetten voor een breed spectrum van academische opleidingen, die ruimte bieden aan allerlei soorten talenten van onze studenten. Ook dat is 'kiezen voor talent'.

Lezersreacties

Reactie: Helemaal eens met de genuanceerde reactie van de dekaan. Vandaar ook zo blij met de casus in Strategie en Praktijk van de Denktank.
Naam: A.B.M. Nijenhuis, Studiecoördinator Nederlands en Duits

----------------------------

Reactie: I have much sympathy with what the dean says. There is, however, a problem with the English term 'Studies' as opposed to the concept. In British and Irish (if not in N. American) academia, programs so named have in many cases acquired a certain implicit stigma: suitable for the less able and less academic student. 'Classical Studies', for example, because usually non-linguistic or only minimally linguistic, is widely (and rightly) perceived as a less rigorous and less prestigious version of Classics.
Naam: Joan Booth, Hoogleraar Latijn

----------------------------

Gevraagd om een reactie door de forumredactie, mailde Frits van Oostrom per kerende bytes als volgt...
"De tekst gelezen hebbend, vraag ik mij oprecht af of Booij de rede wel heeft gelezen - gratis op het web - of alleen afgaat op Trouw e.d. In het laatste geval: slordig op zijn minst, in het eerste: enigszins misleid/misleidend, want nog nooit nam in de heilige hallen van de KNAW een president het zo openlijk op voor juist de nieuwe studierichtingen, zoals de tekst duidelijk maakt. Niet helemaal zonder ironie inderdaad, die deels retorisch is en deels op zijn plaats (zoals overal in de universitas neerlandica) - maar om dat te waarderen moet je wellicht taalbeheerser of letterkundige zijn en geen linguïst... (weer ironie)"

----------------------------

Reactie op: reactie van Frits van Oostrom
"Graag wil ik melden dat ik al enkele minuten na het verstrijken van het embargo de complete tekst van de jaarrede van internet heb gehaald, geprint, en gelezen, dus als ik de rede verkeerd gelezen heb, dan ligt het niet aan de kwaliteit van de berichtgeving in Trouw."
Naam: Geert Booij

Geef uw reactie

                                    
 
   
vorige pagina top pagina